Glenn van der Burg (Host, People Power): We zijn op zoek naar de mensen die de koers in de samenleving en de economie bepalen en daarin leiderschap tonen. Die vraag is leidend voor onze reeks Leading People Power die we samen met Harry Starren doen. Harry zorgde vandaag voor twee fantastische gasten, maar hij had zelf wat anders te doen. Dus ik mag samen met Pieter Jan het interview doen. Wat staat ons te wachten en wat is er al aan het gebeuren? We zoeken naar de mensen die voorop lopen, nemen een kijkje in de toekomst: wat drijft hen, waarom doen ze wat ze doen, en wat valt er van hen te leren? In deze aflevering praten we met Walter Supèr van de Theaterloods en Productiehuis Plezant, en Nathalie Smeets van de politie. Mij viel vooral op: wat hebben theater en organisatieverandering met elkaar te maken? Wil je op de hoogte blijven van de nieuwste afleveringen van People Power, meld je dan aan via WhatsApp of luister via Spotify. Pieter Jan de Bree zit naast mij. Pieter Jan, jij doet ook dingen in die Theaterloods. Ik ben er nog nooit geweest, schande, maar jij wel.
Pieter Jan de Bree (Co-host): Zeker. Het is een prachtige plek, Radio Kootwijk op de Veluwe. Ik maakte een tijd geleden kennis met Walter, gefascineerd door de combinatie organisatieontwikkeling en theater. Ik doe daar regelmatig de Dialoog in het Donker. Door de samenwerking met Walter kwam het elke keer tot een mooie vorm, onder andere met een bijzondere celliste. De ontwikkeling van de Dialoog in het Donker komt mede door die samenwerking. Fantastisch om daar te zijn en soms onderdeel te zijn van mensen die theater maken. Dan voel ik me even een dagje heel anders. Misschien ook wel een wens om kunstenaar te zijn.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Walter en Nathalie, leuk dat jullie er zijn. Walter, om de context te schetsen: wat is de Theaterloods, waar is het?
Walter Supèr (Theaterloods en Productiehuis Plezant): In Radio Kootwijk, naast het prachtige zendgebouw, staat een industriële loods uit 1942 van 1500 vierkante meter. Die kwam leeg te staan. Wij zochten een bijzondere plek en vonden die daar, midden in een uitgestrekt natuurgebied. Van buiten een saaie loods, van binnen sfeervol. We hebben er een theaterzaal en verschillende subruimtes, plekken om te eten en drinken: een plek waar je een dag fijn kunt zijn. We doen theatervoorstellingen en programmeren kunst, cultuur, natuur en wetenschap. We noemen het een kuuroord voor de ziel en de zaak, een inspiratiehuis voor werk, leven en liefde. De kernvraag: wat is voor jou werkelijk van waarde in werk, leven en liefde? Wij geven niet de antwoorden, maar helpen mensen hun eigen antwoorden te vinden. Dan komt ook de vraag: hoeveel doe je daar nu van? Waarom is die vraag nu belangrijk? Keuzes. Keuzes die te maken hebben met je wens naar een goed, gezond, gelukkig leven. We zitten in een nieuwe revolutie. Na de industriële revolutie – gericht op processen en systemen – komen we in wat professor Aukje Nauta een liefdesrevolutie noemt: mensen laten groeien, ze hun eigen pad laten vinden. Veel mensen amputeren zichzelf als ze naar hun werk gaan: ze laten belangrijke delen thuis omdat ze denken dat het niet past. Beter voor henzelf én organisaties is dat mensen heel zijn op hun werk.
Pieter Jan de Bree (Co-host): Waar komt dat geloof vandaan?
Walter Supèr (Theaterloods en Productiehuis Plezant): Bij mezelf. Mijn eigen zoektocht: wanneer ben ik gelukkig, wanneer klopt het? Als ik heel ben en doe wat ik vind dat ik moet doen. Als ik dat deel, herkennen mensen dat. Wetenschappers bevestigen het. De Theaterloods is voortgekomen uit Productiehuis Plezant, ons theatergezelschap over werk, leven en liefde. We speelden veel in theaters, maar die zijn vaak niet ingericht zoals wij willen qua attitude en vriendelijkheid. Dus creëerden we zelf een plek waar mensen zich zo benaderd en thuis voelen als wij passend vinden. Het was een stoute droom en een groot pand met een lekkend dak. Je hebt geluk en goede mensen nodig. En doorzetten. Ik ben doorzetter. Ik ben niet het reguliere theatercircuit ingestapt; ik wilde nieuwe mensen naar theater halen. Theater is belangrijk voor de samenleving, mits de inhoud en vorm aansluiten. Soms noem ik theater de nieuwe kerk: waar de kerk dogmatisch werd of niet meer aansluit, kan theater ruimte invullen. We hadden nooit subsidie, bouwden een eigen kanaal, werkten met professionals. Niet makkelijk. Momenten van bijna opgeven waren er. Onze eerste succesvolle voorstelling voor PricewaterhouseCoopers leverde geld op, maar door verkeerde keuzes was het ook zo weer weg en moesten we downsizen. Een tweede moment: we maakten Heimelijk Verlangen, met Happiness als co-productie. We zeiden overal nee op en maakten precies wat we moesten maken, met live muzikanten en topacteurs. Een grote productie waarin we al het geld stopten; daarna waren we technisch failliet. Zakelijk geen succes, inhoudelijk enorm: mensen zeiden dat het hun leven veranderde. Dat werd de voedingsbodem voor nieuwe voorstellingen. Er is altijd spanning tussen kunstenaar en ondernemer, en tussen rollen: maker, schrijver versus zakelijk en organisatie. We lieten de liefde voor het vak vaak winnen. Nu zijn we succesvoller, met een team om me heen: een goede zakelijk directeur, communicatie, marketing, productie. Acht mensen vast achter de schermen, en zo’n twintig acteurs, muzikanten en technici eromheen. We zijn nu een serieus bedrijf en ik kan me focussen op theater maken.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Het is niet voor niks dat Nathalie Smeets van de politie er is. Daar maakten jullie iets moois voor. Daarover zo meer. Eerst nog: Peoplepower, inspirerende gesprekken over de kracht van mensen in organisaties.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Pieter Jan wil Walter eerst nog een podium geven.
Pieter Jan de Bree (Co-host): Ik vind Walters werk zo mooi. Je vertelde wat jou drijft en je maakt prachtige producties. Kun je wat voorbeelden geven en eindigen met de politie?
Walter Supèr (Theaterloods en Productiehuis Plezant): Theater is een goed verhaal vertellen over mensen die werken binnen een context. Met een voorstelling wil ik voorbij herkenbaarheid gaan. Alleen “oh, wat herkenbaar” is niet genoeg. Ik wil laten zien wat je moeilijk deelt en niet boven tafel krijgt, dat wat onderhuids zit. Ik wil dat mensen geraakt of zelfs boos worden; dan zijn de ingrediënten voor het echte gesprek aanwezig.
Nathalie Smeets (Politie – Integriteit): Mijn vraag aan Walter kwam na Ons DNA bij het OM, waar ik in de zaal zat. Dat hield me anderhalf uur op weg naar Tilburg bezig en raakte me. Ik werk nu zes jaar bij Integriteit. We willen het goede doen op een goede manier, maar toch kwamen we vaak negatief in het nieuws. Ik vroeg me af: kan zoiets ook voor de politie werken?
Glenn van der Burg (Host, People Power): Welke kans zag je?
Nathalie Smeets (Politie – Integriteit): We verlenen dagelijks hulp, bieden bescherming, vangen boeven, maar niet alles gaat goed. Hoe krijg je dat gesprek? Onderzoeken laten zien dat mensen zich afvragen of ze zich mogen uitspreken en elkaar kunnen aanspreken. Je zoekt een manier die raakt, zodat het gesprek automatisch op gang komt. Dat deed Ons DNA, en Rauw heeft het waargemaakt: kwetsbare en rauwe kanten dringen binnen bij collega’s.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Hoe start zo’n proces?
Nathalie Smeets (Politie – Integriteit): We spraken bij ons op het hoofdbureau, bij die mooie plantenwand. Walter stelde steeds diepere vragen: wat ga je ermee doen, wat wil je ermee? Soms vervelend ver doorvragen, maar precies goed. Ik had ruimte en budget voor zes voorstellingen. We besloten samen het avontuur aan te gaan.
Walter Supèr (Theaterloods en Productiehuis Plezant): Je moet een klik hebben en echt co-produceren. Ik moet binding voelen. Ja, er hoort een offerte bij, maar het gaat niet om ontwikkelkosten. Het gaat om: bereiken we het doel, durft de organisatie de nek uit te steken, brengen we het daar waar het hoort? Zes is een start, maar je wilt verder.
Nathalie Smeets (Politie – Integriteit): Walter vroeg letterlijk: wat is je droom? Ik dacht als marketeer in termen van adoptie. Walter zei: 20.000 collega’s. Dat is ongeveer een derde van de organisatie. Daar gaan we waarschijnlijk overheen. Eind december zitten we op 10.000 medewerkers die Rauw in de Theaterloods hebben gezien, met voor 2019 al 4000 op de wachtlijst.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Wat maakt het zo’n succes?
Nathalie Smeets (Politie – Integriteit): Het laat zien wat er is. De tragische kanten van politiewerk, zoals reanimaties van kinderen. Collega’s dragen dat mee en staan daarna weer bij een burenruzie. Nemen we daar genoeg tijd voor samen? Ook thema’s als de relatie tussen blauw en het politiedienstencentrum (bedrijfsvoering), de zij-wij-cultuur en je gezien voelen. Mensen voelen zich gezien en erkend; het gaat voorbij herkenning.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Walter, noem een verhaallijn.
Walter Supèr (Theaterloods en Productiehuis Plezant): Integriteit: niet in systemen kijken mag niet. Maar wat als je dochter in een fout circuit belandt en jij als agent weet dat haar vriend fout is, omdat het in het systeem staat? Wat doe je als vader? De privéwereld komt altijd binnen. Een sleutelwoord werd “handig” zijn. We zijn geconditioneerd om handig te zijn: snel, kortste weg. Ik roep op: durf onhandig te zijn. Onhandig als vader, man, vriend, collega, agent. Spreek je eerlijk uit, ook tegen je chef, ook als dat onhandig voelt maar klopt.
Nathalie Smeets (Politie – Integriteit): Je bent 24/7 politiemens. Iedereen weet het, en jij ook. Hoe blijf je jezelf? Soms mag je even mens zijn. Zoals in het nummer in de voorstelling: “mag ik één dag vrij,” even los van voorbeeldfunctie en altijd het goede moeten doen.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Los je zulke dilemma’s op in de voorstelling?
Walter Supèr (Theaterloods en Productiehuis Plezant): Nee. Antwoorden van ons zijn niet interessant. Het gaat erom dat je het gesprek met elkaar aandurft. Mijn grote wens: het goede gesprek in organisaties. Eerlijk en met respect. Er lopen klootzakken rond, maar niemand wil er één zijn. Er zit iets onder: cynisme, andere agenda’s. Iedereen wil betekenis, erkenning, zich ontplooien.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Hoe zorg je dat dat gesprek er komt?
Walter Supèr (Theaterloods en Productiehuis Plezant): We werken samen met Erika Meijerman en een groep filosofen en organisatiepsychologen. Zij begeleiden de gesprekken en ontwerpen met de organisatie een programma voor verdieping. Een werkprincipe: zorg dat minimaal 60% van je team of organisatie langere tijd de kant op beweegt waar je heen wilt, dan volgt de rest. Pieter Jan is ook betrokken. We sturen niet strak op één doel; we creëren ruimte zodat het gesprek ontstaat en verdergaat. Erika begint vaak met: “Wat heb jij gezien?” Iedereen ziet iets anders en dat is een rijk vertrekpunt.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Bij de politie: mensen zien de voorstelling, komen naar buiten vol dilemma’s. Wat dan?
Nathalie Smeets (Politie – Integriteit): We hebben bewust niets verplicht. Niet verplicht bijwonen, geen verplichte dialoog erna. We willen dat het uit behoefte komt. Wel hebben we gespreksleiders opgeleid met bureau Meijerman en bieden dialoog aan teams aan. Individuen zijn ook welkom. Er is na afloop een alcoholvrije borrel. We hebben vraagkaartjes “Rauw” ontwikkeld met vragen over werk en mens-zijn, als stimulans om het gesprek gaande te houden. Ook mensen die eerder kwamen vragen nu om die kaartjes. We merken aan reacties, aanvragen, en de wachtlijst dat het gesprek leeft. Communicatief is er een intranetpagina; uitnodigingen gaan op mijn naam. En binnen de politie werkt mond-tot-mond snel.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Wat is de volgende stap?
Walter Supèr (Theaterloods en Productiehuis Plezant): We spelen Rauw door. Met sommige organisaties bouwen we langdurige relaties op; bij Philadelphia Zorg maakten we al een tweede productie. Over vijf jaar een nieuwe voorstelling voor de politie zou prachtig zijn, als er noodzaak is. Elke nieuwe productie is spannend; je wordt gekoppeld aan de laatste, en Rauw is succesvol. Ik leef per project.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Waar zou je nog je tanden in willen zetten?
Walter Supèr (Theaterloods en Productiehuis Plezant): De politiek. In Den Haag is men vaak heel “handig”. Ik veroordeel het niet, maar er is winst te halen door opnieuw naar jezelf te kijken. Amerika is vaak voorbode; polarisatie maakt het onbestuurbaar. In Nederland zie ik ontwikkeling richting meer window dressing. Documentaires, zoals rond Wim Kok, en een openhartige Van Agt op hoge leeftijd laten zien wat eerlijkheid en leiderschap is. Ik zou met Kamerleden en de mensen achter de schermen op ministeries willen werken. Publiek of intern maakt me niet uit; het gaat erom dat de mensen om wie het gaat in de zaal zitten. Vaak begin je intern, waar het gesprek veilig kan zijn.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Wat kunnen organisaties leren als ze geen eigen theaterproductie inzetten?
Walter Supèr (Theaterloods en Productiehuis Plezant): Bezoek met teams onze bestaande voorstellingen, zoals Tegen de Dichte Droom, De Drummer, De Mythe of Leiderschap. Laagdrempeliger, maar met dezelfde kracht: het eerlijke gesprek losmaken. Wat zit vaak in de weg? Spannend vinden, een negatieve associatie met “de laatste voorstelling,” of behoefte aan controle. Mijn vraag aan leiders: welke controle moet je vasthouden en welke staat je nu in de weg?
Glenn van der Burg (Host, People Power): Nathalie, waarom durfde de politie dit?
Nathalie Smeets (Politie – Integriteit): Er is altijd spanning: ik dacht ook even “heb ik over een jaar nog een baan?” Maar onze korpschef Erik Akerboom gaf ruimte voor zes voorstellingen. Spannend is dat je Walter de ruimte geeft: hij maakt de voorstelling. Het hielp dat de hele strategische leiding bij een van de zes aanwezig was; leiding moet faciliteren met tijd en capaciteit. De co-productie en het vertrouwen waren cruciaal. Walters research leverde scherpe reflecties op, zoals “jullie nemen nooit rust.” Daar betaal je soms consultants voor; nu kreeg je research én een voorstelling die raakt. Je hebt in elke organisatie een kartrekker nodig – een onhandig dapper mens.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Dank jullie wel, Walter Supèr van de Theaterloods en Productiehuis Plezant, en Nathalie Smeets van de politie. Volgende week zijn we er weer. Alle afleveringen vind je op people-power.nl of op Spotify bij People Power Podcast. In de volgende aflevering: HR Creates People Power met Freek Bossen, HR-directeur van BASF.