Voice-over (programma-intro): Nieuw Business Radio. Let's talk business. Met nu Peoplepower met Glenn van den Burgh. Peoplepower is een programma over de kracht van mensen in organisaties. Met interviews en laatste inzichten voor betere prestaties en gelukkige mensen. Deze week gaat Glenn van den Burgh in gesprek met... Pierre van Hedel, directeur-bestuurder van de Rabobank Foundation is te gast bij ons. En natuurlijk ook onze co-host Annette van Waning is er. En we hebben onze columniste Lonneke Rosa straks weer aan de lijn. Weer een nieuwe aflevering van onze serie over corporate foundations. Waarom doen bedrijven aan maatschappelijk betrokken ondernemen? Welk effect heeft het op medewerkers? En hoe pak je dat nou aan? In deze aflevering van People Power is de Rabobank Foundation te gast. Investeren in de zelfredzaamheid van mensen. Dat is het allerbelangrijkste doel van de Rabobank Foundation. In eigen land en ver daarbuiten. Mensen die hard werken om een zelfstandig bestaan op te bouwen verdienen hun steun. Financieel en door inzet en expertise van hun netwerk. Pierre van Hedel is directeur-bestuurder van Rabobank Foundation en onze studio de gast vandaag. Lonneke Rosa heeft weer een prachtige column voorbereid. En als specialist op het gebied van Corporate Foundations is het altijd prachtig om maar te luisteren. En het internet van Waning die zorgt weer voor de eigen inbreng. Maar ook zo nu en dan met een beetje een pittige vraag tussendoor.
Glenn van den Burg (host): Welkom bij Peoplepower. Peoplepower met Glenn van den Burgh. Welkom bij Peoplepower. Fijn dat je luistert en fijn dat jullie er zijn. Pierre van Hedel van de Rabobank Foundation en Annette van Waning. Goedemiddag. Het is weer tijd om het weer over een pareltje van het Nederlands bedrijfsleven te hebben. De Rabobank Foundation. Ik vraag me dan altijd af, hoeveel klanten van de Rabobank weten eigenlijk dat dit bestaat? Wat denk je Pierre?
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Te weinig. Ondertussen weten een hele hoop er wel van, maar wij vinden altijd nog te weinig. We hebben het echt over medewerkers kennen de foundation erg goed, klanten kennen de foundation erg goed, worden heel vaak via onze lokale Rabobank op de hoogte gebracht van de Rabobank Foundation. Maar het kan natuurlijk altijd nog meer en zeker ook klanten in het buitenland.
Glenn van den Burg (host): En waarom is de Rabobank Foundation op aarde? En voor de mensen die er niet bij waren toen de Rabobank ontstaan is en dat gedachtegoed snappen, wat willen jullie bereiken?
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): De Rabobank is eigenlijk lang geleden ontstaan doordat kleine boeren in Brabant en Drenthe zichzelf organiseerden in coöperaties en samen verantwoordelijk waren voor lenen met elkaar aan elkaar. Individueel waren ze vaak te klein, maar samen konden ze toch krediet krijgen en daardoor misschien een extra koe kopen of hun producten beter op de markt brengen. Dat is de kracht van coöperatie: samen sta je sterker. Dat gedachtegoed geven we met de foundation op een moderne manier vorm, in Nederland en wereldwijd.
Glenn van den Burg (host): Hoe lang bestaan jullie al? Want volgens mij zijn jullie al een hele oude foundation.
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Concreet 45 jaar. Ooit opgericht door onze lokale Rabobanken. Wat wij hier in Nederland hebben doorgemaakt, wilden we vasthouden en ook in Nederland en het buitenland verder uitrollen. Of we de oudste zijn? Ik denk het wel, ik ken geen oudere.
Annette van Waning (co-host, Vebego Foundation): Nou, zeker van ons. De Rabobank Foundation is wel een voorbeeld voor veel foundations in Nederland. Hoe je vanuit je visie en strategie van het bedrijf ook kunt doorvertalen naar activiteiten van je foundation. Je betrekt medewerkers én je betekent echt iets voor de maatschappij. Jullie horen in deze reeks thuis.
Glenn van den Burg (host): Hoe wordt de Rabobank Foundation gefinancierd?
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Eigenlijk op drie manieren. We krijgen geld van de Rabobankgroep: deels van lokale Rabobanken, aangevuld door Rabobank Nederland. Tweede bron: medewerkers, zo’n kleine 7.000 collega’s dragen 4 of 5 euro per maand bij, verdubbeld door de raad van bestuur. Steeds belangrijker: donaties van klanten, bedrijven en vermogende particulieren, die via het Rabobank Foundation Klantenfonds bijdragen.
Glenn van den Burg (host): Maar medewerkers financieren dus ook mee? Dat heb ik nog nooit eerder gehoord. Hoe is dat dan? En wat doet dat met hun betrokkenheid? Willen ze dan ook wat te zeggen hebben?
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Ze tekenen voor deelname en betalen maandelijks. Dat creëert betrokkenheid. Ze kunnen soms met eigen projectvoorstellen komen, of als adviseur betrokken worden. Belangrijker nog: ze zijn op lokale banken onze ambassadeurs richting collega’s en klanten. Onze vertegenwoordigers.
Glenn van den Burg (host): Oké, ambassadeurs dus. Hoe ziet een project er dan uit? Wat doen jullie concreet?
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): We hebben drie soorten projecten. In het buitenland, dicht bij de roots van Rabobank, steunen we twee typen organisaties: spaar- en kredietcoöperaties (denk aan moderne boerenleenbankjes) en producentenorganisaties van boeren (bijvoorbeeld koffiecoöperaties). Door boeren te bundelen, van kwaliteit tot vermarkten, kun je meespelen in de markt. Dat doen we in zo’n 23 landen. In Nederland steunen we projecten rond sociale onderneming (mensen met afstand tot de arbeidsmarkt) en financiële zelfredzaamheid. Daarnaast ook sport en cultuur voor wie dat niet kan betalen. Samengevat: mensen mee laten doen.
Glenn van den Burg (host): Annette, jij bent directeur van de Vebego Foundation en het was jouw idee om deze reeks te maken. Hoe kijk jij naar de Rabobank Foundation?
Annette van Waning (co-host, Vebego Foundation): Ze blijven dicht bij hun eigen roots en staan midden in de maatschappij, lokaal via de lokale banken en met medewerkers die mogen aandragen en meedoen. En ze zijn altijd bereid om samen te werken en kennis te delen. In Sri Lanka werken we samen met dezelfde partner: Rabobank Foundation al 25 jaar op sparen/krediet, wij op de sociale foundation-kant met een community center voor ondernemers. Mede mogelijk gemaakt door een vermogend particulier via het klantenfonds. Een driehoeksamenwerking die echt iets betekent voor mensen.
Glenn van den Burg (host): Pierre, zou dat niet veel meer moeten gebeuren? Jullie doen in 23 landen projecten; dat is veel organisatie voor iedereen.
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Qua aantallen gaat het goed: in Nederland bereiken we zo’n 450.000 mensen, in het buitenland 5 miljoen boeren. Dat zijn substantiële aantallen. Natuurlijk kan het altijd meer. We hebben naast het Nederlandse team ook zo’n vijftien collega’s lokaal in o.a. Kenia, India, Tanzania, Ecuador, Peru. Lokale mensen kennen de gebruiken en wetgeving en helpen coöperaties opzetten.
Annette van Waning (co-host, Vebego Foundation): Samenwerken werkt als je weet waar je allebei goed in bent, elkaar aanvult en niet in de weg zit. Wij doen geen coöperatie-advies, wél iets voor een vrouwencommunity center naast een coöperatie. In Ghana wilden we graag, maar het moment was niet goed, dus dan begin je niet. Eerst concrete projecten benoemen, dan pas eventueel een MOU tekenen.
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Precies. Met de FAO bijvoorbeeld: wij verstand van geld en boeren, zij van teelttechnieken en lokale politiek. In Ethiopië breng je dat samen en sta je sterker. Eerst inhoud, dan pas de handtekeningen.
Glenn van den Burg (host): We maken het concreet. Op welk project ben je nou echt heel erg trots?
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Ik ben vooral trots op de mensen die projecten maken. Een voorbeeld, dat niet eens zo goed liep maar wel treffend is: een artisjokkencoöperatie in Peru. Kleine boeren met halve hectares verbouwen artisjokken. Alleen langs de weg verkopen levert een lage prijs op. Organiseer je ze in een coöperatie, dan kun je samen verwerken, inblikken, verschillende productielijnen maken (bijvoorbeeld alleen harten voor de Franse markt) en leveren aan partijen als Bonduelle. Wij helpen de hele keten: instructie aan boeren (ook over teeltmethoden), verwerken in een fabriek, transport. Dit project had tegenslag door extreme regen en productie-uitval; we moesten herstructureren. Toch ben ik trots als kleine boeren samen uiteindelijk in het schap in Frankrijk liggen.
Glenn van den Burg (host): Mooi. De kloof tussen een klein boertje en zo’n enorme naam is groot, maar in de keten past het dus.
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Ja. Net als melk: melk komt van een koe, niet uit een fabriek. FrieslandCampina is ontstaan uit fusies van kleine zuivelcoöperaties. In veel landen steunen we zulke coöperaties: duizenden boeren die hun melk naar een unit brengen waar het wordt gepasteuriseerd en vermarkt. Eén boer redt dat nooit alleen.
Glenn van den Burg (host): En zo’n artisjokkenproject, hoe kom je daaraan?
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): We zijn bekend om onze agrarische kennis en “banking for food”-strategie. Verzoeken komen van ministers van landbouw, NGO’s, overheden, religieuze organisaties, partners van partners, of via het netwerk, zoals Vebego Foundation. We wijzen veel af, omdat we scherp focussen. In het buitenland gaat het bij ons plat gezegd om boeren en geld. Dus geen HIV/AIDS-programma’s of sanitatie; water alleen als irrigatiemiddel voor boeren. Mensen moeten ons herkennen op waar we goed in zijn en daar blijven we bij.
Glenn van den Burg (host): En wat is dan de rol van jullie foundation? Alleen geld en monitoren, of ook expertise?
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Alles. Vaak start het met boeren die zich willen organiseren; we geven een kleine donatie of sturen een collega om te adviseren over coöperatie-oprichting. Groeit de coöperatie, dan is er behoefte aan MIS, ledenregistratie, businessplan; dan zetten we Rabobank-collega’s of externe experts in (bijv. via FrieslandCampina bij zuivel). Daarna kunnen boeren investeren (bijv. extra koe). Dan financieren wij via de coöperatie: wij verstrekken de lening, de coöperatie leent door aan de boeren en betaalt ons terug. We blijven adviseren en mikken op zelfredzaamheid: na 7–9 jaar kunnen ze zelfstandig bankfinanciering aantrekken. Dan gaan wij door naar een volgend project.
Glenn van den Burg (host): 7 tot 9 jaar, dat is echt langjarig. En veel is dus niet donatie, maar financiering met risico.
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Klopt. In het buitenland is circa 20% donatie, 80% leningen/garanties/handelsfinanciering. Normale banken stappen vaak niet in vanwege zekerheden; wij nemen dat risico juist wel.
Glenn van den Burg (host): Mooi. En binnenland?
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Bijvoorbeeld Not For Sale in Amsterdam. Veel jonge vrouwen uit Oost-Europa komen onder valse voorwendselen in de prostitutie terecht. Deze organisatie leert hen een vak in de catering, begon met soepverkoop en opent nu sociale restaurants waar ze in de keuken ervaring kunnen opdoen zonder zichtbaar te zijn. Wij steunen met donaties en helpen die restaurants opzetten. Mensen worden weer zelfredzaam. Fantastisch project.
Glenn van den Burg (host): Elke uitzending in deze reeks is Lonneke Rosa te gast met een column. Lonneke, waar gaan we het over hebben?
Lonneke Rosa (onderzoeker Erasmus Universiteit, columnist): Dankjewel Glenn. We hebben het vandaag over de rol van normen en waarden in maatschappelijk betrokken ondernemen. Normen zijn richtlijnen voor gedrag, waarden gaan over wat wenselijk is. Individuele waarden (zoals bewust consumeren) kunnen verschillen, maar er zijn ook collectieve waarden, zoals solidariteit, vrijheid en gelijkheid. Organisaties hebben kernwaarden; onderzoek laat zien dat medewerkers loyaler, productiever en gelukkiger zijn als ze hun waarden herkennen in de organisatie, en consumenten kopen eerder bij organisaties met gedeelde waarden. Richtlijnen (normen) voor mbo zijn relatief eenvoudig te maken: budget, tijd, flexibiliteit, vrijwilligersuren. Waarden aansturen is lastiger, want ze zijn breed en interpretatie verschilt. Daarom normaliseren organisaties via gedragscodes, maar die zijn vooral regels. Maatschappelijk betrokken ondernemen maakt waarden zichtbaar en doorleefd: het toont waar je als organisatie voor staat en geeft medewerkers de kans om naar die waarden te handelen. Zo worden mensen gesocialiseerd in de kernwaarden en voelen zich meer verbonden. Voor maatschappelijke organisaties is het belangrijk eigen waarden te formuleren en te zoeken naar gedeelde waarden met bedrijven of corporate foundations; dat vergroot de kans op samenwerking. Ga dus aan de slag met normen en waarden en vertaal deze naar je mbo-programma.
Glenn van den Burg (host): Dankjewel Lonneke. Pierre, hoe doen jullie dat?
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Die verbondenheid is belangrijk. Onze kernwaarden zijn respect, integriteit, duurzaamheid en professionaliteit. Met de foundation noem ik ons wel eens Rabobank op herhaling: wat Rabobank lang geleden hier deed, vertalen wij naar mensen die het minder getroffen hebben, hier en in het buitenland. Respect voor mensen, integriteit (je niet laten verleiden tot verkeerde dingen), professionaliteit (doen waar je goed in bent en anders niet), en duurzaamheid: langjarig samenwerken én duurzaam telen, bijvoorbeeld minder pesticiden bij aardappelboeren in Indonesië. Dat laten we terugkomen in al ons werk.
Glenn van den Burg (host): We gaan naar medewerkersbetrokkenheid. Bijna 45.000 mensen bij Rabobank. Hoe zorg je dat zij betrokken zijn bij wat jullie doen?
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Eerst bewustwording: vertellen wat we doen en waarom. We brachten intern het kookboek Roots uit: terug naar de roots van Rabobank. Medewerkers kochten het massaal. Je ziet hoe boeren in Peru kavia eten en organiseren in een kavia-coöperatie; herkenbaar met onze eigen coöperatieve geschiedenis. Dat triggert: kan ik bijdragen? Dat kan met geld, maar vooral als ambassadeur: verhalen uitdragen op bijeenkomsten, richting collega’s en klanten. We hebben een netwerk via lokale banken en het medewerkersfonds, waaruit ambassadeurs voortkomen. Ook zetten we collega’s op projecten in op basis van hun specialisme: een ICT’er die helpt een MIS op te zetten bij een coöperatie in Peru, bijvoorbeeld. Niet in honderden per jaar, en waar mogelijk werken we met lokale experts. In Nederland doen collega’s veel vrijwilligerswerk, zoals Thuisadministratie met Nibud en Humanitas; gepensioneerden doen ook mee. Honderden mensen begeleiden daar cliënten met schuldenproblematiek.
Glenn van den Burg (host): Is daar een formele regeling voor, zoals uren onder werktijd?
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Ik geloof niet in afdwingen via regelingen. Als het echt is, valt er altijd wat te regelen met leidinggevenden. Als je het moet afkopen met “je mag 3,5 dag vrij”, dan werkt het niet. Intrinsieke motivatie is de sleutel.
Annette van Waning (co-host, Vebego Foundation): Herkenbaar. Wij hadden alleen een regeling voor bouwreizen (een week weg). Voor Nederlandse programma’s vragen we: wil je meedoen? Steeds meer werkgevers zeggen: goed, onder werktijd mag. Dat is een cultuurverandering. Maak er geen KPI-plicht van; de waarde zit in intrinsieke motivatie.
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Uiteindelijk gaat het ons om de langere termijn: bijdragen aan een wereld die 7 naar 9 miljard monden voedt. Misschien eet men dan meer artisjokken; wij helpen coöperaties beter functioneren. Dat vertaal je niet in dagen, maar in impact op voedselzekerheid. Dat past bij Rabobank.
Annette van Waning (co-host, Vebego Foundation): Precies. Impact op levens van boeren en communities is groot. Zonder Rabobank Foundation waren projecten als in Peru of bij kavia-coöperaties er niet geweest.
Glenn van den Burg (host): Meten jullie die impact?
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Ja. We meten inkomensverbetering, opbrengst per hectare, productiviteitsstijging. In Nederland tellen we bereik (ca. 450.000 mensen) en uitkomsten: hoeveel mensen stromen uit ongewenste beroepen naar regulier werk en blijven daar 3–5 jaar? Bij The Colour Kitchen bijvoorbeeld kijken we naar duurzame plaatsingen na opleiding. Uiteindelijk draait het om zelfredzaamheid.
Glenn van den Burg (host): We zijn bijna aan het eind. Welke tips wil je de luisteraar meegeven?
Pierre van Hedel (directeur-bestuurder Rabobank Foundation): Blijf dicht bij je hart en bij je domein. Doe wat je kunt, wees duidelijk over wat je niet doet. Zo word je herkenbaar en effectief. En er is nog veel te doen: we bereiken nu zo’n 5 miljoen boeren; wereldwijd zijn er circa 500 miljoen. We hebben er nog 495 miljoen te gaan.
Glenn van den Burg (host): Pierre van Hedel, dank voor dit gesprek over de Rabobank Foundation. Annette blijft bij ons voor het volgende uur. Straks spreken we Geanne van Arkel van Interface en Annette van Waning over hoe je de Sustainable Development Goals inzet om te verduurzamen in je organisatie.