Pieter Jan de Bree (Host): Welkom bij Peoplepower. Ik ben Pieter Jan de Bree en vandaag gaan we in gesprek met Karel en Lex van Linde, vader en zoon, over wellevendheid. Karel van Linde is advocaat op het gebied van zeerecht en financiering, oud-honorair consul van Frankrijk en oprichter van wellevendheid.com. Lex is manager bij een jong e-commerce bedrijf. Weet jij hoe het hoort? Kun jij door jouw wellevendheid mensen op hun gemak stellen? En wat is de kracht en hoe doe je dat? In deze aflevering van Peoplepower zoeken we dat uit. Bij ons in de studio: Karel en Lex van Linde. Karel, welkom. Wat is wellevendheid? En waarom is dat zo belangrijk?
Karel van Linde (Advocaat; oprichter wellevendheid.com; oud-honorair consul van Frankrijk): Wellevendheid is rekening houden met andere mensen: je verplaatsen in de ander en die ander behandelen zoals je zelf behandeld wilt worden. Dat maakt het leven prettiger voor de ander en uiteindelijk ook voor jezelf. In de hedendaagse, sterk geïndividualiseerde Nederlandse maatschappij is het goed om even afstand te nemen van jezelf en je in die ander te verplaatsen. Dat zit bij mij diep: ik ben zo opgevoed door mijn ouders. Je moet ook weten wanneer je iemand er wel of niet op aanspreekt; te snel corrigeren is niet aardig. Bij mijn kinderen kon dat iets makkelijker.
Pieter Jan de Bree (Host): Heb jij broers en zussen? Zat het er jong al in? Was je gehoorzaam? Waar komt die overtuiging vandaan? En is er een relatie met rechtvaardigheidsgevoel?
Karel van Linde (Advocaat; oprichter wellevendheid.com; oud-honorair consul van Frankrijk): Ik heb drie zusjes. De jongste zat naast mij aan tafel en vond het vreselijk dat ik altijd rechtop moest zitten; het zat er jong al in. Mijn ouders zijn van voor de oorlog, opgevoed in een beschermde wereld. Ik was de enige zoon; mijn vader hechtte veel waarde aan de buitenkant. Dat heb ik sterk meegekregen. Ik was het tweede kind, maar de oudste was vroeg het huis uit; in mijn middelbare schooltijd was ik de oudste thuis. Er zit inderdaad een overtuiging achter: de omgangsvormen zijn belangrijk, maar focus niet te veel op de buitenkant. Daarom noem ik het wellevendheid, niet etiquette. Manieren helpen wel, zoals rechts staan op een roltrap zodat iemand kan passeren. In Engeland vind ik de roltrap- en queue-cultuur heerlijk: mensen gunnen elkaar iets. Regels maken het overzichtelijker.
Pieter Jan de Bree (Host): Ik vond het onderwerp eerst ouderwets, maar door je site en ons gesprek snapte ik het beter. De basis is je niet centraal stellen, maar de ander. Kun je een voorbeeld geven hoe wellevendheid je geholpen heeft?
Karel van Linde (Advocaat; oprichter wellevendheid.com; oud-honorair consul van Frankrijk): In mijn internationale praktijk helpt het dat ik minder direct ben; dat maakt samenwerken met buitenlanders makkelijker. Mensen merken het als je niet je eigen belang voorop zet. Het is als het grapje van het grootste en kleinste stuk taart: rekening houden met elkaar.
Pieter Jan de Bree (Host): Je hebt je zoon meegenomen. Lex, hoe is het om op te groeien in een gezin waarin wellevendheid zo belangrijk is?
Lex van Linde (Manager bij een e-commerce bedrijf): Op de basisschool merkte ik bij anderen dat het er thuis aan tafel anders aan toe ging dan bij ons. Mijn vader zei altijd: die ene keer dat jij bij de koningin op bezoek bent, weet jij wat je moet doen. Dat is er nooit van gekomen, maar het idee hielp. Nu zie ik bij collega’s en vrienden dat ik veel gewoontes heb meegekregen: recht zitten, mes en vork gebruiken, geïnteresseerde vragen stellen. Veel mensen hebben dat minder. Kleine dingen op kantoor, zoals de airco: kies je voor jezelf of voor de groep? In het vliegtuig een stoel achterover zetten vind ik echt vervelend: je pakt andermans ruimte af; dat is het tegenovergestelde van rekening houden met elkaar. Wellevendheid is dus nog steeds belangrijk.
Pieter Jan de Bree (Host): Hoe zorg je dat dienstbaarheid aan de ander niet tot onderdanigheid wordt en je je eigen positie houdt?
Karel van Linde (Advocaat; oprichter wellevendheid.com; oud-honorair consul van Frankrijk): Dienstbaarheid is niet onderdanigheid. Je stelt je open voor de ander zonder jezelf weg te cijferen. Opstaan voor iemand anders maakt jou niet minder. Als je je netjes gedraagt met open vizier en opgeheven hoofd, waarderen mensen dat juist. Keer je het om en laat je wellevendheid weg, dan krijg je ieder-voor-zich.
Pieter Jan de Bree (Host): Wie is het meest blij met jouw workshops?
Karel van Linde (Advocaat; oprichter wellevendheid.com; oud-honorair consul van Frankrijk): Vooral jonge professionals. Veel hebben het van huis of studie niet meer meegekregen. Als je geen lid bent van verenigingen, leer je minder van zulke sociale codes. Ik geef geen grijze-mannetjeslessen, maar handvatten en de waarom erachter. Bijvoorbeeld: hand niet in je zak bij een voorstelrondje. Vroeger liet je met je handen buiten je zak zien dat je in vrede kwam. Het gaat om de ankers; dan zeggen mensen: leuk, dat ga ik doen.
Lex van Linde (Manager bij een e-commerce bedrijf): Het maakt mijn leven simpeler. Ik vertel in de kroeg soms waarom we proosten: vroeger om vloeistof uit te wisselen, zodat vergiftigen ook jezelf kon raken. Mijn vader had verhalen als die over Zwarte Jack die nooit zijn handen onder tafel hield omdat hij een pistool kon hebben. Zo leerden we spelenderwijs. Als je de achtergrond snapt, onthoud je het en is het leuk. Tegelijk: ik zit liever naast iemand die gezellig is dan iemand die de juiste vork kent maar alleen over zichzelf praat. Als je én gezellig bent én de juiste vork pakt, heb je net dat extraatje.
Pieter Jan de Bree (Host): Ik merkte zelfs dat een hand geven door mijn dochter positief opviel, omdat anderen dat niet meekregen en zich onhandig voelen. Jouw pleidooi: als je het kent, voel je je gemakkelijk en stel je de ander op zijn gemak.
Karel van Linde (Advocaat; oprichter wellevendheid.com; oud-honorair consul van Frankrijk): Precies. Op een receptie: zie je iemand alleen staan, ga erheen. Oefen vooraf drie verhaaltjes; het onderwerp doet er niet toe. Iemand voelt zich gezien en jij hebt een prettig gesprek.
Lex van Linde (Manager bij een e-commerce bedrijf): Veel mensen waarderen beleefdheid nog steeds: ouders van je vriendin ontmoeten, iets oprapen voor iemand, opstaan in de metro. Simpele dingen die iemands dag goed maken.
Pieter Jan de Bree (Host): Is wellevendheid belangrijk voor leiders?
Karel van Linde (Advocaat; oprichter wellevendheid.com; oud-honorair consul van Frankrijk): Zeker. De leider geeft het voorbeeld, ook qua kleding. Als jij in een kapotte spijkerbroek en te strak poloshirt rondloopt, wat verwacht je dan van jongeren? Voorbeeldgedrag telt.
Lex van Linde (Manager bij een e-commerce bedrijf): Het vergemakkelijkt sociale situaties en je komt zelfverzekerder over. Dat is belangrijk voor je team: zij willen iemand op wie ze kunnen rekenen.
Pieter Jan de Bree (Host): Is het principe ook dat je je opstelt als menselijk gelijke?
Karel van Linde (Advocaat; oprichter wellevendheid.com; oud-honorair consul van Frankrijk): Ja. In organisaties heb je rangen en verantwoordelijkheden, maar we zijn allemaal mensen. Mijn grootvader deed de deur open voor de werkster. Het gaat om mens-zijn; niet om meer rechten.
Pieter Jan de Bree (Host): Hoe werkt dit internationaal? Jij had veel met Frankrijk te maken.
Karel van Linde (Advocaat; oprichter wellevendheid.com; oud-honorair consul van Frankrijk): Ik werkte veel met Fransen, Duitsers, Engelsen. Nederlanders verdiepen zich vaak niet in andere culturen: “Neem me maar zoals ik ben.” Dat werkt niet. Bekend voorbeeld: Franse directeur op bezoek krijgt een broodje kaas en glas melk. Beleefd eet hij het op, maar we missen de culturele lading. Culturen verschillen al binnen Nederland, laat staan over de grens. België en Frankrijk zijn hiërarchischer. Een Franse directeur wil tijdens de lunch naast zijn evenknie zitten, niet naast de jongste stagiair. Dat soort details bepalen succes in zaken doen. We kennen het visitekaartje met twee handen in Japan, maar verder niet veel. In Limburg is de laagste prijs in een aanbesteding niet per se “normaal” als familie meedoet. Zonder begrip maak je fouten. Kennis van regels helpt enorm.
Lex van Linde (Manager bij een e-commerce bedrijf): Ik verhuis naar Kuala Lumpur voor sales. Ik ben direct en bang dat ik als bot overkom in een Aziatische cultuur. Hoe voorkom ik dat ik niet meer mezelf kan zijn?
Karel van Linde (Advocaat; oprichter wellevendheid.com; oud-honorair consul van Frankrijk): In veel Aziatische culturen is gezichtsverlies het ergste wat er is. Wees voorzichtig met directheid; wat in Nederland “lekker eerlijk” is, is daar diep beledigend. Je hoeft jezelf niet te verliezen, maar pas aan en respecteer de lokale codes.
Lex van Linde (Manager bij een e-commerce bedrijf): Ik wil rekening houden met mensen en ze op hun gemak stellen, maar niet zó veel compromissen sluiten dat ik mezelf niet meer ben. Mensen weten dat ik veel praat en soms iets geks zeg; als ze dat van mij weten, is het minder vervelend. Ik zal me wel conformeren; ik ben te gast. Boekjes lezen, internet raadplegen; ik zal ongevraagd wat lesjes krijgen.
Pieter Jan de Bree (Host): Vergroot wellevendheid je succes?
Karel van Linde (Advocaat; oprichter wellevendheid.com; oud-honorair consul van Frankrijk): Ja. In Nederland kom je met onhandigheden soms weg, in het buitenland niet. Mensen zijn beleefd en laten niet snel merken dat ze zich gekrenkt voelen, maar je bent ze wel kwijt. Er is een rode draad internationaal (algemene beschaving), maar details verschillen: persoonlijke ruimte, oogcontact, handdruk (Engelsen geven een slap handje en houden niet van lichamelijk contact). Ken die nuances om het in ieder geval niet verkeerd te doen.
Pieter Jan de Bree (Host): Hoe doe je dat in de praktijk op kantoor? Stel, ik kom bij jullie binnen.
Karel van Linde (Advocaat; oprichter wellevendheid.com; oud-honorair consul van Frankrijk): Vanuit klantperspectief: de klant is koning, ongeacht uiterlijk. We kondigen je aan, heten je persoonlijk welkom, vragen of alles gelukt is, bieden direct service en laten je niet wachten. Op hoog serviceniveau zijn er veel concurrenten; het verschil maak je met hoe welkom en gewaardeerd iemand zich voelt. Intern leer ik jonge advocaten het respecteren van vorm als uiting van respect. Voorbeeld: een stagiair die zich voorstelt met één hand in de zak en zonder jasje. Ik stuur hem zijn jasje halen. Niet om vorm om de vorm, maar omdat dit gedrag doorwerkt richting klanten: rechtop staan, aankijken, moeite doen is respect.
Lex van Linde (Manager bij een e-commerce bedrijf): In een jong e-commercebedrijf is het anders. We hebben geen receptioniste; een schuifdeur met keytag. Iemand komt binnen, je vraagt voor wie hij komt, zet in de WhatsApp dat de afspraak er is, biedt koffie en laat hem wachten. Dat is minder wellevend dan wat mijn vader beschrijft; het past bij onze sector. We lopen op sneakers en T-shirts. Toch kan wellevend en hip samen: als iemand voor mij komt, geef ik een warme ontvangst, korte rondleiding, stel duidelijk wie ik ben en wat mijn rol is, en maak de ander op zijn gemak.
Pieter Jan de Bree (Host): Zit er ook hoffelijkheid in hoe je een pakket bij de klant aflevert?
Lex van Linde (Manager bij een e-commerce bedrijf): Zeker. Dat is vaak het enige gezicht van een tech/e-commercebedrijf. Daarom trainden we bezorgers met tools in hoffelijke aflevering, uitstraling, openheid en bereidheid om vragen te beantwoorden.
Pieter Jan de Bree (Host): We vlogen door de historie en het nut van wellevendheid en het is tijdloos. Als je wellevendheid in je genen hebt, verplaats je je in de ander en maak je het jezelf en de ander makkelijker. Je bouwt vanuit serieus nemen van de ander. Heb ik het zo goed samengevat?
Karel van Linde (Advocaat; oprichter wellevendheid.com; oud-honorair consul van Frankrijk): Prachtig. Dank.