Glenn van der Burg (Host People Power): People Power is een programma over de kracht van mensen in organisaties. Deze week spreek ik met Aart van der Gaag, commissaris van het 100.000 Banenproject, en Marita Bruning, consultant Diversity & Inclusion van ABN AMRO. De prestaties van diverse organisaties zijn beter: creatiever, klantgerichter, en diverse teams nemen betere besluiten. Bovendien hebben inclusieve organisaties een groter arbeidspotentieel. Toch lopen er bij veel organisaties vooral witte mannen rond. Wat is de kracht van diversiteit en inclusie? Hoe zorg je voor meer diversiteit? Hoe creëer je kansen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt? En wat is er nodig voor duurzame verandering naar een inclusieve organisatie? Samen met ABN AMRO maken wij een reeks programma’s over Diversity & Inclusion met specialisten en praktijkvoorbeelden. In deze aflevering praten we over de voortgang van het 100.000 Banenproject voor mensen met een beperking en de bijdrage van ABN AMRO daaraan. Wil je op de hoogte blijven van al onze podcasts? Sla 0645667548 op in je contacten en stuur “podcast aan”. Fijn dat je luistert naar People Power.
Glenn van der Burg (Host People Power): 100.000 banen moeten er komen voor mensen met een arbeidsbeperking. Een opgave voor het hele bedrijfsleven, maar er is één iemand die zich er extra hard voor maakt en alles in goede banen probeert te leiden: Aart van der Gaag, commissaris van het 100.000 Banenproject. We hebben hem aan de telefoon. Aart, goedemiddag. Laten we bij het begin beginnen. Iedereen weet ongeveer dat die banen er moeten komen en dat de dreiging van de quotumregeling boven de markt hangt. Wat is precies afgesproken?
Aart van der Gaag (Commissaris 100.000 Banenproject): In 2013 is in het Sociaal Akkoord afgesproken dat, ter voorkoming van een quotumwet, werkgevers op vrijwillige basis 100.000 banen in het bedrijfsleven en 25.000 banen bij de overheid creëren in de periode tot 2026. Dat ging van start in 2014, dus er was 12 jaar de tijd. De achtergrond was dat de toegang tot de Wajong is beperkt voor mensen die echt geen arbeidscapaciteit meer hebben en dat er geen nieuwe instroom in de sociale werkvoorziening meer is. Die plekken moesten dus in het bedrijfsleven en bij de overheid worden gevonden. We zijn in 2014 daadwerkelijk begonnen en hebben inmiddels vier jaar achter de rug.
Glenn van der Burg (Host People Power): Waar staan we nu?
Aart van der Gaag (Commissaris 100.000 Banenproject): Het bedrijfsleven presteert boven verwachting. In vier jaar hadden het er 32.000 moeten zijn, het worden er 45.000. Dat is extreem goed: haast op de helft in vier jaar, terwijl we twaalf jaar hebben. Helaas blijft de overheid als werkgever sterk achter. In aantallen zie je in sectoren als supermarkten, schoonmaak en catering veel banen, omdat daar veel handjes nodig zijn en het werk zich ervoor leent. 60% van de banen wordt in het MKB gerealiseerd; dat varieert van een bloemenzaakje met één medewerker met een beperking tot een hoveniersbedrijf met een groot aandeel medewerkers met een beperking. Werk met de handen is vaak logisch, omdat de grootste groep niet zelfstandig het minimumloon kan verdienen. Er zijn ook mooie uitzonderingen: ABN AMRO doet het bijvoorbeeld goed met vaker hoger opgeleide mensen en met creatieve oplossingen zoals gebarista’s: barista’s die in gebarentaal koffie serveren. Elke plaatsing is mooi; het gaat om 45.000 individuen, voor wie werk een enorme verandering in het leven betekent.
Glenn van der Burg (Host People Power): Heb je een voorbeeld van zo’n individueel verhaal?
Aart van der Gaag (Commissaris 100.000 Banenproject): Te veel om op te noemen. In mijn Cedris-lezing vertel ik over de historie en geef ik voorbeelden. Twee voorbeelden van hoger opgeleide mensen met zware handicaps: een jonge vrouw bij de stichting Studeren en Werken op Maat van Bart de Bart. Ze werkt drie dagen bij de stichting en twee dagen bij het ministerie van Economische Zaken, effectief 40 uur, terwijl je met haar beperkingen al meer tijd kwijt bent aan basisdingen. Dat vind ik indrukwekkend. Bij Emma at Work, waar ik in de raad van advies zit, geven jongeren met een chronische ziekte pitches: trillend, maar de motivatie spat ervan af. En bij de opening van een Happy Tosti-vestiging stond ik met twintig medewerkers achter de counter. Ik was onhandiger met tosti’s maken dan zij. Het plezier en de energie spatten ervan af.
Glenn van der Burg (Host People Power): Dat geeft het woord ‘werk-geven’ weer betekenis: je geeft mensen iets waardevols.
Aart van der Gaag (Commissaris 100.000 Banenproject): Vroeger had ‘werkgeven’ die betekenis ook breder. In het Rijnlands model draaide het om continuïteit en maatschappelijke verantwoordelijkheid, ook voor eigen werknemers. Bedrijven bouwden huisvesting of zelfs dorpen. Die brede verantwoordelijkheid lijkt juist naar deze groep terug te keren.
Glenn van der Burg (Host People Power): Als je terugkijkt naar 2018, wat werkte als een dolle?
Aart van der Gaag (Commissaris 100.000 Banenproject): Het was het vierde jaar. In Q1 hield ik mijn hart vast: cijfers daalden, maar dat is vaker zo aan het begin van het jaar. Daarna zie je dat het proces haast niet te stoppen is. De Dag van de Duizend Voorbeelden was weer een succes. Ik was bij Cress in het Westland, een innovatief tuinbouwbedrijf met veel medewerkers met een afstand. We gaven ondernemers symbolisch een mok als waardering. Het gaat niet om de mok, maar om de erkenning en om te zien hoeveel collega-ondernemers het ook doen. De dynamiek is sterk; als je de krant leest, lijkt het soms alleen over geld te gaan, maar wij leven op dit terrein in een andere wereld. Het is een olievlek die steeds groter wordt. In het begin reisde ik het land door en bouwden we een community; nu doet het proces veel meer zichzelf. In elke regio zijn ambassadeurs, liefst ondernemers die het zelf doen. Jaar op jaar verwacht men een kink in de kabel: “het derde of vierde jaar wordt moeilijk”, “er is geen aanbod genoeg”, “de publieke dienstverlening blijft achter”. Kandidaten vinden is altijd moeilijk, maar ondernemers vinden hun eigen weg: rechtstreeks naar scholen, zorginstellingen, netwerken. Net als op de reguliere arbeidsmarkt vinden ze oplossingen.
Glenn van der Burg (Host People Power): We praten zo verder met Aart en kijken vooruit naar 2019. Eerst in de studio: Marita Bruning van ABN AMRO. Aart noemde jullie al als voorbeeld. Hoe organiseer je dit binnen zo’n grote bank?
Marita Bruning (Consultant Diversity & Inclusion, ABN AMRO): De wetgeving zette jaren geleden het gesprek op gang. Binnen de bank zijn toen mensen met grote betrokkenheid aan de slag gegaan, onder wie Sven Romkes, die nu nog in ons team zit. Ambassadeurs met intrinsieke motivatie zijn cruciaal. We zijn nu op het punt dat elke business line eigen targets heeft en dat we doelstellen om eind 2025 225 mensen in dienst te hebben. Je begint met doen en leren, mensen vinden die snappen wat je bedoelt. De bank is sociaal gedreven; onze purpose “Banking for Better for Generations to Come” onderstreept onze maatschappelijke rol. We liggen goed op koers: we zitten nu bijna op 100 mensen richting de 225.
Glenn van der Burg (Host People Power): Waar begin je dan met doen en leren, en hoe werkt het proces nu?
Marita Bruning (Consultant Diversity & Inclusion, ABN AMRO): Sinds 2018 hebben we de Be Able Desk: nu drie mensen die full focus in alle business lines werken. We vullen reguliere vacatures in met een goede match, in samenwerking met partners als C-Talents, Emma at Work en Onbeperkt aan de Slag. Soms brengen we proactief profielen onder de aandacht en creëren we passend werk. Elke business line heeft een centraal budget waarmee iemand de eerste twee jaar geplaatst kan worden. De intentie is altijd duurzame doorstroom naar het afdelingsbudget: het gaat om volwaardige collega’s en echte banen. Dat centrale budget geeft ruimte om te leren wat nodig is voor goed werk, functies bij te schaven en begeleiding te organiseren.
Glenn van der Burg (Host People Power): Voorbeelden van innovatief, op maat gecreëerd werk?
Marita Bruning (Consultant Diversity & Inclusion, ABN AMRO): De Gebarista is een samenwerking met C-Talents. In vijf kantoren hebben we dove of slechthorende barista’s; je bestelt in gebarentaal via een scherm met gebaren. Het is inclusief, zichtbaar en verbindend: collega’s en gasten oefenen de gebaren en het contact is andersom — nu past de horende bezoeker zich aan. Daarnaast Warm Welkom in het kantorennet: gastheer- en gastvrouwrollen op drie niveaus, van ontvangst en koffie tot bankpas vervangen en in een hoger treetje taken als nabestaande-desk en floor management. Van daaruit kun je doorgroeien naar adviseur dagelijkse bankzaken. Dit is echt jobcarving: kijken wat er is, wat we willen versterken, en daar een functie van maken die ook een instap en opstap biedt in een kennisintensieve organisatie.
Glenn van der Burg (Host People Power): We hebben Aart eerder opgenomen en gevraagd naar 2019. Aart, wat staat er op stapel?
Aart van der Gaag (Commissaris 100.000 Banenproject): Er gaat veel gebeuren. Belangrijk is de brede aanpak van staatssecretaris Tamara van Ark om bureaucratie en tegenstrijdige regelgeving rond deze doelgroep te verminderen. Denk aan onlogische dubbele meldingen bij ziekte en herstel tussen gemeente (loonkostensubsidie) en UWV. Er liggen veel verbeteringsvoorstellen voor snellere, logische werkwijzen en meer eenduidigheid tussen gemeenten, bijvoorbeeld voor VSO-leerlingen. Het vernieuwende: ze toetst dit keer alles in de praktijk met bedrijven die hier al mee werken, in plaats van alleen met overlegtafels. Dat heb ik in veertig jaar arbeidsmarkt nog niet gezien. Doel is om in april met concrete resultaten te komen; als het iets later is, is dat minder erg — de dynamiek staat. Wij zorgen dat de juiste bedrijven aan tafel zitten en werken daar hard in mee.
Glenn van der Burg (Host People Power): Dank Aart. We spreken je over een half jaar weer verder. Marita, terug naar jullie plannen voor 2019. Wat gaan jullie extra doen?
Marita Bruning (Consultant Diversity & Inclusion, ABN AMRO): Drie dingen. Eén: we starten een interne campagne over Unconscious Bias. Om dat te illustreren: een man en zijn zoon krijgen een auto-ongeluk; de vader overlijdt, de zoon gaat naar de OK. De arts zegt: “Dat is mijn zoon, ik kan hem niet opereren.” Hoe kan dat? Het antwoord is: het is zijn moeder. Opvallend veel mensen denken daar niet direct aan. Unconscious bias gaat over automatische aannames die we de hele dag doen — nodig om de wereld te ordenen, maar soms problematisch voor gender, arbeidsbeperking, culturele diversiteit, leeftijd en LHBTQI+. We willen bewustwording én actie: met hulp van Esther Mollema implementeren we “biepjes” in processen, structurele triggers om na te denken: handelen we inclusiever? En ja, taal helpt ook: bewust kiezen voor vrouwelijke vormen in teksten, al voelt dat soms onwennig.
Rogier (Stagiair): Ik dacht eerst aan een homostel als antwoord, maar had het niet meteen goed.
Mathijs (Stagiair): Ik had het wel goed, maar moest ook even nadenken.
Marita Bruning (Consultant Diversity & Inclusion, ABN AMRO): Twee: we delen onze ervaringen nog actiever met andere organisaties. Succesvolle concepten als de Gebarista en Warm Welkom brengen we onder de aandacht. Mooi om te zien dat Alliander, Universiteit Utrecht, VodafoneZiggo, Rabobank en PwC inmiddels ook een Gebarista hebben. Samen met onze participatieadviseur Karin van der Haar adviseren we zakelijke klanten van ABN AMRO gratis over inclusief ondernemen.
Glenn van der Burg (Host People Power): Zakelijke klanten die inclusie-advies willen: meld je, we zetten de info op peoplepower.radio.
Marita Bruning (Consultant Diversity & Inclusion, ABN AMRO): Drie: samen met Onbeperkt aan de Slag introduceren we de Ombudsspits: Nico Blok. Hij is econoom, werkte bij EZ, kent inclusief ondernemen van binnenuit en spreekt met alle relevante partijen (FNV, CNV, 100.000 Banenteam, VNG, belangenverenigingen en de doelgroep zelf). Maandelijks zet hij thema’s op de kaart met handelingsadvies: bijvoorbeeld omgaan met progressieve ziekte of toegankelijkheid van informatie voor de doelgroep. Op 26 maart organiseren we een groot event: een CEO-ontbijt met circa 35 CEO’s om ervaringen te delen, en dezelfde dag een grote meet & greet met zo’n 300 deelnemers waar werkgevers en werkzoekenden elkaar ontmoeten. We hopen veel mensen aan werk te helpen. People Power maakt daar de hele middag radio.
Glenn van der Burg (Host People Power): We maken met ABN AMRO een reeks over inclusie: niet alleen arbeidsbeperking, ook gender, culturele diversiteit, vluchtelingen/statushouders. Jullie nodigen gasten en specialisten uit; Esther Mollema schuift graag aan bij het gender-thema. Marita, dank voor je komst. In de volgende aflevering spreken we Bertolt Gunster, de geestelijk vader van omdenken: wat het is, wat je ermee kunt in organisaties, wanneer je het vooral niet moet gebruiken. Onze meeloopstagiairs Rogier en Mathijs hebben ieder een vraagvorm bedacht. Fijn dat je luistert naar People Power. Meedoen of meer programma’s: people-power.nl.