Glenn van den Burgh (host): People Power is een programma over de kracht van mensen in organisaties. Deze week ga ik in gesprek met Jeroen Veldboer, HR-directeur bij Hago. Alexander Stoltz is in de studio, manager Gezond Werken bij Achmea. We hebben Aukje Nauta met haar maandelijkse column. En Annette van Waning is mijn co-host, ook in het tweede uur van People Power. We hebben het vaak over werk en alle positieve effecten, maar het kan ook slecht voor je zijn als je last hebt van stress. In de Week van de Werkstress duiken we in waarom het belangrijk is en wat je eraan kunt doen. Ik las in een TNO-document dat ongeveer 1 miljoen Nederlanders burn-outklachten hebben. De werkstressgerelateerde verzuimkosten zijn 1,8 miljard euro. Daar moeten we aandacht aan besteden. Dat allemaal in dit uur van People Power.
Glenn van den Burgh (host): We bellen met Jeroen Veldboer, directeur HR bij Hago, een schoonmaakbedrijf en volgens mij het grootste dochterbedrijf van Vebego. Jeroen, fijn dat je er bent. Werkstress: het terrein van een HR-directeur zou ik zeggen. Welke rol speelt stress bij jullie in de organisatie?
Jeroen Veldboer (HR-directeur, Hago): Het is gelukkig niet mijn enige werkterrein, maar het speelt zeker een belangrijke rol. Een beetje stress of spanning is niet ongezond, soms presteer je zelfs beter. Maar als het te lang, te vaak of te heftig is, ga je geestelijk en lichamelijk reageren. Dan is herstel nodig en dat moeten we voorkomen. In de schoonmaak hebben we veel medewerkers, in allerlei situaties: schoonmakers met werkdruk en stress, maar ook leidinggevenden. Over het hele veld spelen werkdruk en werkstress. Vaak denken mensen bij stress aan beroepen met grote verantwoordelijkheid of hulpdiensten. Maar in de schoonmaak zie je ook druk: soms moet er veel gebeuren in korte tijd. Structureel te veel is niet goed. Wat we ons soms onvoldoende realiseren: veel stress en uitval komt door niet-werkgerelateerde omstandigheden, zoals mantelzorg of schulden. Mensen nemen die zorgen mee naar het werk. Het wordt te veel; mensen kunnen minder nadenken en melden zich ziek om rust te krijgen, wat vaak geen oplossing is.
Glenn van den Burgh (host): Op duurzaaminzetbaarheid.nl staat dat 36% van het werkgerelateerd verzuim komt door werkstress. Hoe groot is het bij jullie?
Jeroen Veldboer (HR-directeur, Hago): Steeds beter in beeld. We gebruiken werkdrukmeters en een toets ‘betekenisvol werk’. Zo krijgen we beter zicht op waar het speelt. We zijn er nog niet. Het gaat ook om het onderkennen van stress: individuele belastbaarheid verschilt. Daar moet je zicht op krijgen in gesprek met de medewerker.
Glenn van den Burgh (host): Wat doen jullie eraan?
Jeroen Veldboer (HR-directeur, Hago): We voeren individuele gesprekken met schoonmakers en met managers. We achterhalen waar de zorgen zitten: werk of privé, zoals schulden of mantelzorg. Concreet hebben we een programma voor schuldenproblematiek. Het is precair, de stap is emotioneel groot, maar de resultaten zijn heel goed en vaak structureel. In een regio koppelen we betekenisvol-werk-onderzoek aan ziekteverzuim en financiële problemen en zetten we vitaliteitscoaches in. Zo krijgen we inzicht in de combinatie van factoren. Cijfers én kwalitatieve gesprekken zijn belangrijk. Belangrijk is oprechte aandacht. In de zorg zag ik een mooi voorbeeld tegen werkdruk: teams gebruikten een bord met groen-geel-rood per persoon. Bij geel helpt het team, bij rood laten mensen werk vallen om te helpen. Het maakte werkdruk niet direct lager, maar wel bespreekbaar. Mensen met vaak rood kregen een ander gesprek; soms lag er andere problematiek onder. Dat proberen we nu ook bij Hago: maak het bespreekbaar.
Glenn van den Burgh (host): Hoe zorg je dat leidinggevenden die gesprekken kunnen voeren?
Jeroen Veldboer (HR-directeur, Hago): We signaleren en zetten leidinggevenden aan tafel: hoe voer je zo’n gesprek, hoe herken je signalen, hoe vraag je door? We trainen mensen praktisch op de werkvloer met handvatten en begeleiding. Personeelsadviseurs ondersteunen, ook bij lastige gesprekken.
Glenn van den Burgh (host): Hoe is het met je eigen werkstress, op een schaal van 1 tot 10?
Jeroen Veldboer (HR-directeur, Hago): Soms schiet die omhoog. Ik heb geleerd het te herkennen. Dan ga ik hardlopen of sporten; dat maakt mijn hoofd vrij.
Glenn van den Burgh (host): Mooi. Een beetje stress is soms lekker, maar ik wens je een relaxte rest van de dag. Dankjewel dat we je konden bellen.
Jeroen Veldboer (HR-directeur, Hago): Dankjewel voor de tijd.
Glenn van den Burgh (host): We praten straks verder in de studio over werkstress met Alexander Stoltz, manager Gezond Werken bij Achmea, en Annette van Waning is hier natuurlijk ook.
Glenn van den Burgh (host): Alexander, wat leuk dat je er bent. Jij bent manager Gezond Werken bij Achmea. Wat is het belangrijkste gezondheidsthema waar jij je mee bezighoudt?
Alexander Stoltz (manager Gezond Werken, Achmea): Onze overtuiging: gezonde en vitale medewerkers zijn beter inzetbaar. Het gaat om mindset en leefstijl. Mijn hart klopt van preventie. Wat je eet, hoe je slaapt, hoeveel je beweegt: het bepaalt hoe je je nu voelt. Leefstijl is moeilijk te veranderen, maar essentieel.
Glenn van den Burgh (host): Het is de Week van de Werkstress, vast ook een thema binnen Achmea.
Alexander Stoltz (manager Gezond Werken, Achmea): Zeker, al doen we dit jaar niet mee aan de ‘week’. We besteden 51 weken per jaar aandacht aan dit thema. Focus en prioriteren. Doe waar je goed in bent en wat je leuk vindt, dan neemt ervaren werkstress af.
Glenn van den Burgh (host): Hoe groot is het vraagstuk binnen Achmea?
Alexander Stoltz (manager Gezond Werken, Achmea): We hebben 12.000 kantoormedewerkers. Fysieke ongevallen komen bijna niet voor; klachten zijn vooral psychisch. Ik noem het liever levensstress: werk en privé zijn communicerende vaten. Een open, positieve cultuur is cruciaal, waarin je kunt aangeven dat je druk of stress ervaart.
Glenn van den Burgh (host): Hoe zorg je voor zo’n cultuur?
Alexander Stoltz (manager Gezond Werken, Achmea): Maak ontastbare zaken tastbaar. Stress zie je niet. Met HeartMath meten we hartritmevariabiliteit. Ik kwam ooit gestrest binnen, score 98% rood. Ik leerde een ademtechniek en zag live mijn stress dalen. Dat hebben we uitgerold voor alle leidinggevenden, onder meer via onze ‘Verdermarkt’, een rondreizend event op alle kernlocaties. Voorbeeldgedrag helpt ook. In mijn team: werk mag nooit een reden zijn om slecht te slapen. Het is maar werk. We willen geen gestreste collega’s; dan haal je niet het beste uit jezelf.
Glenn van den Burgh (host): Hoe verspreid je dit als marketeer?
Alexander Stoltz (manager Gezond Werken, Achmea): Twee sporen: leidinggevenden én medewerkers. We deden ook ludieke acties, zoals ‘stressdotjes’ (stickers die verkleuren bij vochtige handen). Die werkten technisch niet perfect, maar het gesprek kwam wel op gang. Op flyers staat ons aanbod: bedrijfsmaatschappelijk werk, bedrijfspsychologen, enzovoort. In 2016 gingen 360 collega’s naar de bedrijfspsycholoog, de helft zonder verzuim. Zo voorkom je dat het emmertje overloopt of versterk je de randen van het emmertje. We geloven dat werk een medicijn is. We selecteren partners die helpen mensen aan het werk te houden. En ja, via Zilveren Kruis bieden we dit soort oplossingen ook aan zakelijke klanten. We delen wat werkt en wat niet, en adviseren maatwerk, ook voor MKB.
Glenn van den Burgh (host): Straks meer over wat niet werkte. Eerst onze maandelijkse column van Aukje Nauta: Pay It Forward. Aukje, wat is je aanrader?
Aukje Nauta (columnist): Mijn aanrader: pay it forward. Help drie mensen en vraag hen ook drie anderen te helpen. In vijftien stappen bereik je heel Nederland. Ik werd deze zomer uitgedaagd dit te doen. Mijn tweelingbroer vroeg me een vriend te helpen, 50 jaar, wilde zich omscholen tot leraar Duits, maar kreeg geen baan buiten zijn vakgebied via formele sollicitaties. Ik dronk thee met hem, tipte LinkedIn en stuurde tien mailtjes in mijn netwerk. Eén mail was raak; binnen een maand had hij werk. Dit illustreert: 50-plussers hebben het moeilijk; formeel solliciteren is lastig; je informele netwerk is cruciaal. En: je wordt gelukkig van anderen helpen. Pay it forward dus. Let op: het heeft iets kettingbriefachtigs, maar het gaat om het idee: verbind iemand, geef een tip. Dan word je van een nummer weer een mens van vlees en bloed, zeker belangrijk voor 50-plussers, maar ook voor jongeren, mensen met een andere etnische achtergrond of met een beperking. Werk geeft minder kopzorgen. Onderzoek laat zien: in moeilijke situaties word je letterlijk dommer door stress; je cognitieve bandbreedte daalt. Daarom is hulp zo belangrijk.
Glenn van den Burgh (host): Mooi. Bij deze de oproep aan iedereen, ook aan mijzelf: pay it forward. Dankjewel, Aukje.
Aukje Nauta (columnist): Graag gedaan.
Glenn van den Burgh (host): Alexander Stoltz is in de studio, manager Gezond Werken bij Achmea, en Annette van Waning van Vebego, co-host van vandaag. Alexander, wat werkte níet?
Alexander Stoltz (manager Gezond Werken, Achmea): Mensen bereiken is lastig. Intranetberichten worden niet altijd gelezen. We wilden 1100 leidinggevenden een koerskaart Werkstress laten spelen (mooie tool van het ministerie). Het is een A0-poster. We stuurden dikke enveloppen per post, maar van meer dan de helft hadden we het postadres niet. Er zijn nog zo’n 400 enveloppen zoek. Waar het wel is gespeeld, zijn reacties positief, omdat het thema bespreekbaar wordt.
Glenn van den Burgh (host): Veel HR-instrumenten, portals, overzichten… maar iedereen is druk. Hoe krijg je mensen het daadwerkelijk te doen?
Alexander Stoltz (manager Gezond Werken, Achmea): We werken volgens see–feel–change. Niet starten met alleen kennis en analyse, maar mensen iets laten zien en ervaren, zodat het raakt. Stress zichtbaar maken. Daarna handvatten geven. Voor raken gebruiken we o.a. HeartMath. En bewegen: tip 2 in Erik Scherders vijf tips tegen werkstress. We hebben circa 1 op de 10 werkplekken met fietsstoelen en zit-sta-bureaus. Het is zichtbaar én je voelt minder stress. Ik doe dagelijks 2 à 3 wandelbila’s; je hebt een beter gesprek en neemt gas terug.
Annette van Waning (co-host; manager MVO en foundation-directeur, Vebego): Ik zit nu op de fietsstoel. Het is relaxed. We hebben ze op kantoren; het ziet er dynamisch uit.
Glenn van den Burgh (host): Werkstress komt vaak door te veel werk én te weinig regelruimte. Hoe vergroot je die autonomie?
Alexander Stoltz (manager Gezond Werken, Achmea): Met ideocratische deals (Aukje Nauta): wat goed is voor jou, je team en de organisatie, buiten de standaardregels om. Bijvoorbeeld in een contactcenter: pauze ruilen voor sport en daarna opgefrist weer aan de lijn. Binnen Zilveren Kruis veel mee geëxperimenteerd. In productieomgevingen is regelruimte kleiner; daar zoeken we manieren om die te vergroten. Dat is een uitdaging; geen planklare oplossing. Persoonlijk focus ik op waar je het snelst beweging krijgt. De mensen die het het meest nodig hebben, gebruiken interventies vaak niet; ik werk liever met de groep die wel wil en het goede voorbeeld geeft. Als de eerste schapen over de dam zijn, volgen er meer. En wie echt niet past, gun ik een plek waar dat wel zo is.
Glenn van den Burgh (host): We zijn bijna door het uur heen. Heb je nog een tip voor wie met werkstress aan de slag wil?
Alexander Stoltz (manager Gezond Werken, Achmea): See–feel–change: maak het zichtbaar en ervaarbaar. Analyseer zeker (RI&E, cijfers), maar start met zichtbaar maken. Gebruik bijvoorbeeld de koerskaart. Maak het persoonlijk: een blog of vlog van een directeur of medewerker helpt ook.
Glenn van den Burgh (host): Ik hoor je zeggen: maak het persoonlijk, laat mensen in beweging komen en laat zien dat je het erover mag hebben. Annette, jouw uitsmijter?
Annette van Waning (co-host; manager MVO en foundation-directeur, Vebego): Doseer, prioriteer, doe wat je leuk vindt. Wat steeds van de kar valt, past misschien niet. En een rondje wandelen doet wonderen.
Glenn van den Burgh (host): Dank jullie wel, Alexander Stoltz van Achmea en Annette van Waning van Vebego. Volgende week ben ik dagvoorzitter op het congres Inzet op Maat; er komt online content via radio.people-power.nl, maar op de zender hoor je een herhaling. Over twee weken zijn we er weer met People Power Change met Jeroen Buscher en Rick van Baaren over de psyche van de mens. Rustig aan. Wees rustig. Voor iedereen in je omgeving is dat relaxter. Geniet van je werkweek en tot over twee weken. Doei.