Voice-over (New Business Radio): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers. Met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Let's talk business. Met nu Peoplepower met Glenn van der Burg.
Glenn van der Burg (Host People Power): Peoplepower is een programma over de kracht van mensen in organisaties. Met interviews en laatste inzichten voor betere prestaties en gelukkige mensen. Deze week ga ik in gesprek met Esther Jousma; zij is in de studio samen met Matthijs Verburg. Esther werkt bij CultuurWerkt! en als je vaker luistert naar Peoplepower dan heb je Matthijs wel langs horen komen natuurlijk, van onze fijne partner eelloo. Waar hebben we het vandaag over? De ontwikkeling van mensen, innovatie en organisaties is van groot belang, zeker in deze tijden van snelle ontwikkeling. En hoe zorg je er nou voor dat mensen en organisaties tijd, ruimte en inspiratie hebben om zich te verwonderen? Want nieuwe ideeën, innovaties en creativiteit komen niet zomaar uit de lucht vallen. Vandaag te gast: Matthijs Verburg van eelloo en Esther Jousma van CultuurWerkt!. En Aukje Nauta is onze columnist met haar maandelijkse aanrader over duurzame inzetbaarheid. Wil je meer luisteren? Abonneer je dan op onze podcast via iTunes of een van de andere platforms. Op onze website vind je de uitleg hoe je dat kunt doen: peoplepower.radio. Ondertussen alweer de 152ste aflevering. Fijn dat je luistert naar Peoplepower. Peoplepower met Glenn van der Burg. Met in de studio Esther Jousma van CultuurWerkt! en Matthijs Verburg. Fijn dat jullie er allebei zijn. Goedemiddag. We hebben een spannend onderwerp vandaag: verwondering. Matthijs, wanneer heb jij je voor het laatst verwonderd?
Matthijs Verburg (eelloo): Ik was afgelopen week op een cruise op de Middellandse Zee met mijn familie. Wat mij echt verwonderde was hoe ontiegelijk servicegericht al het personeel was, en wat voor ontzettend nare managers daartussendoor liepen. Ik heb twee keer op het punt gestaan om een heftige discussie te voeren met managers die mensen afblaften, opfokten, eenwoordige instructies gaven waar mensen angst voor hadden. Terwijl het totaal niet nodig was. In de arbeidsverhoudingen vond ik dat heel sneu en een soort bewijs dat ons gedachtegoed wel klopt.
Esther Jousma (Directeur CultuurWerkt!): Mijn laatste verwondermoment was gisteravond, uit de natuur. Ik woon landelijk; het was een warme dag en opeens kwamen vanuit de slootjes dampen opzetten, bij ons op het platteland noemen we dat witte wieven. De wonderen der natuur. Je zou zeggen: je doet toch aan cultuur? Dat doe ik ook, maar natuur en cultuur hebben een duidelijke link. Iemand met wie we samenwerken zegt: we hebben vitamine G van het groen, en vitamine K van kunst. Samen vormt dat een succesvol ingrediënt, ook binnen organisaties.
Glenn van der Burg (Host People Power): Waarom is verwondering in organisaties zo belangrijk? Is verwonderen ook niet een beetje niet-weten, weer kind zijn, blanco kijken?
Esther Jousma (Directeur CultuurWerkt!): Je hebt het nodig om los te komen van de standaard. Veel organisaties werken volgens vaste patronen; problemen worden benaderd met een businessmodel en dan staat het antwoord eigenlijk al soort van vast. Als je wilt innoveren, iets scheppen wat er nog niet is, kan het interessant zijn om kunst en cultuur in te brengen zodat je anders leert kijken en met de materie omgaat. Verwondering geeft nieuwe input en impulsen. We werken veel samen met Dabo Goudswaard, social designer; hij zegt: kunstenaars moeten niet hun kunst verkopen aan bedrijven, maar hun manier van werken. Eerst ontregelen, dan pas in een model brengen. En leer om niet meteen de oplossing te zoeken, maar eerst te zijn en te ervaren. Lummelen, even niks doen, vertrouwen dat het antwoord wel komt. In het bedrijfsleven is dat bijna niet geaccepteerd, want alles moet ergens toe leiden.
Matthijs Verburg (eelloo): Een belangrijk taboe is dat inspiratie alleen in je eigen tijd zou mogen. Managers volgen in werktijd MBA’s en inspiratiedagen; maar als iemand in een uitvoerende functie een middag naar een museum wil om ideeën op te doen voor een teamsessie, dan is het al snel: doe dat in je eigen tijd. Terwijl je juist veel inspiratie elders ophaalt. Hoe kunstenaars werken is inspirerend: verhaal, creëren, proberen, schrappen. In organisaties zijn we bang om halverwege te veranderen; we willen vooraf alle risico’s uitsluiten en dan komt er vaak niets bijzonders. Mijn broer had een cursus projectmanagement; iemand vertelde een veranderverhaal uit Afrika. De vraag was: wat moet ik daar nu mee in mijn project? Maar veranderen is universeel; dat leer je soms beter uit verhalen dan uit een Prince2-cursus.
Glenn van der Burg (Host People Power): We komen uit een wereld van structuur, risico’s uitsluiten, compliance, risk en controle. Niks verkeerd doen zorgt er ook voor dat we niks nieuws doen?
Esther Jousma (Directeur CultuurWerkt!): Het komt creativiteit en innovatief denkvermogen niet ten goede. Organisaties moeten ruimte geven om het anders in te richten. Nog vaak is het acht uur declarabel zijn; dan is er weinig ruimte voor creativiteit en leg je werkdruk op mensen. Niemand is acht uur per dag productief. Geef ruimte om te lummelen, gedachten te verzetten of een middag naar het museum te gaan. Doe dat met z’n allen en kijk wat het doet met productiviteit, beleving en de relatie met de werkgever.
Glenn van der Burg (Host People Power): Waar is het gelukt om verwondering aan te zetten? Wat gebeurde er toen?
Esther Jousma (Directeur CultuurWerkt!): Een mooi voorbeeld is onze Wake-up Ball met Introdans, een dansgezelschap uit Arnhem. Het begint zittend en veilig; de choreograaf bouwt het zo op dat iedereen in beweging komt en contact maakt. Dan ontstaat verbinding en samenwerken; mensen leren daarna anders kijken. Ik moet denken aan een quote van Miles Davis: “I’ll play it first and then tell you what it is.” Hij wist het zelf ook nog niet. Dat is verwondering: beginnen en zien wat er gebeurt.
Glenn van der Burg (Host People Power): We praten zo verder met Esther Jousma van CultuurWerkt! en Matthijs Verburg. Dan kijken we hoe je die verwondering in je organisatie weer aanzet.
Voice-over (Jingle Peoplepower): Peoplepower, inspirerende gesprekken over de kracht van mensen in organisaties. Met Glenn van der Burg.
Glenn van der Burg (Host People Power): In de studio Esther Jousma van CultuurWerkt! en Matthijs Verburg van eelloo over verwondering: waarom het belangrijk is en hoe we het terugkrijgen. Esther, we worden toch geboren als verwonderende mensen?
Esther Jousma (Directeur CultuurWerkt!): Absoluut. Alleen we leren het af; vanaf klein word je in structuren gedrukt: school, werk, beloning. In de huidige arbeidsmarkt, met technologie en digitalisering, willen we juist een beroep doen op creatief denkvermogen en probleemoplossend vermogen. Maar organisaties zijn daar nog niet op ingericht.
Glenn van der Burg (Host People Power): Matthijs, wat zijn de barrières?
Matthijs Verburg (eelloo): Structuur en creativiteit botsen. Doelmatig plannen, rollen verdelen en opleveren past slecht bij experimenteren en wilde ideeën. Bij creatiever aanpakken laat je mensen kleinschalig uitproberen en opschalen. Daarvoor heb je juist wat structuurloosheid nodig en inspiratie van overal: boek, film, voorstelling, kunstwerk, levensverhaal. We zien werk te veel als geharnast in kantoortijden, structuren en verantwoorden. Dat remt iets natuurlijks: de meeste mensen willen met elkaar mooie dingen doen. Zet de knoppen open en laat ze het op hun manier doen; geef gelegenheid om buiten de kantoormuren te kijken. Dat levert creatievere, leukere teams en organisaties op.
Glenn van der Burg (Host People Power): Wat voor rol speelt cultuur dan? Waarom helpt cultuur juist om je weer te verwonderen?
Esther Jousma (Directeur CultuurWerkt!): Cultuur is laagdrempelig en beeldend; een prachtige conversation starter. We kunnen samen naar hetzelfde schilderij kijken en iets anders zien; vraag: wat zie jij? Dan ontstaan interessante gesprekken en kansen om talent te ontdekken dat je niet zag. En je kunt daar als werkgever op doorborduren: wat betekent dit voor jou en hoe zetten we dit in?
Matthijs Verburg (eelloo): Kunst prikkelt je zintuigen en raakt dieper. Daarom is storytelling populair. Een persoonlijk verhaal onthouden we beter dan een droog college. Kunst brengt je in een andere mindset, opent je, waardoor je makkelijker het gesprek voert over betekenis en toepassing.
Glenn van der Burg (Host People Power): Soms voelt cultuur elitair en hoogdrempelig; dat helpt niet. Is dat lastig voor jullie?
Esther Jousma (Directeur CultuurWerkt!): Dat horen we vaker, jammer genoeg. We zetten het daarom vaak in op creativiteit. Het zijn echt niet altijd Vlaamse klassieken; ga desnoods met je kinderen naar Woezel en Pip. Het gaat erom dat je in een andere omgeving komt en onvrijwillige aandacht krijgt; dan wordt de diepere laag geraakt. De kunstenaar laat je ook een andere wereld zien waar je samen in stapt en dan voer je daar het gesprek over. Je leert met andere ogen kijken naar dezelfde omgeving en krijgt nieuwe ideeën.
Glenn van der Burg (Host People Power): Heb je een voorbeeld van iets wat jullie op de werkvloer deden om verwondering aan te jagen?
Esther Jousma (Directeur CultuurWerkt!): Met het Nederlands Philharmonisch Orkest brengen we “cultuur naar de werkvloer”: de werkvloer wordt een podium. In een bedrijfsrestaurant geeft een afvaardiging een spontaan concert van 20 minuten. Niemand verwacht het. Eerst verbazing, dan geraakt worden; daarna gaan mensen met een andere mindset aan het werk. We vragen dat ook uit. Je kunt nog verder gaan en mensen even offline laten gaan, maar we willen vooral verleiden en verrijken, niet beleren.
Glenn van der Burg (Host People Power): We gaan luisteren naar Aukje Nauta met haar maandelijkse aanrader over duurzame inzetbaarheid.
Aukje Nauta (Hoogleraar; partner Factor V): Mijn aanrader richt zich op de intercedent, de werkbemiddelaar bij uitzendbureaus: word loopbaancoach. Eigenlijk is het generiek: we zijn allemaal wel eens intercedent voor vrienden. Het is heel belangrijk voor duurzame inzetbaarheid van flexkrachten. Ik begeleidde een werkconferentie met uitzendkrachten, intercedenten en managers. Er leeft het idee dat duurzame inzetbaarheid en flexibel werk niet samengaan; ik geloof dat je als uitzendkracht of zzp’er zeker aan duurzame inzetbaarheid kunt werken, maar je hebt advies nodig. Een intercedent zou niet alleen moeten plaatsen, maar vragen: wie ben je, wat kan je, wat wil je, en van welke match – ook als het maar twee maanden is – word jij beter?
Ik liep mee met Sita van Vitech in Buitenpost. Zij was drieledig met duurzame inzetbaarheid bezig: met de flexkracht (gesprek over een ICT-cursus passend bij het werk), met de opdrachtgever (onderzoek bij een bouwbedrijf naar risico’s en verbeteringen voor duurzame inzetbaarheid van bouwflexkrachten) en met zichzelf (met haar baas een opleiding tot personeelswerker afgesproken). Dat werpt vruchten af: voor haarzelf, het bureau en maatschappelijk. Uitzendbureaus staan voorop bij ontwikkelingen; zij zien als eerste vraag en aanbod veranderen en kunnen adviseren welke richting je je moet opleiden om werk te houden.
De flexbranche heeft al veel tools: opleidingsvouchers, checklists gezondheid. Maar vraag en aanbod vinden elkaar niet; de intercedent is bij uitstek degene die menselijk kan verbinden: wil je vrachtwagenchauffeur worden? Hier zijn de mogelijkheden en middelen. Voor de intercedent zelf verbreedt het gesprekstechnieken en up-to-date kennis van tools. Flexibilisering neemt toe; in plaats van iedereen een vaste baan, moeten we flexibel werk netjes optuigen zodat iedereen er vrij en blij van wordt. Mensen zijn flexibel, maar hebben autonomie, ontwikkelmogelijkheden en verbinding nodig. Flexwerk biedt continu nieuwe ontmoetingen en verbreding van skills. Investeer daarin.
Glenn van der Burg (Host People Power): Mooi. Dank je wel, Aukje.
Voice-over (Jingle Peoplepower): Peoplepower, inspirerende gesprekken over de kracht van mensen in organisaties. Met Glenn van der Burg.
Glenn van der Burg (Host People Power): In de studio Esther Jousma van CultuurWerkt! en Matthijs Verburg van eelloo. We hebben het over verwondering en hoe je dat stimuleert. Stel, ik wil morgen meer verwondering in mijn organisatie om creativiteit en innovatie aan te jagen. Esther, we kunnen bij jullie een abonnement nemen, toch? Wat krijg ik dan? En wat kan ik morgen al doen?
Esther Jousma (Directeur CultuurWerkt!): Met een abonnement krijg je lidmaatschap, groepsarrangementen en cultuur op de werkvloer. Belangrijker: we verbinden wat er speelt op de werkvloer – organisatievraagstukken – met cultuur, zodat je anders leert kijken en tot andere oplossingen komt. Wil je morgen iets doen? Kies een interventie rond leiderschap: vraag een conservator van het Scheepvaartmuseum een lezing te geven over leiderschap aan de hand van zeeslagen. Of nodig een acteur of kunstenaar uit bij een vergadering om gedrag te analyseren en spiegelen. Vergader eens met en zonder regie en kijk wat er gebeurt: ontstaat zelforganisatie of chaos? Wil je verder gaan? Neem een artist in residence: een kunstenaar kijkt langere tijd mee in processen en modellen, legt de vinger op de zere plek en kan reflecterende kunst maken op basis van wat hij of zij zag.
Matthijs Verburg (eelloo): Wij zijn toe aan iets nieuws. Vorig jaar in Renesse vertelden we elkaars persoonlijke verhalen en dat verwonderde ons. Nu wil ik weer nieuwe prikkels. Voor mij is verwonderen: inspiratie van elders halen. Luister naar verhalen van mensen die iets bijzonders hebben gedaan; op een conferentie in Denemarken sprak Bill Clinton. Zijn les: heel goed luisteren en verhalen navertellen; daardoor connect je met mensen. Dat kun je direct toepassen. Je leert ook hoe je tegen de haren in strijkt en anders bereikt wat je wilt. Inspiratie kan ook komen van levensverhalen van mensen in zwaar weer; mijn zus werkt met verslaafden in Amsterdam. Zulke verhalen leren over keuzes, wat goed of slecht uitpakt. De echt baanbrekende inzichten leer je zelden uit studieboeken; basiskennis is nuttig, maar kan ook in de weg zitten als alles in modellen wordt gegoten. Samen dingen meemaken is krachtig: leg de lat hoger dan bowlen of karten; doe iets waar je ook een zinnig gesprek over kunt voeren, of dat nu een acteur is die reflecteert, een natuurtocht met landschapsverhalen, of een musical. Er is zoveel dat je aan het denken zet; dat levert fijnere organisaties op.
Glenn van der Burg (Host People Power): Ligt hier niet een enorme kans voor de culturele sector? Tijdens de crisis kregen ze het zwaar. Er zit veel waarde in hoe kunstenaars werken en de werelden die ze maken. Esther, jij slaat met CultuurWerkt! de brug tussen werk en cultuur, twee werelden die elkaar niet vanzelf vinden?
Esther Jousma (Directeur CultuurWerkt!): Klopt. Onze missie als stichting is om die werelden te verbinden. Beide leren van elkaar: de kunstenaar van ondernemerschap, de organisatie van de kunstenaarsmindset. Ze versterken elkaar.
Glenn van der Burg (Host People Power): Laatste vraag: ik organiseer een bedrijfsuitje. Teambuilding, moet leuk zijn; alternatief is karten. Tweederde man, eenderde vrouw; het mag best stoer zijn. Wat gaan we doen?
Esther Jousma (Directeur CultuurWerkt!): Twee ideeën. 1) Speel een Culture Game in een museum. Iedereen krijgt een tablet met vragen en opdrachten; je verzamelt punten tijdens een tocht en vormt een kwartetdeck, waarmee je van elkaar roven gaat. Competitief, speels en leerzaam. 2) Laat op locatie een escape room bouwen binnen je bedrijf, met culturele of creatieve twist. Super gaaf en teamvormend.
Glenn van der Burg (Host People Power): Time’s up. Dankjewel, Esther Jousma van CultuurWerkt!. Meer weten: www.cultuurwerkt.nl. Matthijs Verburg, dankjewel. Meer over eelloo via het linkje op onze website. In het volgende uur iets bijzonders: Leading People Power met Harry Starr; dit keer is hij zelf de gast. We interviewen hem over zijn loopbaan en zijn beeld van leiderschap. Blijf luisteren. Meepraten of meer programma’s? people-power.nl