Glenn van der Burg (Host, People Power): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers, met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow.
New Business Radio. Let's talk business. Met nu People Power met Glenn van der Burg. People Power is een programma over de kracht van mensen in organisaties, met interviews en laatste inzichten voor betere prestaties en gelukkige mensen.
Deze week ga ik in gesprek met Brigitte van Blijswijk van de Autisme Ambassade van ABN AMRO, Anniek Stoutjesdijk, Impact Manager Werk, en Ingrid Claassen van Vanuit Autisme Bekeken (VAB). De prestaties van diverse organisaties zijn beter. Ze zijn creatiever en klantgerichter. Diverse teams nemen betere besluiten. En natuurlijk hebben diverse en inclusieve organisaties een veel groter arbeidspotentieel om uit te putten. Allemaal goed nieuws, maar bij veel organisaties lopen toch vooral veel witte mannen rond. Wat is de kracht van diversiteit en inclusie en hoe zorg je voor meer diversiteit?
Samen met ABN AMRO maken we een reeks programma's over diversiteit en inclusie, met specialisten en praktijkvoorbeelden. Vandaag zijn te gast Brigitte van Blijswijk (ABN AMRO), Anniek Stoutjesdijk en Ingrid Claassen (Vanuit Autisme Bekeken). Hoe kun je de kwaliteit van mensen met een vorm van autisme tot zijn recht laten komen in jouw organisatie? Wat moet je doen en wat moet je vooral ook niet doen? Esther Mollema is onze columnist vandaag, oprichter van Direction en expert op het gebied van female leadership, mindbugs en diversiteit.
Fijn dat je luistert naar People Power. We hebben drie dames in de studio: Brigitte van Blijswijk, Anniek Stoutjesdijk en Ingrid Claassen. We hebben opmerkingen gekregen dat we te veel mannen in de studio hadden, dus nu drie dames. En we hebben het over een mooi en belangrijk onderwerp: de kwaliteiten van mensen met autisme in de organisatie en wat je daaraan kunt doen.
Anniek, ik wil bij jou beginnen, vanuit Autisme Bekeken. Wat doen jullie, met name op het gebied van werk?
Anniek Stoutjesdijk (Impact Manager Werk, Vanuit Autisme Bekeken): Wij zijn een expertiseteam op het gebied van autisme. Op werkgebied ondersteunen we vooral de Autisme Ambassade. Autismeambassadeurs bij verschillende – met name grote – bedrijven creëren meer openheid over autisme. Dat is belangrijk, want veel werknemers met autisme durven er niet open over te zijn. Daardoor lopen ze tegen dingen aan en hebben ze een verhoogd risico op burn-out. Ze proberen te voldoen aan onuitgesproken normen binnen bedrijven, wat veel energie kost.
Als je met elkaar bespreekt wat iemand nodig heeft om het werk goed te kunnen doen, en organisaties staan open voor aanpassingen, dan verbetert de werksfeer, daalt het risico op uitval en stijgt het prestatievermogen. Dus minder uitval, meer werkplezier en betere prestaties.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Meer over die Autisme Ambassade zo. Eerst scherp krijgen waar we het over hebben. Ingrid, we hebben het over autisme alsof het een vaststaand ding is. Waar hebben we het eigenlijk over? En wat zien we op de werkplek?
Ingrid Claassen (Vanuit Autisme Bekeken): Autisme is een verzameling van gedragskenmerken. Als je aan bepaalde kenmerken voldoet op sociaal gebied, communicatie en interesses, dan wordt gezegd dat je autisme hebt. Er is geen biomarker; het wordt vastgesteld via gedragsobservatie, wat het complex kan maken. Het gedrag dat we bij mensen met autisme zien, komt ook bij anderen voor.
Op de werkplek gaat het vaak om mensen met een gemiddeld tot hoge intelligentie; vroeger heette dat Asperger, maar nu vallen alle diagnoses onder autismespectrumstoornis. Die term suggereert een stoornis, alsof er iets mis is, terwijl onderzoek en onze ervaring laten zien dat mensen met autisme zich vaak anders ontwikkelen of andere kenmerken hebben. Dat maakt iemand niet gestoord, en het is zeker niet statisch; mensen ontwikkelen zich, ook met autisme.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Anniek, die ambassade: jullie maken het bespreekbaar. Hoe zorgen jullie dat die ambassades er komen?
Anniek Stoutjesdijk (Impact Manager Werk, Vanuit Autisme Bekeken): Wij ondersteunen de netwerken van ambassadeurs. Veel bedrijven hebben nog één ambassadeur, met als mooie uitzondering ABN AMRO, waar inmiddels drie ambassadeurs actief zijn. We bieden een vierdaagse training voor mensen die autismeambassadeur willen worden. Aanmelden kan via vanuitautismebekeken.nl; zoek op ‘autismeambassade’ en meld je digitaal aan. We hebben nu zo’n 22 ambassadeurs en er zijn er negen in opleiding. Het gaat vooral om grote bedrijven (vanaf 600 medewerkers). Daarnaast organiseren we drie keer per jaar netwerkbijeenkomsten om ervaringen en succesvolle aanpakken uit te wisselen.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Ingrid, waarom is het belangrijk dat organisaties het hierover hebben?
Ingrid Claassen (Vanuit Autisme Bekeken): Iedereen zou op een manier moeten kunnen werken die prettig is en bijdraagt. Nu worden groepen uitgesloten doordat er heel standaard wordt gewerkt: sociale normen, prestatienormen, vaste werkwijzen. Dat geldt breder dan autisme, maar bij autisme wordt het vaak uitvergroot zichtbaar. We moeten meer kijken: hoe werken mensen prettig, en aansluiten bij de persoon, niet alleen de norm.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Hoe groot is de groep, en is het onaangeboord potentieel?
Anniek Stoutjesdijk (Impact Manager Werk, Vanuit Autisme Bekeken): Uit het Nationaal Autisme Register blijkt dat slechts 40% van de mensen met autisme een baan heeft. Ter vergelijking: de algemene werkloosheid is laag. De prevalentie wordt geschat op 1–1,2% van de bevolking, grofweg 190.000 mensen of meer. Bij vrouwen wordt het minder vaak herkend; zij kunnen kenmerken vaker maskeren, wat veel energie kost.
Brigitte van Blijswijk (Autisme Ambassadeur, ABN AMRO): Vrouwen gedragen zich sociaal vaak anders, waardoor autisme vaker wordt verbloemd en dus later of niet wordt herkend.
Glenn van der Burg (Host, People Power): People Power. Inspirerende gesprekken over de kracht van mensen in organisaties. Met Glenn van der Burg.
In de studio Brigitte van Blijswijk (ABN AMRO), Anniek Stoutjesdijk en Ingrid Claassen (Vanuit Autisme Bekeken). Als je denkt aan mensen met autisme, dan roept dat stereotypen op: een verlegen man, niet zo communicatief, liefst achter een computer, sociaal onhandig. Is dat beeld terecht?
Ingrid Claassen (Vanuit Autisme Bekeken): Ik krijg daar kriebels van. Mensen met autisme zijn net zo divers als mensen zonder autisme. Het probleem is het stereotype. Ook taal helpt niet: “Doe niet zo autistisch” als scheldwoord is pijnlijk en ontmenselijkt. Standaardbeelden leiden tot standaardoplossingen, maar zo werkt het niet. Iedereen verschilt. Prikkelgevoeligheid en “ICT’er” zijn bekende clichés. Er zijn mensen met autisme die prima in drukke ruimtes werken en mensen zonder autisme die goed zijn in ICT. Variatie is groot; plak geen label op iedereen, anders zie je de mens niet meer.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Wat dan wél? Brigitte, jij bent autismeambassadeur bij ABN AMRO. Wat doen jullie?
Brigitte van Blijswijk (Autisme Ambassadeur, ABN AMRO): We doen veel. We hebben een interne site met toegankelijke info. We zijn ooit naar Gerrit Zalm (toenmalig CEO) gegaan met de boodschap: we starten een ambassade en hebben steun nodig. Die steun kwam er direct.
Mijn rol: collega’s helpen die hun team en leidinggevende over hun diagnose willen vertellen. Dat is spannend; vroeger werd je er soms op afgerekend. We draaien dat beeld om. We voeren gesprekken met collega en leidinggevende, en daarna met het team. De collega blijft dezelfde, maar we bespreken sterke kanten, aandachtspunten en praktische afspraken. We gebruiken een korte presentatie over autisme, met wat humor (Sheldon uit The Big Bang Theory als illustratie, mét de kanttekening dat dat geen blauwdruk is). Het gesprek is open en positief. Ik heb nog nooit een slechte ervaring in teams gehad.
Na zo’n sessie weten collega’s wat er speelt. Als iemand zich even wil terugtrekken of niet meegaat met een druk uitje, is er begrip. Teams worden duidelijker in afspraken – goed voor iedereen, maar extra prettig voor iemand met autisme. Het zijn vaak kleine dingen.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Het haalt ook sociaal wenselijke druk weg: niet iedereen wil in een groep lunchen of mee met elk uitje.
Brigitte van Blijswijk (Autisme Ambassadeur, ABN AMRO): Precies. Als je uitlegt dat een groot bedrijfsrestaurant te druk is, is het geen punt. Even wennen, maar het werkt.
Glenn van der Burg (Host, People Power): En inhoud van het werk?
Brigitte van Blijswijk (Autisme Ambassadeur, ABN AMRO): Vaak niet nodig om veel te veranderen. Mensen vinden hun plek, met of zonder diagnose.
Glenn van der Burg (Host, People Power): En jijzelf? Wat werkt niet voor jou?
Brigitte van Blijswijk (Autisme Ambassadeur, ABN AMRO): Kantoortuinen. De drukte en prikkels kosten veel energie. Ik kan dan minder goed concentreren en trek me soms even terug. Het vraagt extra inspanning.
Ingrid Claassen (Vanuit Autisme Bekeken): Veel aanpassingen die voor iemand met autisme fijn zijn, blijken mensvriendelijk in brede zin: duidelijkere afspraken, meer keuzevrijheid in werkplekken, sociale veiligheid. Als iemand zich open opstelt, durven anderen dat ook, en ga je het gesprek voeren over hoe je samen het beste werkt. Dan wordt een autismevriendelijke cultuur een mensvriendelijke cultuur.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Ik had ooit een zwaar slechthorende collega met een gebarentolk bij het werkoverleg. De tolk kon niet werken als we door elkaar praatten en greep in. Het overleg werd er gestructureerder en beter van. Mooie bijvangst.
Ingrid Claassen (Vanuit Autisme Bekeken): Dat ís inclusie: niet de persoon moet zich alleen aanpassen aan de norm, maar je zoekt samen naar prettig samenwerken. Je stelt de norm ook ter discussie: veel “normen” zijn onbewuste gewoontes die kunnen knellen.
Glenn van der Burg (Host, People Power): We gaan naar onze columnist.
Esther Mollema (Columnist; oprichter Direction, expert female leadership, mindbugs en diversiteit): Diversiteit zonder inclusie werkt niet.
Je brein verwerkt per seconde 11 miljoen bits aan informatie; over zo’n 40 bits denk je bewust na. De rest gaat automatisch via categoriseren en stereotyperen. Dat helpt, maar leidt vaak niet tot de beste beslissingen. Neurowetenschappers zien dat bias onlosmakelijk is met breinfunctie. Het lichtpuntje: je merkt de bias van een ander sneller op dan die van jezelf. Als je elkaar daarop aanspreekt, maak je elkaars besluiten beter.
Google vond dat teams met psychologische veiligheid – waar gezegd kan worden wat gezegd moet worden zonder dat mensen zich opgelaten voelen – de beste resultaten behalen. Inclusie in teams betekent dat iedereen zichzelf kan zijn, elkaar kan aanspreken en ideeën kan inbrengen. Dáárom is inclusie topprioriteit. Voelt iedereen zich thuis om te zeggen wat ze denken en ook de manager aan te spreken op mogelijke bias? Als het antwoord ja is, doe je het goed. Zulke teams zijn aantrekkelijk voor divers talent. Inclusie is belangrijker dan diversiteit, want diversiteit zonder inclusie werkt niet.
Het mooie: inclusie gaat over dagelijks handelen. Je hebt geen toestemming of beleid nodig. Vraag, luister, en probeer er elke dag beter in te worden. Inclusie kan je nu beginnen. Vandaag. Doe je mee?
Glenn van der Burg (Host, People Power): Prachtige oproep van Esther Mollema. Fan van de columns? We hebben een eigen People Power Columns-stream op Spotify. Of ga naar peoplepower.radio, klik op podcast en op onze columnisten.
People Power met Glenn van der Burg.
We hadden het over biases, onze onbewuste vooringenomenheid. In organisaties reageer je soms – onbewust – op “anders-zijn”. Ingrid?
Ingrid Claassen (Vanuit Autisme Bekeken): Het woord “stoornis” kleurt het beeld, terwijl we autisme nog niet volledig begrijpen. Er zijn theorieën die wijzen op een andere ontwikkelingsroute: ontwikkeling in eigen tempo en volgorde. Een groot aantal mensen herkent zich daarin. Als je uitgaat van defecten, ga je compenserend gedrag aanleren; dat is vaak aangeleerd en niet doorleefd. Beter is aansluiten bij iemands ontwikkeling.
Glenn van der Burg (Host, People Power): En de 60% zonder werk? Hoe worden mensen ondersteund? UWV en “duurzaam geen arbeidsvermogen” komen vaak terug.
Anniek Stoutjesdijk (Impact Manager Werk, Vanuit Autisme Bekeken): Wie het stempel “duurzaam geen arbeidsvermogen” krijgt, heeft inkomenszekerheid, maar wie later wél (deels) wil werken, loopt tegen barrières op. Je moet je eigen indicatie aanvechten om begeleiding te krijgen; dat is ingewikkeld en onzeker. Zo blijven mensen in een bakje zitten zonder begeleiding. Er is een weeffout: zekerheid en onzekerheid lopen niet naadloos in elkaar over. Nodig is goede begeleiding naar passend, leuk werk.
Ingrid Claassen (Vanuit Autisme Bekeken): Richt systemen en begeleiding in op verschillen en ontwikkeling, niet op standaarden. Dan kunnen meer mensen tot hun recht komen.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Brigitte, tot slot jouw persoonlijke verhaal. Je kreeg in 2009 je diagnose, rond de Fortis–ABN AMRO-periode. Hoe ging dat op je werk?
Brigitte van Blijswijk (Autisme Ambassadeur, ABN AMRO): Ik was even uitgevallen en kwam terug in een nieuw, klein team. Mijn leidinggevende had persoonlijke ervaring met autisme en begeleidde me uitstekend: geduld, duidelijke afspraken, een rustige werkplek (hoek, muur achter me), collega’s vooraf geïnformeerd. Een arbeidsdeskundige (Emergis) sprak met het team over wat autisme is en wat wel/niet nodig is, zodat men niet overdreven voorzichtig zou zijn. Dat werkte heel goed. Later ben ik gereorganiseerd, maar in mijn huidige team (Hypotheken, Amersfoort) trof ik opnieuw een leidinggevende met ervaring en openheid. We hebben in het werkoverleg mijn autisme besproken; ook de bedrijfsartsen leren steeds meer. Openheid is de rode draad: dan zijn oplossingen vaak eenvoudig.
Qua werk hoefde er inhoudelijk weinig te veranderen. Praktisch reis ik buiten de spits om prikkels te vermijden; dat werkt prima. Het zijn kleine dingen waar iedereen baat bij heeft.
Ingrid Claassen (Vanuit Autisme Bekeken): Een collega zegt vaak: autisme is een uitvergroting van menselijk gedrag. Waar de meeste mensen “het maar slikken”, dwingt autisme soms om het anders te organiseren. Daar kan iedereen van leren.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Het uur is om; het ging snel. Dank aan Brigitte van Blijswijk, Anniek Stoutjesdijk en Ingrid Claassen. Meer weten? Kijk op Vanuit Autisme Bekeken (vab-autisme.nl) of vind Anniek en Ingrid op LinkedIn. Brigitte, dank dat je je verhaal deelde.
Volgende aflevering spreken we met Chris Langbroek, HR-manager van Saltro. Meer luisteren kan via peoplepower.radio. Fijn dat je luisterde. Meepraten of meer programma’s? people-power.nl