Voice-over (New Business Radio): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers. Met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow.
Glenn van der Burg (Host, People Power): People Power met Glenn van der Burg. People Power is een programma over de kracht van mensen in organisaties. Met interviews en laatste inzichten voor betere prestaties en gelukkige mensen. Deze week gaan we in gesprek met Walter Lammerse en Martine Bolhuis van Centraal Beheer. Zowel werkgevers als medewerkers voelen steeds meer onzekerheid rondom werk en inkomen. Hoe staat het met mijn bedrijf? Kan ik nog wel overleven? Hoe staat het met mijn baan? Blijft mijn baan bestaan? Welke impact heeft deze zoektocht naar zekerheden op mensen en het werken aan duurzame inzetbaarheid? Is het een kans of een bedreiging? We vragen professor Rick van Baaren, gedragswetenschapper, wat zekerheid voor ons betekent. Ondernemer Douwe Snoek vertelt hoe hij zorgt voor zekerheid en omgaat met onzekerheid van zijn medewerkers. En in de studio zijn experts Walter Lammerse en Martine Bolhuis van Centraal Beheer. Wil je meer afleveringen luisteren van People Power? Ga naar peoplepower.radio. Fijn dat je luistert. Walter en Martine, fijn dat jullie er zijn. Niet voor de eerste keer, allebei ervaren People Power-gasten. Martine, zekerheid en onzekerheid, dat is een thema dat wij samen hebben uitgezocht. Waarom?
Martine Bolhuis (Expert, Centraal Beheer): Je ziet in deze tijd dat zekerheid echt een thema is voor medewerkers en voor mensen in de samenleving. Er gebeurt veel, er verandert veel. Mensen vragen zich af of het bedrijf waarvoor ze werken blijft bestaan. In sectoren als toerisme en horeca staat alles onder druk. Zelfs als je in een stevige branche zit, kan er morgen iets gebeuren dat invloed heeft. Soms is die invloed positief, denk aan bedrijven die veel werk kregen rond plexiglas. Maar je ziet dat samenwerken verandert, banen veranderen, en dat geeft onzekerheid. Onzekerheid is een belangrijke oorzaak van stress, en stress is een voorloper van verzuim en uitval. Dat wil niemand: het levert verdriet en kosten op. Daarom is dit belangrijk.
Glenn van der Burg (Host, People Power): We vroegen Rick van Baaren welke rol zekerheid speelt in ons brein en leven. Ik vroeg hem of zekerheid en onzekerheid belangrijke onderwerpen zijn voor ons brein.
Rick van Baaren (Hoogleraar gedragsbeïnvloeding, Radboud Universiteit): Zekerheid en onzekerheid zijn ontzettend belangrijke processen in de hersenen. Een van de belangrijkste dingen die mensen doen is onzekerheid reduceren. Onzekerheid staat gelijk aan gevaar. We hebben er een hekel aan, het remt ons, en we doen veel om de wereld voorspelbaar en controleerbaar te maken. Als je in coronatijd werkt en je baan voelt onzeker, heeft dat vaak een verlammend effect op je cognitieve capaciteit. Het kost energie; je bent bezig met het gevoel van onzekerheid. Onzekerheid is niet erg als je een oplossing hebt, want dat zet aan tot actie. Maar als je geen controle hebt, heeft het een negatief effect op functioneren en prestaties. Dan ga je onderpresteren.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Dus onzekerheid leidt tot slechtere prestaties, behalve als je een oplossingsrichting hebt en in actie kunt komen?
Rick van Baaren (Hoogleraar gedragsbeïnvloeding, Radboud Universiteit): Klopt. Je wil uit het gevaar. Kun je niet beheersen of je bedrijf blijft bestaan, zoek dan wat je wél kunt beheersen. Richt je focus daarop. Los kleine stukjes op om jezelf meer zekerheid te geven. Anders kom je in de acceptatiehoek: piekeren verminderen, want dat kost cognitieve capaciteit. Dus of je onderneemt nuttige actie, of je werkt aan acceptatie. Als werkgever kun je zekerheid bieden met transparantie en proces. De ergste onzekerheid is die van dingen die je niet weet maar wel had kunnen weten. Werkgevers onderschatten hoe onzeker medewerkers zijn door hun eigen kennisvoorsprong. Neem tijd en moeite om onnodige onzekerheid weg te nemen. Verplaats je in de ander. Over flexibilisering: in krappe arbeidsmarkten kan flexibiliteit vrijheid geven, maar in een neergaande economie haal je veel onzekerheid binnen. Of dat dom is of berekenend hangt af van je doelen, maar ik vraag me af of het de juiste berekening is. Te veel zekerheid kan ook onderprikkeling geven: mensen worden onverschillig, nemen minder initiatief. Zorg voor motivatie en perspectief. Tip voor leiders: verdiep je in psychologie, en in de rol van zekerheid en onzekerheid. Dat geeft handvatten om collectief iets moois te maken, met soms zekerheid en soms een tikje onzekerheid.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Rick pleit dus voor meer begrip van psychologie. Martine, zie jij bij bedrijven genoeg begrip van de psychologie van de mens?
Martine Bolhuis (Expert, Centraal Beheer): Niet altijd. Het vraagt veel van leiderschap en aandacht. We zijn blij met de energie die mensen het afgelopen half jaar leverden, ook thuis. Blijkbaar was dat een verrassing, terwijl medewerkers graag willen werken en ertoe willen doen. Werkgeluk zit ook in relaties op het werk, en die zijn nu lastig te onderhouden. Zeker als je net begonnen bent. Dat vraagt van leidinggevenden aandacht voor het opbouwen en onderhouden van relaties en teamgevoel. Beweging en vitaliteit helpen ook: wandelen, pauzes nemen. Leidinggevenden kunnen dat stimuleren.
Menno Lanting (Spreker en schrijver): Ik kan me voorstellen dat je op zoek bent naar nieuwe inspiratie en inzichten. Kijk dan naar People Power. Mooie verhalen, mooie inzichten. Aanrader.
Glenn van der Burg (Host, People Power): We hebben van Rick gehoord: zekerheid is belangrijk, maar niet te veel. Wat kun je doen als werkgever om mensen zich zekerder te laten voelen? Laten we beginnen met dingen die je kunt organiseren, Walter. Denk aan zaken die medewerkers knagend onzeker kunnen maken, zoals arbeidsongeschiktheid zelf moeten regelen. Wat kun je als werkgever prima regelen?
Walter Lammerse (Expert, Centraal Beheer): Het begint met loondoorbetaling bij ziekte; je bent twee jaar verplicht. Daar kun je een verzekering voor sluiten, inclusief preventiediensten en re-integratiebegeleiding. Voor klein MKB is er bijvoorbeeld de MKB-ontzorgverzekering: één loket waarin alles geregeld wordt. Dat is fijn voor werkgevers zonder eigen expertise. Daarin zitten ook preventieve onderdelen: een hulplijn, preventief spreekuur bij de bedrijfsarts. Het is dus niet alleen als iemand uitvalt, maar ook preventief.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Precies, preventief werkt het ook. Dat is prettig, want op een gegeven moment houdt het voor een leidinggevende op.
Martine Bolhuis (Expert, Centraal Beheer): Zeker als het complex wordt. Dan is het prettig als er experts achter je staan, zoals de bedrijfsarts of een psycholoog. Het voelt ook als een steuntje in de rug als die ruimte er is, zelfs als je er nooit gebruik van maakt. Goed werkgeverschap is ook: als je het niet kunt regelen, wees daar eerlijk over en wijs de weg, bijvoorbeeld naar zelfregelingen.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Ik sprak Douwe Snoek van Snoek Puur Groen, een hoveniersbedrijf met meer dan honderd mensen. Hoe zorgt hij voor zekerheid?
Douwe Snoek (Ondernemer, directeur Snoek Puur Groen): Zekerheid is dat je bij ons jezelf mag zijn en je op de goede plek voelt. Voel je dat niet, dan zoeken we samen hoe we dat voor elkaar krijgen. Lukt het hier niet, dan zoeken we een goede toekomst elders. We werken talentgericht: iedereen doet een talententest. Bij iemand kwam een ander profiel uit dan gedacht; hij wilde meer. We gaven hem meer verantwoordelijkheid en hij bloeide op. Collega’s zien dat en weten: als ik iets anders wil, kan dat. Contractvormen? Ik ben niet van veel beleid. We maken basisafspraken op papier, maar het gaat om de mens. Vast of flex? Met huidige regelgeving is dat verschil kleiner. Als je goed met elkaar omgaat, maakt de contractvorm minder uit. Je bent het eens over stappen, ook als je uit elkaar gaat. Het gaat om cultuur.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Martine, als je goed met elkaar in contact bent, maakt de contractvorm dan uit?
Martine Bolhuis (Expert, Centraal Beheer): Het is een mooi uitgangspunt. Voor medewerkers maakt het wel uit; zekerheid dat je kunt blijven, je kunt ontwikkelen en voldoende uitdaging hebt, is belangrijk. Douwe blijft in contact en is nieuwsgierig naar wat medewerkers beweegt. Steeds meer werkgevers bieden ruimte voor activiteiten ernaast, het zogeheten slashe-werk: ik doe dit en dat. Zo ontwikkel je meerdere talenten, wat belangrijk is voor duurzame inzetbaarheid.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Walter, Douwe helpt zelfs als iemand beter buiten past.
Walter Lammerse (Expert, Centraal Beheer): Mooi voorbeeld. Over beleid: de Wet arbeidsmarkt in balans stimuleert vaste dienst via WW-premies; dat scheelt geld. In het begin van de coronacrisis stonden ZZP’ers en flexwerkers als eersten op straat; het contract heeft invloed op zekerheid. Tegelijk zijn er steunpakketten met bij- en omscholing. Praat daar vroegtijdig over met medewerkers, bijvoorbeeld in wandelgesprekken. Bied waar je zekerheid kunt bieden, en waar het onzeker is, voer dat gesprek en wijs op mogelijkheden.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Vorig jaar werkten er nog nooit zoveel mensen. Of we nu op het infuus van de overheid liggen of een robuust bedrijfsleven hebben, je moet blijven praten over ontwikkelen en leven lang leren. Dat geeft medewerkers zekerheid en verhoogt productiviteit.
Martine Bolhuis (Expert, Centraal Beheer): Goed werkgeverschap zie ik op drie vlakken. Eén: dienend leidinggeven, zoals Douwe doet. Twee: investeer in medewerkers en hun blijvende ontwikkeling, juist nu, ook via teamontwikkeling en collegiaal leiderschap. Drie: organiseer platter, geef autonomie over werk, leren en privé. De afgelopen periode liet zien dat autonomie loont. Nu zien we ook armoede in relaties en gebrek aan waardering achter het scherm, vooral bij mensen die alleen wonen of net verhuisd zijn. Dat doet iets met weerbaarheid. Werkgevers kunnen een tandje bijzetten in aandacht en veiligheid op de werkplek.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Laten we naar onzekerheid gaan. Veel onzekerheid drukt prestaties en geluk. Wat kunnen we doen?
Martine Bolhuis (Expert, Centraal Beheer): Je kunt over veel dingen onzeker zijn. Ervaring helpt, maar in tijden van veel verandering komt het aan op mentale veerkracht. Je kunt onzekerheid in werk verkleinen door structuur en duidelijke kaders. Bespreek opnieuw hoe je samenwerkt. Transparantie helpt.
Walter Lammerse (Expert, Centraal Beheer): Als werkgever kun je onzekerheden wegnemen door regelingen helder te maken: ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid, pensioen. Individuen zijn daar vaak niet goed in; werkgevers kunnen jaarlijks transparant delen wat geregeld is, wie wat betaalt, en wat het betekent. Maak salarisinformatie leesbaar en bespreekbaar. Organiseer ook preventie, re-integratie, bij- en omscholing. In de thuiswerksituatie: bespreek de inrichting, vergoed bureaustoel en laptop. Zo tel je zekerheden bij elkaar op, en wat resteert kan de medewerker zelf organiseren.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Wat doe je als er onzekerheid is, Douwe?
Douwe Snoek (Ondernemer, directeur Snoek Puur Groen): Wees je als ondernemer bewust van je impact op mensen en families. Kies bewust voor positieve impact. Zodra er onzekerheid is, praat. Ook als het thuisfront onzeker is: schuw het gesprek niet, bied een helpende hand. Ik ben bij mensen thuis geweest om te vragen wat er speelt en welke hulp we kunnen bieden. Als de thuissituatie onzeker is, voel je dat op het werk. Het gaat niet alleen om productiviteit; het gaat om mensen.
Martine Bolhuis (Expert, Centraal Beheer): Gaaf dat hij letterlijk aan de keukentafel zit, ook met partners. De impact van het thuisfront is groot. In ons werkgeversnetwerk zien we bijvoorbeeld bij SUEZ dat het thuisfront wordt betrokken bij vitaliteitsprogramma’s. Moedig en effectief. Werkgevers willen iets terugdoen voor de loyaliteit van medewerkers. Laat zien hoe je zekerheid regelt en hoe loyaal je bent als het misgaat. Dan ontstaat er wederzijdse loyaliteit. Het gaat steeds meer om samen sturen.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Tot slot, een korte, concrete tip. Wat moeten luisteraars doen?
Walter Lammerse (Expert, Centraal Beheer): Maak zaken transparant en bespreekbaar, ook als het minder gaat. En plan wandel-bila’s.
Martine Bolhuis (Expert, Centraal Beheer): Gun medewerkers om echt uit te staan. Voorkom blurring tussen werk en privé, stimuleer opladen en op tijd stoppen.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Dank jullie wel, Walter Lammerse en Martine Bolhuis van Centraal Beheer. En dank aan Douwe en Rick. In de volgende People Power komen Paul Boselie en Veerle Brenninkmeijer van de Universiteit Utrecht langs in onze reeks over de Future of Work. We nemen de wetenschap onder de loep: de druk om te publiceren en lesgeven. Fijn dat je luistert.