Glenn van der Burg (Host People Power, New Business Radio): People Power is een programma over de kracht van mensen in organisaties. Deze week ga ik in gesprek met Toke Piket, voorzitter van de Raad van Bestuur van ouderenzorgorganisatie De Waalboog, en Albert Zeggelaar, directeur Zorg, Welzijn, Sport en Uiterlijke Verzorging bij ROC Nijmegen. We hebben turbulentie op de arbeidsmarkt: nieuw werk ontstaat, bestaand werk verdwijnt. Flexibilisering, robotisering en vergrijzing hebben grote invloed. Wat is er aan de hand, wie komt in actie en hoe voorkomen we dat mensen tussen wal en schip belanden? Jullie werken samen om de tekorten in de zorg te bestrijden. Hoe nijpend is dit probleem, Toke?
Toke Piket (Voorzitter Raad van Bestuur, De Waalboog): Het probleem is zeer nijpend. Iedere dag hebben we vacatures in de ouderenzorg, maar ook in ziekenhuizen, gehandicaptenzorg en ggz. Nu al werkt 1 op de 7 mensen in Nederland in de zorg; richting 2040 zou dat 1 op de 4 moeten worden door de vergrijzing, ook onder personeel. Dat vraagt om enorme opschaling van opleiding en samenwerking met o.a. ROC, HAN en universiteit. Bij De Waalboog hebben we nu zo’n 13 structurele vacatures, vooral verzorgenden IG (mbo 3) en verpleegkundigen. Dat geeft blijvende werkdruk, terwijl je juist tijd wilt houden voor overleg, aandacht voor familie, vrijwilligers en cliënten. De zorg is zwaarder geworden: mensen wonen thuis tot het niet meer kan en komen met complexere problematiek. Dat vraagt andere vaardigheden en ook anders organiseren van aandacht. Niet alles kan door tijdgebrek, maar gerichte persoonlijke aandacht op de juiste momenten kan de werkdruk verlagen. Dat vraagt dat medewerkers anders kijken naar hun rol en naar samenwerken met familie en vrijwilligers. Ook slim plannen helpt: bijvoorbeeld een rustig moment later op de dag afspreken met een cliënt.
Glenn van der Burg (Host People Power, New Business Radio): Albert, er is veel vraag maar te weinig aanbod. Terwijl het een prachtig vak is. Hoe komt dat?
Albert Zeggelaar (Directeur Zorg, Welzijn, Sport en Uiterlijke Verzorging, ROC Nijmegen): Er speelt een imagoprobleem, zeker rondom ouderenzorg. Daarnaast ontgroening: minder instroom in het onderwijs. En concurrentie met andere sectoren zoals techniek. We moeten beter laten zien hoe betekenisvol en inhoudelijk uitdagend dit werk is, en studenten gericht en passend voorlichten.
Glenn van der Burg (Host People Power, New Business Radio): Hoe lossen organisaties de korte termijn op: volgende maand vier mensen erbij?
Toke Piket (Voorzitter Raad van Bestuur, De Waalboog): Door functies anders in te richten en taken te scheiden. Niet alles integraal bij de verpleegkundige leggen, maar functies als gastvrouw, woon- of zorgassistent inzetten. Zo kunnen mensen uit andere sectoren instromen op passende taken, wat druk van de verpleegkundige functies haalt. In de regio investeren we in maatwerk-instroomprogramma’s met ROC, HAN, universiteit, gemeenten en werkgeversorganisatie WZW. Minder standaard, meer op maat per doelgroep en functie.
Glenn van der Burg (Host People Power, New Business Radio): Jullie werken in Nijmegen in netwerken samen. Wat doen jullie concreet en waarom lukt het bij jullie wel?
Albert Zeggelaar (Directeur Zorg, Welzijn, Sport en Uiterlijke Verzorging, ROC Nijmegen): We hebben een sterk, betrokken netwerk en stelden samen het manifest “Waard om voor te werken” op met werkgevers, mbo, hbo en andere partners. We zoeken elkaar structureel op, formuleren vraagstukken scherp en zetten er actie op. Elkaar één à twee keer per maand zien helpt; oprechte interesse en commitment maken dat je snel kunt schakelen. In het onderwijs hebben we verpleging, zorg en maatschappelijke zorg dichter bij elkaar gebracht zodat studenten vanaf dag één kunnen migreren tussen paden en innovatieve stages doen. Daarmee ervaren ze dat je in de regio kunt groeien en bewegen binnen de care community.
Toke Piket (Voorzitter Raad van Bestuur, De Waalboog): Een concreet voorbeeld is Neerbosch-Oost (Silver Valley): met o.a. Rabobank en gemeente starten ROC-studenten twee dagdelen per week stage bij De Waalboog, met activiteiten op maat voor de wijk en doelgroep. Verder organiseren we matchings- en mobiliteitsbijeenkomsten: medewerkers verkennen hun loopbaan, krijgen coaching en kunnen pitchen richting werkgevers. Beweging naar “de buren” vindt plaats en mensen komen ook terug. Het onderscheid zit in sfeer, welkom heten, en samen zoeken naar wat je voor bewoners en familie kunt betekenen, niet in salarisprikkels.
Glenn van der Burg (Host People Power, New Business Radio): Het imago van de zorg: wat doen jullie?
Albert Zeggelaar (Directeur Zorg, Welzijn, Sport en Uiterlijke Verzorging, ROC Nijmegen): We richten ons op meerdere doelgroepen: primair en voortgezet onderwijs, zij-instromers. Laat vooral de betekenis zien: de dag van een oudere mooier maken, meer dan “pleisters plakken”. En laat ervaren via meeloopdagen en stages. Daarnaast is zorg zeer innovatief op het snijvlak met technologie en digitalisering. Via regionale investeringsmiddelen (RIF) draaien we met HAN, Rijn IJssel en anderen het project Tech-adoptie: onderwijs en professionalisering rond tech in de zorg, voor nieuwe en zittende medewerkers. Dat lukt dankzij het netwerk: we articuleren de vraag, stemmen regionaal af en bouwen passend aanbod.
Toke Piket (Voorzitter Raad van Bestuur, De Waalboog): We maken in WZW-verband persoonlijke filmpjes van zij-instromers en overstappers die vertellen hoe zij hun plek vonden in ouderenzorg of gehandicaptenzorg. Dat raakt en laat zien dat je je passie kunt volgen. Campagnes als “Ik Zorg” spreken gericht doelgroepen aan. Eén loket voor alle instroom is een mooi next level idee; nu landen mensen vaak via werkgevers of gezamenlijke trajecten. Belangrijk is goede oriëntatiegesprekken: wat wil je, waar pas je? En begeleiden, want niet elke plek past meteen. Voorbeeld: een jonge verpleegkundige startte op palliatieve zorg, dat bleek te intensief; dan is doorstroom binnen de sector beter dan de sector uit.
Glenn van der Burg (Host People Power, New Business Radio): Tot slot: een vraag aan minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs).
Toke Piket (Voorzitter Raad van Bestuur, De Waalboog): Hoe kun je beleidsmatig trends op de arbeidsmarkt zo inschatten dat maatregelen minder conjunctuur- en trendgevoelig zijn? Veranderingen kosten jaren; hoe zorgen we voor stabiel beleid dat tijdig werkt?
Albert Zeggelaar (Directeur Zorg, Welzijn, Sport en Uiterlijke Verzorging, ROC Nijmegen): Geef meer ruimte voor innovatie in het onderwijs, met experimenteerruimte losser van strikte regelgeving. En ontregel rondom stages: maak regels over uren en contractvormen flexibeler, zodat we meer en passendere leerplekken kunnen realiseren.
Toke Piket (Voorzitter Raad van Bestuur, De Waalboog): Faciliteer op de werkvloer structureel tijd en middelen voor werkbegeleiding; zonder goede begeleiding geen duurzame instroom.
Glenn van der Burg (Host People Power, New Business Radio): Dank voor jullie inzichten en succes met het verder bestrijden van de krapte. In de volgende aflevering HR Creates People Power met Irene van den Broek, HR-directeur TNO: hoe past zij TNO-kennis toe in de eigen organisatie? Dat hoor je in de volgende People Power.