Voice-over (Station promo): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers. Met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Nieuw Business Radio. Let's talk business. Met nu Peoplepower.
Glenn van der Burg (Presentator): Peoplepower is een programma over de kracht van mensen in organisaties. Met interviews en laatste inzichten voor betere prestaties en gelukkige mensen. Om mee te kunnen in de razendsnelle veranderingen moeten de meeste organisaties hun manier van werken voortdurend aanpassen. Maar hoe verander je mensen? Dat is natuurlijk de grote vraag. In People Power Change gaan Jeroen Büscher en ik in gesprek met mensen die veranderingen aanvoeren. Wij noemen ze change agents. Zij zijn de inspiratiebron voor gedragsverandering van anderen. En we zoeken dan, samen met deze change agents, hoe zij eigenlijk denken en vooral hoe zij doen. Hoe zorgen zij dat organisaties veranderen, teams veranderen en individuen veranderen. Welkom bij People Power Change. En vandaag is de gast Eva-Lisa Jansen, de oprichter van Ucademy. En wil jij nou de nieuwste afleveringen van People Power via WhatsApp horen, sla ons nummer dan op onder je contactpersonen 06 45 66 75 48. Stuur ons een berichtje met je naam en ‘podcast aan’. Dan sturen we je de laatste afleveringen van Peoplepower direct zodra ze online staan. En natuurlijk kun je ook reacties geven, tips en vragen stellen. Wat een feest is dat.
Jeroen Büscher (Presentator): Wat fijn dat je luistert naar Peoplepower. Peoplepower, inspirerende gesprekken over de kracht van mensen in organisaties. Met Jeroen Büscher. Ja, en dat was ik. Wat ongelooflijk gezellig dat u luistert. Ik kom net uit Amerika en ik heb wederom mensen proberen uit te leggen wat gezellig is. Dat weten we alleen, luisteraars. Vandaag gaan we weer op zoek naar de kracht van de veranderaar, de change agent. We hebben een heel bijzondere gast die samen met een paar mensen een heel schoolsysteem aan het veranderen is. Ik praat vandaag met Eva-Lisa Jansen, oprichtster van Ucademy van de Avans Hogeschool. Eva-Lisa, welkom! Allereerste vraag voor iedereen hetzelfde: wat heb jij nodig om te kunnen veranderen?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): Inspiratie. Het is belangrijk dat je een nieuw soort denkvermogen krijgt, nieuw materiaal. Je hoort iets wat je zelf nog niet hebt bedacht en tegelijkertijd begrijp je het. Je denkt: dit had ik zelf ook kunnen bedenken, maar ik heb het niet gedaan. Dat is bijzonder. Een inzicht waar je referentiekader voor hebt.
Jeroen Büscher (Presentator): Jij zat op school, braaf student bij Avans Hogeschool. Wat gebeurde er toen?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): Ik miste iets in mijn eigen onderwijs. Ik vond dat mijn onderwijs heel erg gericht was op vakinhoudelijke kennis. Ik studeerde communicatie, en juist daar verwacht je focus op soft skills: wie komt er door de deur, welke kleur breng ik aan tafel? In plaats daarvan lazen we drie keer een boek en werden daarop getest. Voor mij klopte dat niet. Als ik die boeken ken, ben ik nog steeds geen communicatiedeskundige. Een communicatiedeskundige word je door mensen te begrijpen. Je wil niet alleen begrijpen wat er in iemand anders gebeurt, maar het ook daadwerkelijk ervaren.
Jeroen Büscher (Presentator): Jij miste dus iets. Wat gebeurde er toen? Ging je met mensen in gesprek? Vertel het allereerste begin van Ucademy.
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): Ik vond dat een school niet alleen een vak moet aanleren, maar een experimenteerruimte moet zijn waar je met vallen en opstaan leert hoe je de wereld straks moet leiden en vormen. Dus meer dan vakkennis: ook ontwikkeling van jou als mens en professional. Ik begon met studenten te praten en merkte dat die kritische houding breed gedeeld werd, interdisciplinair. Het was niet alleen mijn vakgebied. Ik leerde maar de helft: de vakhelft. De andere helft zocht men soms in reizen of in relaties; ik wilde die helft ook op school leren. Die helft noemen wij Bildung: een oud-Duitse term van Wilhelm von Humboldt over menselijke vorming. Wij adopteren de definitie ‘identiteit en wereldwijsheid’. Je leert een vak, maar je leert niet identiteit te zijn en niet wereldwijs te worden. Dat wilden we toevoegen.
Jeroen Büscher (Presentator): Wat zijn jullie toen gaan doen?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): We hebben een club opgericht. We kwamen bij elkaar in koffiezaken, antikraakpanden, studenthuizen. We identificeerden onderwerpen die we dagelijks tegenkomen maar waar we nooit les over krijgen. Daarna trokken we letterlijk de klaslokalen open en gingen zelf lesgeven. Een van de eerste vakken was ‘macht’: globale machten en persoonlijke machtsdynamiek, zoals tussen jou en je ouders, vrienden, in relaties, zelfs tussen jou en mij nu – al is het alleen al wie er aan het woord is. Het is belangrijk om daarmee constructief en empathisch om te gaan.
Jeroen Büscher (Presentator): Hoe helpt dat in organisaties?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): Organisaties zijn vaak politiek. Er zijn directe boodschappen en talloze onderliggende boodschappen, belangen en relaties. Je moet daarmee leren omgaan en een empathische houding ontwikkelen. Zonder onderwijs daarin is dat lastig.
Jeroen Büscher (Presentator): En hoe gaven jullie les? Anders dan op Avans?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): We deden twee nieuwe dingen: inhoud (Bildung) en proces (ervaringsgericht leren). Niet alleen theorie googelen, maar laten voelen wat macht betekent. Het Zimbardo-experiment is te extreem; wij kozen bijvoorbeeld voor het spelen van een ‘secte’ met eigen regels, leider, vlag en uniform, zodat je voelt wat zo’n context met je doet. Waar voel je je ongemakkelijk bij en waarom? Welke vormen van censuur ontstaan? En hoe zie je dat terug in de wereld?
Jeroen Büscher (Presentator): We praten met Eva-Lisa Jansen, een van de initiatiefnemers van Ucademy, inmiddels gesubsidieerd onderdeel van de Avans Hogeschool. Na de muziek verder over hoe zij dat als change agent voor elkaar kreeg.
Jeroen Büscher (Presentator): Ja, welkom terug. We praten met een change agent die samen met collega’s het schoolsysteem aan het omgooien is. Eva-Lisa, je zei: we leren op school maar de helft, namelijk instrumentele kennis. Die kennis moet gebracht worden door een mens die zijn omgeving begrijpt en zichzelf ontwikkelt – door jullie gedoopt ‘Bildung’. Jullie begonnen Ucademy. Wat gebeurde er in het begin? Kwamen er leerlingen op af?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): We hadden een gaaf, bijna onmogelijk idee. Studenten staan al onder druk met het huidige systeem. We gingen extra lessen geven, als aanvulling. Hoe krijgen we ze in de klas? Met een goed verhaal. We stapten op studenten af waar we ze maar konden vinden: discotheken, op straat, schoolhallen, internet, via via. De klaslokalen zaten vol. Direct veel mensen, tot onze eigen verbazing, want het was één groot experiment.
Jeroen Büscher (Presentator): Jullie hadden geen geld en geen tijd. Gebruikte je meteen de school?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): Ja, direct. We trokken klaslokalen open en gingen voor de klas staan. De school riep ons ‘op het matje’: Paul Rüüp, algemeen directeur van Avans. Hij vroeg wat we deden. We legden uit: we missen de helft; we willen aanvullen, niet afbreken. Als je iets mist kun je schouders ophalen, rebelleren, of creëren. Hij zag het zitten en zei: ga het maar doen, we supporten dit.
Jeroen Büscher (Presentator): Hoe reageerden docenten?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): Eigenlijk alom positief. Ze herkenden het gemis. Ze kwamen in onze klassen zitten en deden mee. Interessant was dat ik ’s middags les van een docent volgde en ’s avonds stond hij in mijn klas en gaf ik hem les. De vormen trokken ook: we experimenteerden, het was avontuurlijk, interactief. Je internaliseert het geleerde gemakkelijker. Er was veel kwetsbaarheid en veiligheid: mensen lachten en huilden met elkaar. Community building werd veel sterker dan in reguliere lessen.
Jeroen Büscher (Presentator): Kreeg je na verloop van tijd ook extrinsiek gemotiveerde studenten?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): In de pilotfase vooral intrinsiek gemotiveerden. Daarna erkende de school de kwaliteit en gaf vrije EC’s voor Ucademy-activiteiten. Toen kwamen ook studenten voor de studiepunten. Maar het bleef werken.
Jeroen Büscher (Presentator): Jullie voegden iets toe, geen strijd tegen de school. Waarom lukte het?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): We waren interdisciplinair: studenten uit verschillende opleidingen, allemaal van Avans (circa 30.000 studenten). We spraken de juiste mensen op het juiste moment. We vroegen niet eerst om geld of schreven dikke plannen; we gingen doen en lieten zien dat het werkte. Daarna vroegen we om middelen om het duurzaam te maken. Daarnaast maakten we de juiste keuzes: focus op ervaringsgericht leren, de juiste oefeningen, niet te veel vastklampen aan lesplannen en competenties. En Avans gaf ons ruimte en stimuleerde zelfs om eigen en autonoom te blijven, niet intern ‘product’ te worden. Een ondernemende school.
Jeroen Büscher (Presentator): Vakkennis blijft belangrijk, maar je wilt ook empathische, welgevormde professionals. Dat maakt iedereen beter: dokter, communicatieadviseur, accountant. Geldt dit principe voor elke opleiding?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): Absoluut. De wereld werkt steeds meer projectmatig. Het gaat om welke kleur jij aan tafel brengt, welke authentieke waarden jij toevoegt, of je goed met mensen om kunt gaan en anderen begrijpt.
Harry Starre (Columnist): Niet zo lang geleden maakte Paul Rozemuller van de VO-raad zijn bezwaren bekend tegen de aanduiding ‘Excellente School’. Die aanduiding wordt verleend door de onderwijsinspectie. Experts beoordelen of een sectie bovengemiddeld onderwijs geeft. Rozemuller noemt de term verwarrend, ook omdat scholen zonder die term door ouders als minder goed worden gezien, wat lang niet altijd juist is. Hij mist een belangrijk punt: de manier waarop excellentie wordt vastgesteld gaat uit van experts die weten wat goed onderwijs is. De hôte methode. Zoals Michelin met culinaire specialisten. Echt van deze tijd is het niet. Het doet denken aan het jaarlijkse beoordelingsgesprek: top-down, uitgesteld, teleurstellend. De nieuwe manier is die van Zoover, TripAdvisor, Uber, Airbnb, Booking.com: de opgetelde score van klanten. Als de uitvoerders het goed doen volgens de regels van alle betrokkenen, werkt dat. Zo zou het ook voor scholen kunnen. Eindelijk gerechtigheid: niet alleen de leerlingen een cijfer geven, maar ook de leraar in zijn lessen; niet alleen de directeur het woord, maar ook het gehoor een stem, met de smartphone. Daar komt een rating uit. Dan kunnen deskundigen echt helpen en hun oordeel thuislaten. Commissies kunnen naar huis, presentiegelden in de pot. De verwarring stopt of het vak of de school beoordeeld wordt. En net als bij Airbnb en Booking.com kan de waardering gestaag omhoog. Wie niet wint, is af. Het systeem van gebruikers-scores werkt als een dolle. Aanbieders kijken af, nemen verbeteringen over en de kwaliteit gaat met sprongen omhoog. Het is gebaseerd op de wisdom of the crowd: de optelsom van echte ervaringen. Zeker, je wordt kwetsbaar en rusteloos, maar ook krachtiger als je mee wil blijven doen. Real time, zonder tussenlaag. Het is meer dan tellen: ook vertellen, met toelichtingen die het verhaal en de ervaring delen. Voor ik naar een Airbnb-bestemming ga, lees ik de reviews. Mijn conclusie: als het om excellentie gaat, komen we er zelf al uit. Professionele organisaties zijn organisaties waar de basis de baas is, en de top zorgt dat het zo blijft of zo wordt. Mensen komen er zelf al uit. Daar is geen inspectie of VO-raad voor nodig, maar een systeem dat leerlingen, ouders en leraren een stem geeft. Hun bijdrage: niet in de weg staan.
Glenn van der Burg (Presentator): Ja, prachtig. Hartstikke mooi. U hoorde het zoetgevooisde stemgeluid van Jeroen Büscher… van Harry Starre, die de column van Harry Starre voorlas. Harry zat in de trein; ik vond het weer fantastisch. Dankjewel, Harry Starre. Volgende maand weer.
Jeroen Büscher (Presentator): Geweldig dat u nog steeds luistert. We zitten hier met Eva-Lisa Jansen, een van de initiatiefnemers van Ucademy, een Bildung-opleiding door studenten gestart en gedragen. Conclusie uit het vorige blok: wel vanuit onvrede, maar niet als verzet; we laten een bloemetje naast het systeem bloeien en het systeem voelt zich niet aangevallen, gaat zelfs helpen. Is dit een manier om verandering in professionele organisaties aan te pakken: niet iets kapot maken, maar er iets moois naast laten groeien?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): Soms helpt dat, maar niet altijd. Als medewerkers of de organisatie iets missen – een marktkans – is het fantastisch om er iets naast te zetten. Je hoeft niet de hele koers te wijzigen. En het is krachtig dat dit bottom-up door studenten is opgezet. Organisaties zouden een experimenteerruimte moeten creëren, zoals de Google 20%-regel, zodat medewerkers nieuw kunnen maken of gemis kunnen vervullen.
Jeroen Büscher (Presentator): Heeft Ucademy jou gevormd?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): Zeker. Als student sta je niet met twee benen in de wereld; als oprichter en docent wel. Voor de klas staan is kwetsbaar en vraagt energie. Je ontwikkelt een veelvoud aan skills, ook onverwacht. Je wordt aan het denken gezet en van hot naar her geslingerd. Dat is ook de bedoeling van Ucademy: die verwarring aandurven, vertrouwen op je groep en faciliteiten.
Jeroen Büscher (Presentator): Waar staan jullie nu?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): Na de pilot kwam de Volkskrant, daarna NOS en NRC. We kregen veel hogescholen en middelbare scholen die dit ook wilden. We groeiden van één hogeschool (Avans) naar vier, plus veel ad hoc Bildung-facilitatie. We bouwen aan een sterke Bildung-community die zichzelf ververst: eigenaarschap is cruciaal. Simpel proces: wij geven les, wachten tot iemand opstaat met een goed idee, en zeggen: ja, ga het doen. Het is een groot experiment dat meestal lukt. Het experiment is nooit klaar; het moet blijven veranderen en groeien.
Jeroen Büscher (Presentator): Hoe verkoop je de concrete winst aan cynici die zeggen: geen tijd, geen geld?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): Wij zijn geen trucje dat altijd werkt. Maar we hebben een concept dat voor een deel van de studenten cruciaal is. We hebben geëxperimenteerd en het werkt. Je krijgt studenten die extra gemotiveerd lessen volgen, leren omgaan met controverses, empathischer worden en vindingrijk met middelen en projecten omgaan. Het zijn de change agents van de toekomst.
Jeroen Büscher (Presentator): Als een school dit wil: hoe begin je?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): Maak ruimte. Stop met overmatige administratie. Creëer ruimte voor wat ertoe doet: Bildung. Ga het doen. Zoek inspiratie bij bestaande initiatieven en haal die naar binnen. Voer het zelf uit.
Jeroen Büscher (Presentator): We eindigen waar je begon: inspiratie. Wat was een inspirerend Ucademy-moment?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): De eerste les. We wisten niet of er één student zou komen; er kwamen er 25. Ze vroegen of de trainers langer bleven om na te praten en gingen daarna samen de stad in om verder te praten – niet om te feesten, maar om te reflecteren op wat ze geleerd hadden. Ze waren geïnfecteerd door enthousiasme. Dat moment blijft me bij: het verandermoment.
Jeroen Büscher (Presentator): Dankjewel, Eva-Lisa Jansen. Nog één laatste vraag. We gaan langs bij de minister van Onderwijs. Welke vraag zou jij haar willen stellen?
Eva-Lisa Jansen (Gast, oprichter Ucademy): Op welke manier kunnen we samenwerken om een experimenteerruimte tot stand te brengen die geborgd wordt, niet alleen op Avans of de UvA, maar op elke school waar Bildung nodig is? En Bildung is overal nodig, niet alleen in het onderwijs.
Jeroen Büscher (Presentator): De enige voor wie dat niet geldt… Het woord is aan Glenn van der Burg.
Glenn van der Burg (Presentator): Dankjewel, Jeroen, voor deze fijne opmaat naar het volgende uur. Eva-Lisa Jansen, dankjewel voor dit uur. Jeroen Büscher, dankjewel voor deze People Power Change. Wij gaan straks luisteren naar Wouter Koolmees. We ontdekten dat hij niet alleen minister is van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, maar dat integratie ook onderdeel van zijn portefeuille is. We gaan met hem in gesprek over de waarde van werk, een leven lang leren en de doorgeschoten flexibilisering. We zijn ook nog eens actueel. Blijf luisteren.