Voice-over (New Business Radio, station voice-over): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers. Met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. New Business Radio. Let's talk business. Met nu People Power met Glenn van der Burg. People Power is een programma over de kracht van mensen in organisaties. Met interviews en laatste inzichten voor betere prestaties en gelukkige mensen. Deze week gaat Glenn van der Burg in gesprek. Hanna Naus is in de studio van De Bildung Academie en Jeroen Busscher. Je bent terechtgekomen bij een nieuwe People Power Change.
Jeroen Busscher (Co-host People Power Change, organisatieadviseur): Daar zijn we. Ik ben toch elke keer weer ontroerd van al die luisteraars die nu gekluisterd aan de radio zitten. Glenn, ik heb gehoord dat de filedruk rond Hilversum op maandagen afneemt; mensen zitten thuis bij de buizenradio te luisteren naar deze podcast. Wij praten in dit uur met change agents. We proberen erachter te komen hoe mensen slagen om anderen te helpen in verandering. Hoe geven zij die katalysatiefunctie vorm, wat is hun doel, en vooral: hoe pakken ze dat aan? Vandaag praten we met Hanna Naus. Zij is verantwoordelijk voor HR van een klein maar belangrijk clubje: De Bildung Academie. Hanna, mijn eerste vraag is altijd: wat heb jij nodig om te kunnen veranderen?
Hanna Naus (HR-manager, De Bildung Academie): Bewustzijnsverruiming. Ik heb bij verandering het gevoel dat er ook iets aan de andere kant is dat lonkt: als ik mezelf beter leer kennen, gebeurt er iets waardoor ik meer stevigheid in het leven vind. Je moet verbinding kunnen maken. Ik ben HR-manager, bij ons ook wel “menselijke meerwaarde” genoemd. Ik zorg dat mensen op de juiste plek in onze organisatie terechtkomen. We werken met veel vrijwilligers en we proberen ons gedachtegoed óók in onze organisatie vorm te geven: mensen empoweren om in hun kracht te staan en te doen waar ze blij van worden. De Bildung Academie is ontstaan ten tijde van de Maagdenhuisbezetting (2014-2015) bij de UvA. Studenten en docenten dachten: dit kan constructiever. Niet tegenwerken, maar het heft in eigen hand nemen en gaan doen. Niet schreeuwen om revolutie, maar bouwen aan beter onderwijs. We vroegen: wat missen we in het huidige onderwijs en hoe zouden we het anders vormgeven? Daarna zijn we gaan experimenteren: wat werkt wel, wat niet? Liever zelf uitproberen en risico nemen dan anderen vertellen dat zij moeten veranderen. Bildung is voor ons persoonlijke vorming: jezelf als mens leren kennen, weten waar je staat in de maatschappij, maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef ontwikkelen en dragen. In gesprekken met studenten en docenten misten we vooral die twee pijlers. De term bildung (19e-eeuws, Humboldt) dekte voor ons de lading. We hebben bouwteams van studenten en docenten gevormd die modules ontwikkelden over hedendaagse vraagstukken als digitalisering, identiteit, kunst, religie, spiritualiteit. Altijd vanuit persoonsvorming én maatschappelijk perspectief. Het verschil met “filosoferen en debatteren”? Dat blijft vaak intellectueel. Wij dagen uit om naast kennis ook met handen en hart te werken. Bij identiteit gingen studenten bijvoorbeeld naar een zweethut, gebruikten de zelfconfrontatiemethode en gingen in gesprek op straat. Niet alleen kennis, maar ervaring. Zweverig? Voor mij is alleen kennis vaak juist zweverig: je leert theorieën maar weet niet wat je ermee moet. Wij maken theorie toepasbaar in het dagelijks leven en jouw referentiekader, dan wordt het concreter. De Bildung Academie heeft mij ook veranderd: experimenteren, durven doen en vallen, het contrapunt opzoeken en mezelf spiegelen. Samenwerken met gelijkgestemden bij De Bildung Academie heeft me gesterkt in het volgen van mijn idealen.
Jeroen Busscher (Co-host People Power Change, organisatieadviseur): Ik ken jullie en zie dat jullie meer en meer ook organisaties en andere onderwijsinstellingen helpen. Waarom is bildung meer dan een speeltje van intellectuelen?
Hanna Naus (HR-manager, De Bildung Academie): Omdat het over menselijke ontwikkeling gaat waar we nú behoefte aan hebben: mensen in hun kracht zetten. Het hele leven is een plek om te leren: universiteit, werk, gesprekken met vrienden. We willen laten zien dat je continu een dialoog met je omgeving aangaat en daarin kunt ontdekken, leren en spelen. Je bent altijd aan het leren. We brengen leren terug in brede context: niet alleen cognitief, maar ook reflectie, met elkaar in gesprek, logboeken, methodes als Deep Democracy om onzichtbare delen in jezelf te erkennen. We bieden geen “kennispakket”, maar een context van basisprincipes waarin mensen zelf op onderzoek gaan, het liefst in een groep. We zien onszelf als stimulerende en faciliterende context, en die brengen we ook naar organisaties.
Jeroen Busscher (Co-host People Power Change, organisatieadviseur): Stel: “Tring, tring. Rabobank hier. We willen de wereld mooier maken, maar ook onze verantwoordelijkheid nemen. Help ons integraler nadenken over toegevoegde waarde.” Wat doe je dan?
Hanna Naus (HR-manager, De Bildung Academie): We beginnen bij vertrouwen. We gaan ervan uit dat mensen verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen ontwikkeling en werk. In ons onderwijs zijn studenten voor 50% mede-eigenaar van hun programma; in organisaties betekent het dat managers vertrouwen geven dat mensen verantwoordelijkheid nemen. Wij zetten het balletje in beweging, maar de organisatie bouwt mee aan de context. Geen wasstraat met stappen 1-7. Wij bouwen bottom-up. Dat vraagt diepere verantwoordelijkheid: niet alleen dát je leert, maar ook hóe je leert. Je wordt mede-eigenaar en mede-didacticus van je leerproces. We helpen mensen ook om te borgen: hoe blijf je reflecteren in de toekomst? Wat past bij jou? Ik kan niet voor een ander bepalen wat goed is; het gaat om zelf naar binnen kijken en kiezen wat je nodig hebt om te blijven leren. Is bildung naïef omdat er ook geld verdiend moet worden? In mijn beleving niet. Het proces draagt bij aan het gemeenschappelijke doel, óók aan geld verdienen. Belangrijk is dat je met elkaar het hogere doel expliciteert. Als medewerkers zich thuis voelen bij dat doel, werkt het anders. Geld is als bloed: je leeft er niet voor, maar je hebt het nodig. Het is een prachtige bildungsvraag om bewust te worden van je relatie tot geld en zingeving.
Jeroen Busscher (Co-host People Power Change, organisatieadviseur): Mooi. Straks luisteren we naar de column van Harry Starren. Hij ís bildung.
Harry Starren (Columnist): Nuttig? (over arbeid in de 21e eeuw) Als mijn vader zou horen wat ik doe, zou hij me vrijgesteld noemen: vrijgesteld van echte arbeid. Ik verricht werk dat nauwelijks een offer is; ik zou het ook doen zonder ervoor betaald te worden. Vreemd: het werk dat we uit onszelf zouden doen, wordt het beste betaald. Ik kan me in mijn werk verwezenlijken, ermee worden die ik ben. Steeds meer mensen kunnen dat. Zonder werk raken we onthand; mijn grootvader ging aan het werk dóód, ik ga dood zónder werk. Arbeid is naast productiefactor ook consumptiegoed geworden: we genieten van werk. Ik sprak een atletische vuilnisman; hij zag zijn werk als fitness waarvoor hij betaald kreeg. Hannah Arendt onderscheidt labor (opoffering, transactie: je ruilt offer voor geld) en work (zelfverwerkelijking: je wordt er beter van en krijgt er ook geld voor). Arbeid als opoffering heeft zijn beste tijd gehad. We stellen hogere eisen aan werk: we willen er betere mensen van worden. De hoeveelheid van dat werk is nog beperkt; we moeten het scheppen. Antropoloog Graeber stelt dat tot 40% van Westers werk eigenlijk bullshitbanen zijn: flauwekul en gedoe die meerwaarde afbreken. Mensen komen moe thuis zonder te weten waarvan. Dat is meer dan jammer. Ze leven in onbehagen en werk wordt weer labor. We zijn rijk genoeg om het ons te permitteren, maar goed nieuws is het niet.
Jeroen Busscher (Co-host People Power Change, organisatieadviseur): Die column over werken als zingeving, resoneert dat?
Hanna Naus (HR-manager, De Bildung Academie): Zeker. Het onderscheid van Arendt tussen labor en work resoneert. Wij bieden contexten aan in het onderwijs waar studenten mede-eigenaar van zijn. Programma’s lopen, studenten betalen nu zelf; we onderzoeken accreditatie om toegankelijkheid te vergroten. We hebben proefvisitatie gedaan maar kozen tijdelijk voor vrijheid om te blijven experimenteren. We ontwikkelen ook vakken en minors op o.a. de Vrije Universiteit, met bouwteams van studenten en docenten. Co-creatie in plaats van de professor die monologen houdt. We vragen een fundamentele mindshift: niet alleen consument van leren, maar ook eigenaar en mede-auteur van je leeromgeving. Dat is intensief, daarom faciliteren wij de kaders — het lab — waarin mensen hun eigen proefjes doen. Het vertrouwen is cruciaal. We zien veel studenten en docenten vrijwillig aanhaken, omdat ze de verandering voelen en willen dragen. Eigenaarschap is de kern van onze verandermethode. Niet: “zij moeten veranderen”, maar zelf de verandering vormgeven. Dat vraagt jezelf kennen en eigenaarschap nemen over processen buiten jezelf, in een complexe, snel veranderende samenleving. Loop je tegen weerstand aan? Soms, maar steeds vaker merken we bereidheid om te veranderen. Veel mensen voelen: dit werkt niet meer — wat dan wel? Wij kiezen voor verandering door welwillendheid: verzamel gelijkgestemden en bouw constructief. Of iedereen meegaat weet ik niet, maar de olievlek groeit. Tegenstanders? Vaak klinkt: “ja maar, dat kan niet” of wantrouwen. Wij blijven vertrouwen en zoeken oplossingen. Begin klein, maak brokjes, en laat de olievlek groeien.
Jeroen Busscher (Co-host People Power Change, organisatieadviseur): Wat ik leer: jullie denken niet polair in tegenstanders, maar synthetisch: welke schoonheid kunnen we samen creëren? Verandering door enthousiasme. Ik spreek mijn bewondering uit. Ik sprak met Hanna Naus van De Bildung Academie.
Glenn van der Burg (Host People Power): Dank jullie wel heren. Leuk om hier te zijn. Superleuk, Hanna, dat je er was. En Jeroen, fijn dat je er weer bent. Dank jullie wel allebei. Wij gaan nog een uurtje door. In de volgende aflevering van People Power spreken we met Guus van Delen over Learning & Development bij FrieslandCampina — en waarom je niet moet beginnen bij de leervraag van het individu. Dat hoor je straks bij People Power. Meepraten of meer programma’s? people-power.nl