Voice-over (New Business Radio): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers. Met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Nieuw Business Radio. Let's talk business. Met nu People Power met Glenn van der Burg. People Power is een programma over de kracht van mensen in organisaties. Met interviews en laatste inzichten voor betere prestaties en gelukkige mensen. Deze week gaat Glenn van der Burg in gesprek met Hugo Broekman van Meriant. De Ouderenzorg is bezig met een grote verandering om cliëntgericht te werken, zodat onze ouderen op een waardige manier verzorgd worden en professionals trots zijn op hun bijdrage daaraan. Het afgelopen half jaar hebben we een reeks van programma's gemaakt over de mensgerichte veranderingen in de Ouderenzorg en vorige afleveringen gingen we al in gesprek met veranderaars van Topaz, Archipel Zorggroep, BrabantZorg en ZorgAccent. Vandaag is Hugo Broekman van Meriant te gast. Welkom. Wil je meer luisteren? Abonneer je dan op onze podcast via iTunes. Op onze website vind je uitleg hoe je dat kunt doen voor Apple, Android, Sonos en PC. Je kunt ook op de hoogte blijven via WhatsApp: sla ons nummer op in je contactpersonen 06 45 66 75 48. Stuur ons een berichtje met je naam en ‘podcast aan’ en dan sturen wij je de nieuwe afleveringen direct zodra ze online staan. People Power.
Pieter Jan de Bree (Host): Vandaag zijn mijn zeer gewaardeerde collega Glenn van der Burg en Yolanda Stil van People Power mijn co-host. Leuk dat je luistert. Hugo Broekman, welkom dat je er bent. Hugo, zeg ik het goed? Meriant. Meriant verleent in Heerenveen, Wolvega en Jubbega liefdevolle zorg aan ouderen en kwetsbaren die als gevolg van lichamelijke klachten, ziekte of geheugenproblemen voor korte of langere tijd zorg en ondersteuning nodig hebben. Cliëntgericht werken, zo heet dat. En Hugo, waarom is dat nou zo belangrijk? En wat is dat?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Cliëntgericht werken is belangrijk omdat de laatste fase van je leven niet makkelijk is. Er ontstaan rafelrandjes, voor jezelf en voor je omgeving. Dan moet je proberen het zo goed mogelijk te doen en echt aan te sluiten op wie iemand op dat moment is. Niet een standaardproduct leveren, maar kijken: wie ben je, waar word je blij van? Een eenvoudige toets is: zou ik hier zelf willen wonen? We zijn allemaal één knappend adertje verwijderd van zo’n situatie. Dan moet het zo zijn dat je er zelf ook zou willen zitten, met alle veranderingen die je ondergaat. Je wereld en voorkeuren veranderen; dat onderzoek je met elkaar om zo goed mogelijk aan te sluiten. Het lukt niet altijd meteen. Als iemand karakterveranderingen heeft en lastig wordt, moet je met elkaar uitvinden waardoor iemand geprikkeld raakt en hoe die zich prettig kan voelen. Daar heb je professionaliteit voor nodig en goed kijken hoe je aansluit op mensen.
Pieter Jan de Bree (Host): Als ik het naar de praktijk breng: je zegt waarom het belangrijk is, en eigenlijk is het van alle tijden. Toch verandert er veel. Wat betekent dat als ik bewoner ben bij jullie, tijdelijk of langdurig? Kun je voorbeelden geven?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): We waren een traditionele, grootschalig georganiseerde zorgorganisatie met mensen die keihard hun best doen. Mensen veranderen ook. We zijn begonnen met bewoners, familie, vrijwilligers en collega’s rond de tafel: wat is goede zorg? Logisch is dat je kamer schoon is en je op tijd je medicatie krijgt. Maar er zijn ook zaken die het leven kleur geven en die verschillen per persoon: muziek, naar buiten, grote evenementen of juist kleinschalig. We zijn met alle betrokkenen tegelijk in grootschalige sessies in gesprek gegaan en daarna op huiskamerniveau. We organiseren zorg nu in huiskamers van negen mensen. Met die groep en hun familie, vrijwilligers en collega’s keken we: wat past hier het beste? Dat leidde tot allerlei oplossingen. Vaak ga je pas zien wat belangrijk is als je er oog voor krijgt. Iedereen denkt bijvoorbeeld dat 10 uur koffietijd voor iedereen prettig is, maar er zijn mensen die om 5 uur al willen starten, en anderen die tot 11 uur uitslapen. Waarom zou je in de laatste levensfase niet altijd vakantie hebben? Altijd zondag? Dat proberen we te doen: aansluiten bij iemands ritme. Soms botst dat met behandelingen, dus dat weeg je mee. De fysiotherapeut komt op het moment dat het bij jouw dagritme past, niet andersom. Net als thuis.
Pieter Jan de Bree (Host): Waar loop je tegenaan als je dit wilt doen? Je hebt mantelzorgers, bewoners, vrijwilligers, medewerkers. Waar stuit je op?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Je moet gewoontes en beelden veranderen die lang bestaan. Mensen komen vaak pas bij ons wonen als er thuis alles aan is gedaan; ze komen afgedraaid bij ons, zowel bewoner als partner en familie. Je betrekt hen meteen, want het blijft gezamenlijk. Tegelijkertijd heb je respect voor het feit dat ze vaak even overbelast zijn. In de zorg is lang gedacht dat je goed werkt als je hard rent. Terwijl vertragen belangrijk is: soms is het gunstig iets niet te doen en een echt gesprek te voeren. Dat maakt iemands dag mooier en vermindert vaak de zorgvraag; mensen vragen vaker zorg als ze onvoldoende aandacht krijgen.
Pieter Jan de Bree (Host): Hoe leer je dat vertragen?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Door permanent met elkaar in gesprek te gaan en jezelf te toetsen. We zijn twee jaar geleden gestart en hebben elk team begeleid door een teamcoach. Tegelijkertijd zijn we in de praktijk gaan opleiden. We hebben ook het zorgleefplan veranderd: we beginnen met een A4 ‘Ik in één oogopslag’ en een groepsvlag. Wie ben ik? Wat vind ik belangrijk? Als medewerker schrijf je vanuit de bewoner. Dat zorgt voor een andere verbinding en meer inleving.
Pieter Jan de Bree (Host): Wat heb jij zelf moeten veranderen?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Je bewust blijven dat iedereen goed zijn best doet en anders is, en daar steeds naar blijven kijken. Niet denken dat je alles weet, maar in de rollen stappen van alle betrokkenen. Er zit enorm veel wijsheid en kracht in de organisatie. Die wil je ophalen, binnen kaders. Samen stappen zetten, inkaderen waar nodig. Deze tijd past bij die manier van werken.
Pieter Jan de Bree (Host): Hoe doe je dit in een grote organisatie? Hoeveel mensen werken er bij jullie?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Ongeveer duizend medewerkers en 700 vrijwilligers. Het begint met een gedeeld beeld, samen gemaakt. Tegelijk trek je randvoorwaarden los. Op 1 januari 2016 zijn we met een Big Bang overgegaan: afscheid genomen van functies die niet meer pasten, facilitaire voorzieningen weggehaald zodat teams het zelf doen, werken in huiskamers, zelf roosteren, en een nieuw zorgplan (‘web-OP’) met alleen relevante vragen, in plaats van 120 standaardvragen. Dat alles goed begeleid. Na de grote sessies volgden per huiskamer ‘soep- en broodjes’-bijeenkomsten met bewoners, familie, medewerkers en vrijwilligers: hoe doen we het hier? Locaties kregen ruimte om eigen keuzes te maken, zoals zelf koken of nog niet.
Pieter Jan de Bree (Host): Kreeg die verandering samen vorm? Uit welke koker kwam het?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): We hebben het gezamenlijk gemaakt, binnen kaders. Je hebt de mensen die er zijn en een zakje met geld, bepaald door de indicaties. Door teams zelf te laten bepalen wanneer en met hoeveel mensen ze werken, sluit je beter aan op zorgbehoeften. Niet een roosterbureau bepaalt, maar het team. Er wordt geëxperimenteerd, bijvoorbeeld met alleen lange diensten op een afdeling, wat daar rust gaf voor bewoners en team. Uiteindelijk draait alles om de relatie tussen bewoner en verzorgende, met familie eromheen.
Pieter Jan de Bree (Host): Wat is ‘Ik in één oogopslag’?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Een A4 met in één oogopslag wat voor jou belangrijk is: hoe je aangesproken wilt worden, hobby’s, gezondheidsproblemen, voorkeuren voor prikkels of rust, muziek, programma’s, herkomst. Zodat de zorgverlener in één oogopslag weet: dit is mevrouw Jansen en zo sluit ik aan.
Pieter Jan de Bree (Host): Houden jullie de dialoog nog steeds vol?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): We maken het klein. ‘De zorg is goed/slecht’ klopt zelden; het gaat om context. We brengen namen en rugnummers in, bespreken concrete situaties zodat je aangrijpingspunten hebt om te verbeteren.
Pieter Jan de Bree (Host): Hoe verhoudt het ‘zakje met geld’ zich tot het ideaal?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Het ideaal van 24/7 één-op-één zorg is niet altijd het beste en zelden haalbaar. Negen mensen hebben ieder een indicatie, die middelen bundel je en daarmee regel je de zorg. De één heeft meer, de ander minder nodig; samen kom je eruit. We letten op samenstelling: passend qua behandeling en levensstijl. Realistisch: mensen komen laat binnen en verblijven kort; soms weken tot maanden. Dat geeft dynamiek en vraagt iets anders van collega’s. Er zijn ook bewoners die langer blijven, zoals bij Korsakov.
Pieter Jan de Bree (Host): Hoe geef je trots aan de professional?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Door ruimte te geven. Een mevrouw die ‘niets meer kon’ draaide tien soepballetjes. Het duurde twee uur, maar ze had een lach en belde minder omdat ze iets zinvols deed en zich deel van de groep voelde. Of bij een mevrouw die wilde sterven in de buitenlucht: drie dagen waken met familie op het dakterras, terwijl het leven eromheen doorging. Dat is waar je het voor doet. De waardering verschuift van ‘hard werken’ naar ‘vertragen en écht contact’.
Pieter Jan de Bree (Host): Is medewerkerstevredenheid gestegen?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Ja, fors. Van veel ontevredenheid naar gemiddeld en nu duidelijk omhoog. Het verschilt per afdeling; waar systemen vastlopen, ga je in gesprek. Hoog gewaardeerd: regelruimte, ontwikkelruimte, invloed op roosteren. Zelf roosteren wordt niet overal als vrijheid ervaren, zeker bij tekorten. Daar is werk te doen, net als in elkaar aanspreken: als je elkaar niet op roosteren durft aan te spreken, doe je dat dan wel op andere dingen? Die correlatie zien we.
Pieter Jan de Bree (Host): Is er soms ook een botte bijl nodig?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Soms past het niet meer en gaan mensen weg. Daar ben je open over. Als iemand zich prettiger voelt bij directer aangestuurd worden en minder regelruimte, zoek dan een organisatie die past.
Pieter Jan de Bree (Host): Welke ingesleten patronen kom je tegen, ook bij families?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Bij families ook patronen en verwachtingen. Wij vragen: doe zoals je thuis ook doet. Voel je vrij om zelf koffie te pakken of even de aanrecht schoon te maken. Sommigen vinden dat lastig en verwachten dat wij alles doen, maar dat wordt minder. Iedereen kan bijdragen vanuit eigen kwaliteiten. We hebben sterke verbindingen met serviceclubs, 700 actieve vrijwilligers en groei. Als mensen zich herkennen in hun bijdrage, trekt dat meer mensen aan.
Pieter Jan de Bree (Host): Straks wil ik met je hebben over jullie ‘opgaven’. Maar eerst gaat onze columnist aan het woord: vandaag een bijzondere columnist. Glenn van der Burg, mijn zeer gewaardeerde collega, met de column: ‘Niemand wil autonoom zijn’.
Glenn van der Burg (Co-host en columnist People Power): Niemand wil autonoom zijn. Mijn oog valt op een advertentie van Vodafone met de kop ‘Vrijheid werkt’. Natuurlijk prijzen ze thuis en onderweg werken aan. In de advertorial laat men Arco van Brakel zeggen dat autonomie het hoogste goed is: geef mensen vrijheid en dan komen fantastische prestaties. Autonomie is een belangrijke drijfveer. Maar dit is één kant van de medaille. Binnen organisaties is autonomie vaak ver te zoeken; volwassen mensen mogen zelfstandig nog geen potlood bestellen. In een complexere wereld is dat een probleem. Werkinstructies en protocollen zijn te rigide voor de variëteit aan situaties in zorg, recht, customer care en schoonmaak. Medewerkers moeten autonomie krijgen om vanuit vakmanschap te beslissen wat in die situatie voor die klant het beste is. En toch knaagt er iets: het vergroot individualisme. Gedachte-experiment: wat als iedereen ultieme autonomie krijgt? Een wereld van volledige autonomie is een eenzame plek. Ons gedrag werkt niet volgens eenzijdige principes; het wordt bepaald door dichotomieën: twee-strijden in ons brein. Autonomie drijft ons, maar in balans met verbinding. We willen onderscheidend zijn, maar binnen de veiligheid van een groep. Te veel verbinding verstikt creativiteit; te veel autonomie maakt eenzaam en angstig. Waar de balans ligt, verschilt per persoon en per groep. Hoe vaak praat je daarover met collega’s? Te weinig. Goed voornemen: vraag je team hoe zij de ideale verbondenheid en autonomie zien, in balans. Want niemand wil alleen autonoom zijn.
Pieter Jan de Bree (Host): Hugo Broekman van Meriant, mooie column over verbondenheid en de schijnbare tegenstelling tussen ruimte geven en kaders. Wat is jullie opgave nu? Welke tegenstellingen kom je tegen?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Concreet: in Wolvega leggen we een beleeftuin aan zodat mensen uit een gesloten deel straks gewoon naar buiten kunnen. Dat vermindert opgeslotenheid. Spannend voor verzorgenden die geleerd hebben iedereen dichtbij te houden. De tuin is open voor de gemeenschap; kinderen kunnen komen. Er is visuele begrenzing en domotica, geen hekken. Je moet inschatten: voor sommigen voelt een huiskamer juist veilig en klein. Dat vraagt professionaliteit én lef. Iedereen vindt het idee prachtig, maar liever niet in mijn dienst. Je zoekt stap voor stap uit hoe het werkt.
Pieter Jan de Bree (Host): Als het misgaat, neem je meer risico door het leven echter te laten zijn. Hoe ga je daarmee om?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): We hadden een meneer die twaalf jaar bij ons woonde en elke dag eropuit ging. Met het risico dat er iets mis zou gaan. Dat was besproken met hem en zijn partner. Uiteindelijk ging het mis; hij kreeg een ongeluk. We wisten twaalf jaar dat dit kon; als alternatief was hij twaalf jaar feitelijk gevangen geweest. Het blijft vreselijk als het gebeurt, maar we gaven hem binnen zijn beperkingen twaalf mooie jaren. Zulke afwegingen maak je nooit alleen; altijd samen met behandelaar (specialist ouderengeneeskunde) en familie. De verantwoordelijkheid voor verzorgenden is groot. En als er iets misgaat, moet ik er zijn: dichtbij zijn en echt contact maken.
Pieter Jan de Bree (Host): Hoe ervaren families dit?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Op het moment zelf is er pijn en rouw. We zijn transparant; zulke gevallen melden we bij de inspectie. Families weten dat het kon gebeuren, maar de pijn blijft. Dat respecteer je.
Pieter Jan de Bree (Host): Eigen regie is dus geen loze kreet. Hoe help je collega’s dit te leren, want vroeger was dit minder?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Met moreel beraad: samen bespreken of we het goed hebben gedaan. En met ‘pizzacolleges’: thema’s met dilemma’s, grote opkomst van verzorgenden en verpleegkundigen. Interactief, in werkvormen aan tafels. Onderwerpen komen uit de praktijk; collega’s organiseren ze vaak zelf, bijvoorbeeld over palliatieve zorg. Veel is goed vastgelegd in ‘Kenner’, onze praktische kennis- en protocollenomgeving. Maar dilemma’s leg je niet vast; die bespreek je. De olievlekwerking werkt: deelnemers nemen het mee hun teams in. We proberen alles zo in te richten dat het leven van de verzorgende in de avondshift met negen bewoners zo makkelijk mogelijk wordt, met zo min mogelijk administratieve ballast. Daarin zijn we er nog niet, maar dat is de denklijn.
Pieter Jan de Bree (Host): Jullie overleggen veel. Hoe organiseer je dat in een systeem waarin mijn tijd vooral zorgverlening is?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): In allerlei vormen, tijdens en buiten dienst. We houden het klein op teamniveau, daar gaat verandering het snelst. Teams die even niet lekker lopen, krijgen extra begeleiding. Er zit zoveel kracht en ideeën in mensen. Als het werkt en bewoners en collega’s blijer worden, gaat het als vanzelf.
Pieter Jan de Bree (Host): En als een team niet lekker loopt? Roddelen, gedoe?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Dan ga je het gesprek aan. Als iemand niet met het team in gesprek wil, hebben we een probleem. Dan moet je kijken of je bij ons wilt werken. We werken hier samen; dat is niet onderhandelbaar. Altijd met respect voor de persoon. Een enkele keer kom je bij de rechter; dat voelt als nederlaag, maar als het moet, moet het. We werken met zorggeld; eindeloos rekken kan niet.
Pieter Jan de Bree (Host): Waar komen mensen terecht van wie je afscheid neemt?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Soms in de thuiszorg of een andere organisatie die beter past. Er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden. De sector beweegt wel deze kant op, maar tempo en vorm verschillen. Soms helpt afstand nemen ook de persoon zelf.
Pieter Jan de Bree (Host): Ik las op jullie site de naam van de beweging. Hoe heet die?
Hugo Broekman (Directeur Meriant): Herken wie ik ben. Daar hebben we het vandaag over gehad.
Pieter Jan de Bree (Host): Dank je wel voor je inspirerende verhaal en veel succes met jullie opgaven.
Voice-over (New Business Radio): In het volgende uur gaat Harry Starr in gesprek met Hemi Kerklink, algemeen directeur van onder meer KAV: kan alles vervoeren. In Volendam en Edam werkt hij aan een ambitieus plan voor de witte auto, de witcar. Wat drijft deze succesvolle ondernemer en waarom maakt hij zich hard voor carsharing? Meepraten of meer programma's? people-power.nl. Let's talk business! Op New Business Radio. Praat mee via app NieuwBusRadioNL.