Column Lonneke Roza Normen en Waarden in Maatschappelijk Betrokken Ondernemen

Normen en waarden, daar is onze samenleving op gebouwd. Ze worden vaak in één zin genoemd maar beide woorden betekenen toch echt wat anders. Normen zijn richtlijnen in een samenleving, richtlijnen hoe een organisatie en de mensen binnen deze organisatie zich gedragen, en richtlijnen hoe jij je als individu thuis/privé gedraagt. Waarden gaan over datgene wat wenselijk is. Een waarde is iets wat een persoon, een organisatie of samenleving nastrevenswaardig vindt. Waarden soms heel erg individualistisch; zo vind ik het steeds belangrijker dat ik bewust consumeer en dat is helaas nog geen waarde voor iedereen.

Maar waarden zijn ook vaak collectief van aard. Zo heeft de samenleving een aantal gemeenschappelijke waarden. In Nederland is bijvoorbeeld solidariteit, vrijheid en gelijkheid heel belangrijk. Maar ook organisaties hebben waarden; zogenaamde kernwaarden, ook wel corporate values genoemd. Deze kernwaarden zijn de belangrijkste waarden van een bedrijf of organisatie en blijken steeds belangrijker. Zo geeft onderzoek aan dat mensen loyaler, productiever, en gelukkiger zijn op hun werk als zij het gevoel hebben dat de organisatie hun waarden deelt. Ook consumenten kopen eerder producten of services bij een organisatie waarin zij hun eigen waarden herkennen. Belangrijk om deze helder te hebben dus.

Zowel normen en waarden spelen een belangrijke rol in Maatschappelijk Betrokken Ondernemen. Als we beginnen bij de richtlijnen, betekent dit dat bedrijven richtlijnen kunnen hebben waaraan zij zich hieraan als organisatie committeren. Zo hebben veel bedrijven vastgelegd hoeveel geld en andere middelen zij hieraan willen besteden. Daarnaast zijn er veel richtlijnen te bedenken om medewerkers te stimuleren om deel te nemen aan maatschappelijke programma’s. Zo kan er gekozen worden voor wat flexibiliteit in de werktijden of kan er zelfs afgesproken worden dat er een week, in baas zijn tijd, besteedt mag worden aan vrijwilligerswerk. Dat is eigenlijk het makkelijke gedeelte, tenminste… als de bazen met deze richtlijnen akkoord gaan.

Ingewikkelder wordt het als je wilt sturen op waarden. Waarden zijn lastig te operationaliseren. Zo heeft de Rabobank bijvoorbeeld de kernwaarden Respect, Integriteit, Duurzaamheid en Professionaliteit. Dat zijn hele mooie, maar ook brede kernwaarden. Op zich logisch, want iedereen moet zich er in kunnen vinden; zowel degenen die er werken als degenen die er zaken mee willen doen. Dit is lastig te operationaliseren, omdat niet iedereen dezelfde betekenis aan deze waarden geeft. En dat maakt het moeilijk om op te sturen. Dat wordt genormaliseerd door gedragscodes te maken, maar dat zijn regels, en niet hetgeen wat vaak heel zichtbaar is.

Nee, daar is juist Maatschappelijk Betrokken Ondernemen bij uitstek het middel voor. Dit geeft namelijk aan waar je als organisatie voor staat en waar je een bijdrage wilt leveren aan de samenleving. Hoe je je waarden echt doorleeft. Ook geeft het medewerkers binnen de organisatie de kans om echt te handelen op de belangrijke waarden. Deze combinatie van waarden en ernaar kunnen handelen heeft tot resultaat dat mensen enerzijds gesocialiseerd kunnen worden met de kernwaarden, als zij deze nog niet hadden. Voor anderen geldt juist dat zich nog meer verbonden gaan voelen met de organisatie; juist omdat ze ervaren dat hun bedrijf inderdaad dezelfde waarden hebben.

Ook voor maatschappelijke organisaties die werken met bedrijven of corporate foundations is het belangrijk om enerzijds zelf hun waarden duidelijk te formuleren en toch echt even onderzoek doen naar de waarden van het bedrijf of corporate foundation waarmee zij werken. Als zij bedrijven en individuen binnen bedrijven kunnen aanspreken op gezamenlijke waarden; gezamenlijk vinden dat iets gewenst is, dan heb je grote kans dat er een samenwerking ontstaat.

Ik zou zeggen; ga aan de slag met normen en waarden en vertaal deze naar je MBO programma!

Dr. Lonneke Roza is post-doctoraal onderzoeker aan Rotterdam School of Management. In 2016 heeft zij haar proefschrift afgerond over Maatschappelijk Betrokken Ondernemen en heeft zijn Kenniscentrum Maatschappelijke Betrokkenheid opgericht. Dit is team van enthousiaste wetenschappers met expertise op het gebied van Maatschappelijk Betrokken Ondernemen, Civil Society en Vrijwilligerswerk. Het doel van het centrum is om wetenschappelijke kennis op deze thema’s te ontwikkelen en te vertalen naar bruikbaar materiaal voor praktijk.

Luister hier naar de gehele uitzending van People Power over de Rabobank Foundation, waarin Lonneke haar Column presenteerde.