Voice-over (New Business Radio): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers. Met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Met nu Peoplepower.
Voice-over (Jingle): Peoplepower is een programma over de kracht van mensen in organisaties. Met interviews en laatste inzichten voor betere prestaties en gelukkige mensen.
Glenn van der Burg (Host): Met deze razendsnelle veranderingen moeten de meeste organisaties hun manier van werken voortdurend aanpassen. Maar hoe verander je mensen? In People Power Change gaan Jeroen Busscher en ik in gesprek met de mensen die de veranderingen aanvoeren. Wij noemen ze de Change Agents. Zij zijn de inspiratiebron voor gedragsverandering van anderen. We onderzoeken hoe ze denken, maar vooral hoe ze doen. Hoe veranderen zij organisaties, teams of individuen? En in deze aflevering Martijn Delahaye, directeur marketing en communicatie van AFAS. Wil je ons nou helpen? Dan ga je naar onze website peoplepower.radio. Want daar hebben we namelijk een enquête voor je klaargezet. We willen heel graag leren van wat je van ons vindt. Dus als je ons wil helpen, ga dan naar peoplepower.radio. Daar vind je onze enquête. Die vul je dan in, zoveel mogelijk naar waarheid. Dan kunnen wij weer de show aanpassen. Wij vinden het bijzonder fijn dat je luistert naar Peoplepower.
Voice-over (Jingle): People Power, inspirerende gesprekken over de kracht van mensen in organisaties. Met Jeroen Busscher.
Jeroen Busscher (Co-host): Welkom bij People Power Change, het programma waarin wij verander-catalysatoren, het enige woord wat ik nooit zonder te stotteren kan uitspreken, onderzoeken, analyseren, uit mekaar trekken en proberen te begrijpen. Hoe catalyseren mensen op verandering? En deze keer wel een mens in de studio. Maar we gaan het eigenlijk gek genoeg niet over die mens hebben, maar we gaan het over het product hebben. We hebben in de studio, zoals mijn goede vriend Glenn al zei, Martijn Delahaye, directeur marketing en communicatie van AFAS Software. Veel mensen kennen AFAS in mijn vak van dat bijzondere gebouw. Niet alleen een vette sponsor van hallen en theaters en zelfs van zich als voetbalploeg voordoende elftallen die dit weekend nog verder op achterstand zijn gezet, maar dat geheel terzijde. Een bedrijf dat als enige niet op zoek hoeft naar IT’ers, maar waar elke week honderd sollicitanten zich spontaan melden. AFAS staat op menige podia te vertellen wat voor bijzonder bedrijf ze zijn, maar deze keer gaan we het niet over dat bijzondere bedrijf hebben, we gaan het hebben over hun product. En hun product is heel saai. We gaan eens kijken hoe dat product dan als katalysator kan helpen werken bij verandering. Maar voordat wij dat doen, gaan Glenn en ik eerst nog even iets kleins anders doen. 3, 2, 1. Lang zal hij leven, lang zal hij leven, lang zal hij leven in de glorie, ja, in de glorie. Martijn Delahaye, welkom en gefeliciteerd met je verjaardag vandaag. Dit is volgens mij de eerste jarige die ik in de studio heb. Hoe kan dat? Op een donkere maandag. Op Blue Monday, ja. Gefeliciteerd. Martijn, zoals al gezegd, jij bent directeur marketing en communicatie voor AFAS. Even bij dat begin beginnen. Oh nee, ik heb altijd dezelfde vraag. Mijn hemel, sorry, sorry. Martijn, wat heb jij zelf nodig om te kunnen veranderen?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Uiteindelijk denk ik dat ik heel veel leuke, gezellige mensen om mij heen nodig heb. Ik ben eigenlijk een saaie kerel en ik heb gezelligheid nodig om mij aan te zetten. Het zijn wel goede mensen.
Jeroen Busscher (Co-host): Ben je in die zin een beetje een portret van het product en het bedrijf dat we direct gaan analyseren?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Ja, eigenlijk wel. Daarom zit ik er al 13 jaar en daarom past het heel goed. Ik spreek wel eens met studiegenoten en ze zeggen: moet je nou niet een keer naar een ander bedrijf? Je zit er al 13 jaar. En dan denk ik, dit bedrijf verandert om de 2, 3 jaar naar iets totaal nieuws. Dus ik heb elke keer het idee dat ik in een nieuw bedrijf zit.
Jeroen Busscher (Co-host): Waar is het bedrijf nu? Ik ga er bij de luisteraars maar vanuit dat ze weten wat AFAS is, wat ze doen, wie ze zijn. Daarna gaan we er op in wat jullie dan precies doen en hoe dat product dan kan katalyseren op verandering. Wat is AFAS?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Om te beginnen is AFAS een bedrijf met bijna 500 hele leuke medewerkers en 12.000 nog leukere klanten. Dat zijn bedrijven. We zijn echt een B2B-bedrijf, we maken software. Wat wij doen: wij doen eigenlijk het saaiste wat moet gebeuren in een bedrijf. Wij automatiseren hetgeen een bedrijf eigenlijk niet wil, maar wel moet doen. Alle dingen waar ze mee bezig moeten zijn, omdat de wet dat voorschrijft, omdat ze hun medewerkers moeten verlonen, maar waar ze geen zin in hebben. Dan zorgen wij dat wij dat voor ze doen. En dat is zo saai dat wij daar heel veel humor in stoppen om dat leuk te maken, want anders word je zelf ongelukkig, denken we.
Jeroen Busscher (Co-host): Veel mensen gebruiken het product, maar veel mensen kennen AFAS van sponsoring en het verhaal. Jullie zijn iets nieuws aan het bouwen. Vertel eens even, als marketingdirecteur, wat voor gekke dingen doen jullie allemaal?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): We zijn een nieuw pand aan het bouwen in Leusden. Dat is eigenlijk een soort ruimteschip dat daar is neergedaald. De Leusdenaren, dat is echt wel een dorpje bij Amersfoort, die zeggen: wat is dit onleusts en past dat niet ergens anders? Maar wij vinden het juist heel stoer om zoiets te ontwikkelen. Het lijkt misschien een groot pand, maar een gedeelte is voor ons en een nog veel groter gedeelte is voor alle klanten die we daar gaan ontvangen, entertainen en inspireren. Er zit in het gebouw een enorm theater. En waarom een theater in een gebouw voor automatiseerders? Als je uiteindelijk een verhaal wilt vertellen, dan kan je dat heel digitaal doen. Maar wij vinden het superbelangrijk als je een digitaal bedrijf bent, omdat het product dat we verkopen in de cloud ergens draait. Je kan het niet aanraken, niet ruiken. Er zit eigenlijk niks in. Wel heel veel wat je ermee kan, maar het product zelf is niet tastbaar. Dan moet je mensen naar je toe halen om ze te kunnen aanraken, om met ze te kunnen praten, om een biertje met ze te drinken. Dan pas breng je het echt tot leven. Wij vinden het superbelangrijk om elke dag klanten te ontmoeten en gewoon echt fysiek te kunnen aanraken.
Jeroen Busscher (Co-host): Ik ben zelf een aantal keer in het nu al oude gebouw in Leusden geweest. Dat voelt meer als een hotel waar je ontvangen wordt dan als een automatiseerder.
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Dat zeggen veel mensen. Gek dat als jij naar de Libraire gaat en je gaat er een hapje eten, dan heb je een verwachting die hier zit. En ik weet, we maken radio, dus mijn hand is nu heel hoog in de lucht. Terwijl als ze bij ons komen en ze hebben een ontzettend leuke ervaring, zeggen ze: ik was bij een softwarebedrijf en ik heb zo lekker geluncht, dat is eigenlijk wel gek. Onze truc is: innovatie is niet iets wat je zelf moet gaan uitvinden. Je moet heel goed naar andere branches om je heen kijken, daar het beste uit pikken en toepassen.
Jeroen Busscher (Co-host): En je hebt een zeer ondernemende organisatiecultuur. Hoe doe je dat?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Allereerst door heel veel vertrouwen aan mensen te geven. Wij zeggen wel eens, en daar worden we misschien wel eens op aangepakt, dat medewerkers belangrijker zijn dan klanten. Natuurlijk zijn klanten het allerbelangrijkste, maar als jouw medewerkers niet goed verzorgd worden, dan gaan ze nooit goed voor jouw klanten zorgen. Het begint bij een cultuur waarin mensen elkaar leuk vinden, vertrouwen, geen politieke spelletjes spelen, het beste voor hebben met de organisatie en dus met de klanten. Vanuit daar vertrek je. Heel veel vertrouwen, heel veel plezier maken met elkaar. Het leven is al saai genoeg. Als dat werk ook saai is, dan gaan mensen in één keer de volgende stap zetten. Dingen ontdekken en doen. En dan krijgen ze vanuit hun leidinggevende het vertrouwen om nog verder te gaan. Dan zie je dat heel veel kleine gave ideeën gewoon de nieuwe waarheid worden. Voor je het weet zit je om de twee, drie jaar in een heel nieuwe organisatie.
Jeroen Busscher (Co-host): Jullie hebben ooit een autobiografie laten schrijven: De Sekte uit Leusden. Een spannende titel.
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Een briljante titel. Ik sprak ooit met onze directeur Bas van der Veld. Ik zei: het klinkt allemaal heel spannend en interessant, maar het heeft wel iets van een sekte. Hij begon hard te lachen, greep in zijn bureau en overhandigde mij vol trots dat boek. Het woord sekte kan je verkeerd uitleggen, maar ik denk dat er geen woord is in Nederland dat typeert dat je met elkaar een doel voor ogen hebt en dat je dat samen doet. Dat je een mooi blik op de wereld hebt. Wij vinden het belangrijk dat wij als AFAS iets toevoegen. Dat het leven van mensen rijker en mooier wordt. Je kan dat negatief typeren, maar dat woord zet jezelf op scherp. Je hebt het idee dat we er samen voor gaan zorgen dat de wereld om ons heen beter wordt. Bij gebrek aan beter is een woord als sekte helemaal niet verkeerd. We zijn er zelfs een beetje trots op geworden.
Jeroen Busscher (Co-host): Het geloof is belangrijk in de organisatie, dat weet ik. En vervolgens vrij heavy sponsoring. Jullie duiken overal op: voetbalveld, theater. Waarom al die zichtbaarheid? Klostert geld zo langs de plinten?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Nee, zeker niet. Het voegt waarde toe. In 2010 werden we sponsor van AZ, hoofdsponsor. Die kwamen uit een faillissement, stonden met de rug tegen de muur. Wij dachten: slechter kan het niet worden, het is misschien nog iets te groot voor ons. Tien jaar geleden waren wij kleiner. Als wij echt de wereld willen veroveren en we hebben een mooi verhaal, dan moeten we een platform zoeken waar dat kan. In die tijd werden we vanuit de B2B-wereld afgeschoten: een softwarebedrijf gaat toch geen voetbalclub sponsoren? Wat een waste. Nu kijken mensen erop terug en zeggen: dat was eigenlijk wel gaaf, want al die waste bestaat niet. Al die mensen die voetbal kijken, werken ergens en hebben ook met software te maken. Het is maar net hoe marketeers dingen in marketing-bullshit kunnen gooien. Waar je eerst voor verguisd werd, is nu briljant. AZ was voor ons een stap naar een nieuwe wereld. We werden van een wat anoniemer bedrijf bekender. Ik ga niet arrogant zeggen dat we een goed bekend bedrijf zijn, maar in zakendoend Nederland kennen veel mensen ons. Je merkt dat het shirt en het stadion deuren opent, omdat mensen in hun hoofd een groen vinkje achter je naam zetten: als ze dat kunnen doen, dan zullen ze wel te vertrouwen zijn. En uiteindelijk verkopen wij vertrouwen.
Jeroen Busscher (Co-host): Oké, dat zijn de anekdotes. Een bijzondere organisatiecultuur, een flamboyante leider. Bas van der Veld is een fenomeen op zich. Ook gewoon een nerd. Maar wel een briljante inspirator. Een opzienbarend sponsorbeleid. Een bedrijf waar elke week honderd spontane sollicitanten binnenkomen in een markt waar mensen elkaar doodvechten voor de eerste beste IT’er. Er is iets bijzonders. Nu dan het megalomane, een soort Ceausescu-paleis. Ik heb een rondleiding gehad met een enorm theater, waar ook veel voor Leusden zelf geprogrammeerd zou komen. Een geëxalteerd bedrijf, bijzondere mensen. Maar ik wil in dit programma instrumenteel terug naar die software. Vertel eens even, wat doet de software van AFAS? Ik wil kijken of die software een katalysator is voor organisaties om te kunnen veranderen. Dat nu niet de mensen het doen, maar dat koude software doet. En daar komen we straks wel weer uit bij: waarom is dat gekke bedrijf dan nodig om dat te maken?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Wij zijn in de basis een softwarebedrijf. Geen marketingbedrijf, geen sponsorbedrijf. Dat zijn middelen om ons te presenteren. Als je het product dat wij maken, en dat geldt ook voor andere softwarebedrijven, goed inzet als bedrijf, creëer je daarmee een basis voor jouw mensen om continu te veranderen.
Jeroen Busscher (Co-host): Wat voor processen in organisaties automatiseert die software?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Verlonen van mensen: 2,2 miljoen mensen in Nederland krijgen salaris via ons. Aangiftes naar de Belastingdienst, dat moet goed of niet. Projectadministratie, financiële software, je jaarrekening opmaken, CRM. Eigenlijk alle processen die je in een gemiddeld bedrijf ziet en die moeten gebeuren. Het liefst goed. Waar wij het verschil in maken: is een bedrijf groter dan 20 medewerkers, dan kan je niet alles meer op de achterkant van een bierviltje regelen. Als er geen facturen uitgaan, betalen je klanten niet. Dan heb je geen geld voor je medewerkers. Zo simpel is het.
Jeroen Busscher (Co-host): Klopt het dat die software eigenlijk dat doet waar we het bedrijf niet voor hadden opgericht?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Precies. Wij automatiseren alles waar het bedrijf niet voor is opgericht. Dingen die moeten gebeuren en die mensen niet leuk vinden. We zien treurige gevallen waarin mensen een baan hebben waarin ze gegevens van systeem A naar systeem B moeten overkloppen. Laat de computer dat doen, dan krijgen mensen leukere activiteiten. Het gaat sneller, is goedkoper, de foutkans gaat naar beneden. Het allerbelangrijkste: je stelt mensen in staat om te kijken naar de wereld om ons heen. Ik heb van jou geleerd dat het woord aanspoelen heet. Mensen moeten minimaal één dag per week de tijd hebben om aan te spoelen, om zich heen te kijken, goede gesprekken te voeren met klanten en medewerkers, het leven rijker te maken. Van daaruit komt verandering. Ik gun iedereen dat.
Jeroen Busscher (Co-host): Dus de mens is er om mooie dingen te doen, andere mensen te helpen, dingen te verzinnen, de wereld mooi te maken. Maar daarvoor zijn ook saaie repetitieve zaken die moeten gebeuren. En jullie zorgen dat je dat niet meer hoeft te doen. En hoe dat verandert of katalyseert, horen wij na dit.
Voice-over (Jingle): Peoplepower, inspirerende gesprekken over de kracht van mensen in organisaties.
Jeroen Busscher (Co-host): Welkom terug. Wij zitten hier met Martijn Delahaye van AFAS. Delahaye, oud-Frans geslacht. Het woord Delahaye in het Frans betekent ik ben vandaag jarig. We praten nu niet over de feestkant van AFAS, maar over het instrumentele: software. Je begon over een mensbeeld. Jullie doen wat mensen niet willen doen: het saaie werk dat moet gebeuren, zodat ze zich op iets anders kunnen richten. Hoe doe je dat? Hoe komen jullie tot je producten? Hoe maak je dat je denkt: deze software maakt dat mensen zich kunnen concentreren op wat ze wel willen?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): We worden vaak gezien als het bedrijf met die gekke cultuur en rare sponsorschappen. Dat is de tweede laag. De basis is dat wij een softwarebedrijf zijn. We krijgen straks ook een mooi pand. Jij noemt het megalomaan, ik noem het prachtig, waar veel klanten elkaar kunnen ontmoeten en geïnspireerd worden. We zijn een softwarebedrijf met een theater en niet andersom. De basis is het product. Wij maken een product en daar betaalt een klant voor. Daarmee kunnen we de leuke dingen doen, niet andersom. Het denken begint steeds met: hoe werken mensen en wat kan helpen om hun werk leuker en mooier te maken? Hoe kunnen we het repetitieve uit hun werk halen? AFAS bestaat 24 jaar. Vroeger had je systemen in grote kasten en pondskaarten. Nu draait het in de cloud en kan het bijna alles. Alleen het gat met de mensen is groter geworden. Wij vertrekken vanuit de menskant. Wat doet een individu? Hoe werk je samen? Onze software zit zo in elkaar dat je een klant en een medewerker hebt die met elkaar werken. Er zitten processen tussen, er stroomt informatie, die automatiseer je. Je helpt de dingen die ze moeten doen geautomatiseerd te laten verlopen, zodat er tijd overblijft voor de verbinding tussen elkaar en met klanten. Mijn droomsituatie is dat de software zoveel doet, dat die niet belangrijk wordt. Het is een tool. Maar wel zoveel dat mensen toekomen aan dingen die echt zinvol zijn.
Jeroen Busscher (Co-host): Tijdens de muziek vertelde jij: wat wij doen is eigenlijk waar de oermens al mee begon.
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Je hebt een dorpje met boeren, gezinnetjes die mais planten. Ze oogsten en op een gegeven moment ontdekken ze: als je links mais plant, rechts boerenkool en daar spruitjes, en je doet dat met een geit en een kar, dan gaat het sneller. Iemand zegt: die geit kunnen we ook een paard maken. Voor je het weet heb je een geautomatiseerd proces waarin je meer voedsel produceert. Misschien kan je dat in plaats van in zeven dagen in vijf dagen doen, waardoor twee dagen overblijven om leuke dingen te doen met het dorp, cultuur te ontwikkelen. Zo kijken we naar automatisering: kan het slimmer, leuker, makkelijker? Zorgt het ervoor dat ik de saaie en vroeger zware dingen niet meer hoef te doen? Nu is zwaar niet zweten, maar wat gebeurt er in je hoofd? Hoe kan het dat er zoveel mensen afliggen door druk, terwijl we fysiek vooral zitten? We zijn van handenarbeid naar denkarbeid gegaan. Daar moeten we continu bezig zijn om ervoor te zorgen dat mensen op een leukere manier hun werk kunnen doen.
Jeroen Busscher (Co-host): Herhaling commoditiseert. De toegevoegde waarde komt steeds minder uit herhaling. De software volgt die filosofie: we zorgen dat waar mensen geen uniek onderscheid kunnen maken, dat we dat wegnemen. Daar spreekt bijna een glorieus beeld van de mens uit.
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Mee eens. Het is zonde als je naar huis rijdt en mensen ziet in een kantoorpand onder industrieel licht, dingen doen met een zwarte doos. Er zijn een hoop bullshitbanen, dat voelen we bij AFAS ook wel eens. Het allermooiste is dat we zien waar het toe leidt. Als onze software in een ziekenhuis of onderwijsinstelling draait en het aantal uren aan het bed van een patiënt stijgt, daar doen we het voor. Het product is bedoeld om professionele vrijheid te creëren. Mensen te laten doen waar ze goed in zijn. Wij geloven niet dat mensen bedoeld zijn om data over te typen of van systeem 1 naar 2 te stoppen.
Jeroen Busscher (Co-host): Hoe zorg je ervoor dat het beeld van die impact terugkomt bij jullie mensen die code maken?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Daar is dat pand voor. Als je klanten en beslissers bij ons laat komen en onze mensen ontmoet, niet alleen commerciële mensen maar juist ook programmeurs, dan gebeurt het. We hebben klantendagen, inspiratiesessies, evenementen, bedoeld om met klanten en mensen met leuke ideeën in aanraking te komen, en dat uit te werken naar product. Je hebt twee sporen. Je doet wat klanten willen, maar om te innoveren moet je af en toe een visie uitstempelen. Anders krijg je een snellere koets met vier paarden. Wij willen de auto maken.
Jeroen Busscher (Co-host): De verleiding is groot dat middelen doelen worden. In jullie filosofie willen jullie mensen helpen om creativiteit, ondernemings- en vernieuwend vermogen in te zetten. Ik kan me voorstellen dat klanten vragen: kunnen jullie onze cultuur meteen helpen veranderen? Bemoei je je daarmee?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Een beetje. Wij inspireren de verandering. Zolang je je klanten naar Leusden kan halen om ze echt fysiek aan te raken, kan je ze inspireren. Inspireren is niet iets zeggen en achterlaten. We willen helpen hoe je dat gaat doen. Wij zijn geen bedrijfsdokters; andere bedrijven weten hoe je met change management omgaat. Wij leveren de tool, maar helpen je wel hoe je ermee omgaat. We zorgen dat we de basis op orde krijgen zodat mensen hun energie niet spenderen aan gedoe. Vervolgens zetten we de deuren open en zeggen we: kijk naar buiten, het is leuk. Dat spel moeten jullie zelf doen. We helpen over de basis heen en daarbuiten. We inspireren, maar we gaan het niet voor je doen. We hebben wel mensen die bij klanten komen om te helpen in die verandering. Maar als een bedrijf zegt: die tool van AFAS is de oplossing voor alles, dan gaan we het gesprek aan dat je eerst de verandering moet inzetten, daar de juiste mensen op moet zetten en dat die tool een tool is. We gaan daar ver in. Het feit dat je een pand neerzet waar je per jaar misschien 50.000 mensen ontmoet om ze te helpen en te inspireren op die verandering, dat zegt genoeg. We doen meer dan software, maar we weten waar we vandaan komen. Software is niet het antwoord op alles.
Jeroen Busscher (Co-host): Hoe dat bedrijf dan verbonden is aan die software gaan wij onderzoeken in het gedeelte na Harry. People Power. Wij praten met Martijn Delahaye over saaie software die mogelijk maakt dat de mens toegang krijgt tot het mooie. En wie kan het mooie mooier verbeelden dan Harry Starren?
Harry Starren (Columnist): Dankjewel Jeroen. Het gaat wat mij betreft in deze column over gevoelens, de menselijke natuur en groepsgedrag. Ik heb hem daarom Het hart heeft redenen genoemd. De column is gebaseerd op vier citaten, twee anekdotes en een observatie ter afronding. Het hart heeft redenen, die de reden niet kent, is een aforisme van de wiskundige en theoloog, filosoof Blaise Pascal, in de Pensées, de gedachten. Je kunt gevoelens niet weerleggen met feiten of argumenten. Het zou onzinnig zijn de uitspraak “ik hou niet meer van jou” te beantwoorden met “dat ben ik niet met je eens”. Toch gebeurt dit in de politiek en de economie met regelmaat. De econoom Barbara Baarsma weerlegde in De Wereld Draait Door met economische statistieken dat er geen reden was voor maatschappelijke onvrede. Baarsma heeft die kritiek zich aangetrokken en introduceerde onlangs de term kansklacht, waarin ze aandacht geeft aan de mens in zijn situatie of in context en verbinding maakt met de bevindingen van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Mensen vinden geld wel belangrijk, maar het is niet altijd het belangrijkste. Het belangrijkste lijkt te zijn: ga ik over mijn eigen leven of bepalen anderen wie ik ben of wat ik doe. Het tweede citaat is van de Franse auteur Houellebecq, van onder andere Elementaire deeltjes. In zijn boek Serotonine over Nederland zegt hij: Nederland is geen land, maar een onderneming. Zo zijn er opiniemakers en politici die spreken over de BV Nederland, als waren wij niet meer dan een bedrijf. En het moet gezegd: als bedrijf loopt het hier uitstekend. We hebben de laagste schuldpositie in Europa, waarover we nauwelijks rente hoeven te betalen, een overschot op de rijksbegroting, een structureel overschot op de betalingsbalans, relatief sterke instituties. Nederland is een goedlopend bedrijf. Maar Nederland is meer dan een bedrijf. De economische blik neemt het zicht op de maatschappelijke werkelijkheid. Voor dat succes wordt een prijs betaald die uit het statistische zicht blijft. Gesteund door onze geschiedenis vanaf de 17e eeuw, met handel, neutraliteit in de Eerste Wereldoorlog, en multinationale ondernemingen dankzij een fiscaal uitdagend klimaat, zijn enorme particuliere vermogens opgebouwd. De inkomensverschillen zijn in Nederland beperkt, dat beweegt de Gini-index, maar de vermogensverschillen zijn enorm en blijven onbespreekbaar. Het is een taboe om over vermogens te praten. Dan Oscar Wilde: sommigen kennen de prijs van alles, maar de waarde van niets. Er is een sterke drang alles in de maatschappelijke werkelijkheid een prijs te geven. Een eeuwenoude eik krijgt een prijskaartje. We zijn pas geïnteresseerd in een schilderij als we horen hoeveel ervoor betaald is. Als iets gratis is, zoals water of de pomp in Amsterdam, dan is het aardig vanzelf bedreigd, want dan is het een kostenpost. Het aantal drempelloze voorzieningen neemt af. Overal moet een eigen bijdrage worden geleverd. Stel je voor dat alles gratis werd. Een volgend citaat, ook Wilde: ik kan alles weerstaan, behalve de verleiding. We hebben een verslaafde samenleving gecreëerd aan middelen — alcohol, drugs, medicijnen — aan gokkels, spelletjes, en aan goederen en geld. Consumentisme. De burger is klant geworden. In de wereld van games worden de beste spelletjes niet goed genoemd, maar addictive — verslavend. Toch pijnlijker: wie toegeeft aan de verleiding en verslaafd raakt, krijgt geen compliment, maar wordt maatschappelijk een junk genoemd. Wie duurzaam bewust met de trein rijdt, moet op weg naar het perron door een corridor van obesitas-verleidingen. Symbolisch voor de samenleving als geheel. Twee anekdotes. Een optimistische man, hij heeft Frans de Waal gelezen, Rutger Bregman, en cursussen bij de BAAK gedaan, loopt Artis binnen en ziet daar een kooi door een leeuw en een lam tezamen zijn. Zijn wereldbeeld wordt bevestigd en hij raakt ontroerd. De directeur van Artis komt langs op weg naar huis. De man vraagt: hoe doen jullie dat nou, een leeuw samen met een lammetje? Antwoord: drie lammetjes per dag. Een tweede over verleiding en de menselijke natuur: Odysseus en de Sirenen. Hij wist dat de zang dodelijk was en wilde die toch horen. Hij liet zijn roeiers was in de oren stoppen en liet zichzelf aan de mast binden met de uitdrukkelijke instructie hem, ook als hij dat zou aangeven, niet los te maken. Hij toonde zich bewust van zijn zwakte en was daarin niet zozeer sterk als wel slim. De observatie: als we de menselijke natuur erkennen en weten dat we eerder door gevoelens worden gedreven dan door feiten, wat rest ons dan te doen? Als personen zijn we reuze-aardig, maar in groepen vaak onaardig. Een klas kan zich misdragen, terwijl die individueel uit aardige leerlingen bestaat. Hooligans bestaan vaak uit eerzame burgers die in een groep ontsporen. Misschien geldt dat ook voor bedrijven. Bij Shell zijn de meeste mensen op duurzaamheid gericht. Toch kan het concern de verleiding niet weerstaan: boren, en verbieden dat beelden van dat boren de wereld overgaan. Want als we zien hoe dat gebeurt — genadeloos, met kaalslag — dan ben je automatisch tegen. Zoals je ook tegen het leeg eten bent, als je ziet wat er in slachterijen gebeurt.
Volo Bredt (Lifeguard): Mijn naam is Volo Bredt. Met Lifeguard help ik teams en organisaties naar meer energie en betere prestaties. Voor nieuwe ideeën luister ik standaard naar People Power. Meepraten of meer programma's? people-power.nl
Jeroen Busscher (Co-host): Welkom terug! Wij zitten met Martijn Delahaye bij People Power Change. We onderzoeken hoe verander-catalysatoren denken. Een bijzondere uitzending waarin het niet gaat over hoe Martijn zelf denkt, maar hoe hij als directeur marketing en communicatie, hoe de software van AFAS als katalysator werkt. Voor Harry en de muziek hadden we het over mensbeeld. Jullie hebben een bijzonder bedrijf, uit je op een bijzondere manier en ergens is dat weer verbonden aan die saaie software die dat saaie werk over moet nemen. Kan je daar iets over schetsen? Hoe is dit bedrijf zo raar geworden?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Ik loop van de 24 jaar dat wij bestaan 13 jaar rond, dus ik heb niet alles meegemaakt. Maar wat je voelt is: als je elke dag bezig bent met hele saaie, maar o zo belangrijke dingen, dan overleef je dat niet als je het altijd serieus pakt. Humor, gezelligheid en vertrouwen, dat is de cultuur van AFAS. Gek doen. Twee woorden: gek, anders en leuk, maar ook doen. Niet te veel praten, gewoon in de modus gaan. Voordat agile en zo allemaal termen waren, denk ik dat wij dat ongeveer hebben uitgevonden: ga nou eens dingen proberen. Ook daar stelt software in staat om je te helpen. We hebben het nodig om af en toe uit de realiteit van spannende, saaie, foutgevoelige dingen te komen. Het is voor ons natuurlijk om er leuk over te praten en te weten dat je niet altijd over je product kan praten. Mensen zijn niet gevoelig voor feiten, maar voor emoties. Je kan wel over het product praten — mensen vinden het belangrijk dat het goed werkt — maar als het goed werkt, accepteren ze het en doen ze er verder niets mee. Hoe ga je dan het verschil maken als bedrijf? Door het gezellig te maken en leuk. Dat er vertrouwen ontstaat en dat mensen graag met elkaar de volgende stap zetten.
Jeroen Busscher (Co-host): Schets eens een paar typische dingen die die AFAS-cultuur hebben gemaakt.
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Het begint bij onszelf: medewerkers op de eerste plaats, veel vertrouwen en vrijheid, maar binnen een duidelijke visie op de toekomst. Het allermooiste vind ik dat wij een groot deel van onze winst teruggeven aan de maatschappij. Mensen bij ons vinden dat belangrijk, dat dat het vertrekpunt is. Je voelt dat het een het ander niet uitsluit. Als wij goed ons best doen, veel nieuwe klanten vinden en ze heel blij maken, dan blijven ze lang klant. Gevolg: omzet en winst. Gevolg daarvan: we kunnen de wereld om ons heen beter maken.
Jeroen Busscher (Co-host): Zijn die twee polen nodig? De serieuze precisie van software en de gekte van experimenteren, rituelen, ondernemende vrijheid. Is dat waar organisaties naartoe gaan?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Ja. Succesvolle bedrijven zijn een weerspiegeling van de maatschappij. Ik ben vader van drie kinderen; bij elk heb ik geen plan of strategisch doel. Bij de een kan ik meer vertrouwen geven, de ander moet ik strakker houden, de volgende creatiever aansporen. In het bedrijf is dat ook zo. Wij hebben geen strategisch masterplan hoe product en cultuur zich in stappen vermengen. We doen wat goed voelt. We weten dat we kunnen terugvallen op de cultuur: we doen het met z’n allen en als het tegenzit, staat er iemand op. En op het systematische: procedures en nauwkeurigheid van het product waar we ons geld mee verdienen. Die twee dingen mengen en geven elkaar kracht. Dan gaat het versnellen, dan gaat het groeien.
Jeroen Busscher (Co-host): Jullie komen bij veel organisaties. Wat kunnen organisaties van jullie leren over ontwikkelen, veranderen en leren van mensen?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Ik vind dat arrogant klinken. Wij leren heel veel van onze klanten en mensen om ons heen. Wat we hebben geleerd: klanten zeggen soms dat ze hulp nodig hebben om software aan de gang te praten en wij dachten: de tool is er en het gaat vanzelf. We zijn meer van de habitat en cultuur van klanten in ons product gaan stoppen. Tegenwoordig leveren we een tool uit die rijk gevuld is met standaardvoorbeelden van hoe we het bij klanten hebben gezien. Zodat de klant het niet zelf hoeft te ontwikkelen. Als wij daarover goed hebben nagedacht met klanten in en buiten de branche, dan geloven zij dat dat goed zit. We leren elke dag en stoppen dat terug in de software. Wat wij klanten kunnen leren: zet het op een afwijkende en leuke manier in de markt, intern bij je collega’s, want die softwareverandering gaat niet vanzelf.
Jeroen Busscher (Co-host): Dus als organisatie proberen jullie empathisch te zijn naar de klant, maar soms heel eigenwijs. Als je te veel luistert, bouw je de realiteit van vandaag. Het is jullie taak om mensen mee te nemen naar morgen.
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Precies. Dat is leiderschap. Heel kritisch zijn. Aan de ene kant klantgericht, maar niet klantafhankelijk. We kunnen niet alleen doen wat klanten verwachten. Ze verwachten ook dat wij de wereld van morgen met ze inleiden en dat ons product geschikt is om hun organisaties in de toekomst te leiden.
Jeroen Busscher (Co-host): Dan wordt dat saaie product uiteindelijk de fundering waardoor organisaties kunnen groeien, mensen zich kunnen ontwikkelen en vernieuwen.
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Absoluut. Ik doe veel mensen bij AFAS tekort door het saai te noemen. Als je ziet dat je een fundering kan leggen waar je op voortbouwt, is dat belangrijk en strategisch. Bij veel bedrijven wordt de softwareimplementatie te belangrijk gemaakt. Uiteindelijk moet het een vertaling zijn van je cultuur. Hoe de 12.000 organisaties die wij mogen automatiseren kijken naar de wereld, omgaan met klanten en medewerkers. Wij moeten dat faciliteren.
Jeroen Busscher (Co-host): Hoe kijkt AFAS naar de mens? Wat wil de mens?
Martijn Delahaye (Directeur Marketing & Communicatie, AFAS Software): Lastig. Ik denk dat wij extreem lui zijn en het liefst niet willen doen. Ik las een column in de Kijk, over scharrelen. Onderzoek toonde dat mensen in Ghana het langst leven; ze scharrelen de hele dag. Ze werken en lopen een beetje, niet heel druk. Hun bloedwaarden en genetische markers bleken kerngezond. Ik denk niet dat wij als mens gemaakt zijn om ontzettend hard te werken of ons te frustreren aan een melding op je scherm. We moeten begrijpen dat de mens hier is om iets moois toe te voegen aan het leven van anderen. Waarom zou je jezelf laten afleiden door systemen invoeren of dingetjes overkloppen? We maken dat soms heel belangrijk. We blijven een nuchter en plat bedrijf. Wij moeten onze organisatie en klanten in staat stellen om dat zelf te ontwikkelen doordat wij misschien wel het meest schaarse van deze tijd voor ze maken: tijd.
Jeroen Busscher (Co-host): Dat is mooi. Je citeert mijn favoriete schrijver Kurt Vonnegut. Hij vertelde hoe hij zijn script getypt naar het postkantoor bracht om een postzegel te kopen en te posten. Zijn vrouw zei: koop toch honderd postzegels. Hij zei: nee, juist dit is het leven, in die rij staan, rondlummelen, overbodig die postzegel halen. Hij was zeer efficiënt — hij schreef veel boeken — maar zei: we zijn hier op aarde om rond te lummelen en laat niemand je iets anders wijsmaken. Ik dank Martijn Delahaye van AFAS Software. En ik dank Jeroen Busscher voor deze mooie aflevering en voor het feit dat ik ergens heel goed in ben wat blijkbaar het doel van het leven is, namelijk lummelen. Dat kan ik uitermate goed. Dat is een kernkwaliteit van mij. En jij bedankt voor het luisteren naar deze aflevering van People Power Change. De volgende aflevering komen professor Joop Schippers van de Universiteit Utrecht en Jackie van Sticht van FNV praten over de onderkant van de arbeidsmarkt. Waarvan je dan altijd wilt denken: waarom is dat dan de onderkant en niet de bovenkant? Dat is al een van de vragen die ik ga stellen. Wil je meer luisteren? Dat kan via peoplepower.radio. En je helpt ons enorm als je die fijne enquête invult. Dan kunnen we het programma weer beter maken. Dank je wel voor het luisteren.
Glenn van der Burg (Host): Einde uitzending.