Voice-over (Station promo): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers, met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Elke maandag op New Business Radio: People Power met Glenn van der Burg. People Power is een programma over de kracht van mensen in organisaties, met interviews en laatste inzichten voor betere prestaties en gelukkige mensen. Meer luisteren? people-power.nl Dit is New Business Radio. Meer weten over onze programma's? nieuwbusinessradio.nl
Voice-over (Commercials): Zit jij als ondernemer met je handen in het haar vanwege corona? Stichting Ondernemersklankbord helpt je gratis verder. ondernemersklankbord.nl Office Center introduceert het hybride werken: ongestoord werken waar u maar wilt. Office Center, het hybride werken.
Voice-over (Station promo): Het begint altijd met een idee. Het radiostation dat verslag doet van bijzonder ondernemerschap. Dit is New Business Radio.
Glenn van der Burg (Host): People Power is een programma over de kracht van mensen in organisaties. Deze week ga ik in gesprek met professor Paul Boselie en Veerle Brenninkmeijer van Universiteit Utrecht. De wetenschapper moet een schaap met vijf poten zijn: toponderzoek, onderwijs, besturen en begeleiden, samenwerken en maatschappelijke impact. Is dat nog van deze tijd? De ene wetenschapper is sterker in onderwijs, de ander in het binnenhalen van subsidies. Tegelijk voelen we allemaal de druk om in alle rollen te excelleren. Hoe erkennen en waarderen we mensen voor hun kwaliteiten en zorgen we dat ze niet hoeven te doen waar ze niet goed in zijn? Paul Boselie, hoogleraar Rewards & Recognition, onderzoekt dit in de wetenschap. Veerle Brenninkmeijer, universitair docent Sociale, Gezondheids- en Organisatiepsychologie, onderzoekt de sociale druk die jongeren voelen. Beiden verbonden aan Universiteit Utrecht. People Power maakt samen met de Future of Work Hub een reeks over de toekomst van werk. Wil je de nieuwste afleveringen via WhatsApp? Sla 06 45 66 75 48 op, stuur je naam en ‘podcast aan’. Fijn dat je luistert. In de studio: Paul Boselie en Veerle Brenninkmeijer. Laten we beginnen met de stelling: Doordat wetenschappers schapen met vijf poten moeten zijn, haken velen af in hun academische carrière. Veerle, jij bent zo’n wetenschapper. Zie jij dat gebeuren?
Veerle Brenninkmeijer (Universitair docent Sociale, Gezondheids- en Organisatiepsychologie, UU): Wetenschappers zijn vaak enorm intrinsiek gemotiveerd, dus ze gaan het toch proberen. Maar de druk om een schaap met vijf poten te zijn is zwaar en drukt op het welzijn. Velen gaan er toch voor, soms tegen beter weten in. Je legt jezelf verplichtingen op, ook in competitie met anderen, om beter te presteren. Die competitie verwacht je meer in het bedrijfsleven dan in de wetenschap.
Glenn van der Burg (Host): In de wetenschap zouden we samen strijden voor de waarheid en maatschappelijke oplossingen. Paul, wat is er aan de hand?
Paul Boselie (Hoogleraar Rewards & Recognition, UU): Dank voor de uitnodiging. Er pakken zich soms donkere wolken samen in de wetenschap. We komen van een model van one trick ponies, met veel nadruk op onderzoek, publicaties en impactfactoren. Daar moeten we voor waken, want de slinger kan doorschieten naar het schaap met vijf poten waarin je alles moet doen. Dat model is onmogelijk en ongezond voor mensen en niet nodig voor organisaties. We zitten grotendeels nog in die publicatie- en subsidiefocus op individuen, terwijl wetenschap al lang een teamsport is. Je draagt samen bij aan het begrijpen en oplossen van grote vraagstukken; niemand kan alles. Toch organiseren we nog een ratrace tussen individuen, wat slecht is voor mensen, organisaties en maatschappelijke doelen.
Glenn van der Burg (Host): Waarom gebeurt dit, juist in een omgeving die veel weet van organiseren?
Paul Boselie (Hoogleraar Rewards & Recognition, UU): In de afgelopen decennia wilden we internationaler opereren. Daar hoorden publicaties, congressen en impactfactoren bij. Prikkels om dat te stimuleren zijn doorgeschoten. We kunnen leren van sectoren als finance: mensen gedragen zich naar de prikkels die je inbouwt. Individuele, financiële prikkels hebben grote gevolgen gehad. De verandering in de wetenschap is begonnen, maar mag sneller. Het doet veel met mensen: werkdruk en welzijn.
Veerle Brenninkmeijer (Universitair docent Sociale, Gezondheids- en Organisatiepsychologie, UU): We rekenen nog steeds individueel af op publicaties en wetenschappelijke impact, terwijl je teams en samenwerking, ook met het veld, zou willen belonen. Daarvoor is een ander systeem nodig.
Glenn van der Burg (Host): Doorgeslagen KPI’s dus, zoals in het bedrijfsleven. Scoren om het scoren, met perverse prikkels.
Paul Boselie (Hoogleraar Rewards & Recognition, UU): Precies. We hebben gezien wat dat kan doen. In de wetenschap zie je ook bureaucratisering. De neiging om problemen bureaucratisch op te lossen is groot. Wil je welzijn verbeteren, doe dat dan niet-bureaucratisch.
Glenn van der Burg (Host): Veerle, jullie onderzoeken ook jongeren en FOMO. Past dit in hetzelfde beeld?
Veerle Brenninkmeijer (Universitair docent Sociale, Gezondheids- en Organisatiepsychologie, UU): Zeker. FOMO is groot, vooral onder jongeren. Privé krijgen ze continu informatie over anderen die het beter lijken te hebben. Op het werk gaat het om het missen van informatie, bijeenkomsten en carrièrekansen. Dat geeft onrust en hangt samen met burn-outklachten. Een ‘all you can learn’-aanbod kan verlammend werken: het idee dat je alles moet leren, moeite met focussen en ontspannen.
Glenn van der Burg (Host): Waarom vinden we die keuzevrijheid zo moeilijk?
Veerle Brenninkmeijer (Universitair docent Sociale, Gezondheids- en Organisatiepsychologie, UU): Omdat je je op zoveel manieren kunt ontwikkelen en iedereen het net anders of beter lijkt te doen. Studenten denken soms dat je zonder twee studies niet redt. Terwijl één studie al veel leert, en je op allerlei manieren kunt laten zien wat je waard bent. Je moet je afvragen: wil je dat leven, en wat betekent het?
Paul Boselie (Hoogleraar Rewards & Recognition, UU): In kennisintensieve omgevingen wil je ambitieuze, betrokken en vaardige mensen. Maar extreem perfectionisme, sociale vergelijking en competitie kunnen tegenwerken. Levensfasen met kinderen of mantelzorg vergroten de druk. Organisaties hebben verantwoordelijkheid om veerkracht te ondersteunen; daar is winst te boeken. En leren we jong mensen de juiste dingen? Verliezen, transities maken, niets doen en dagdromen? Creativiteit komt vaak los bij nietsdoen. Niet iedereen heeft er last van; doorzetters met relativeringsvermogen, zoals studenten met een niet-lineaire leerweg, ontwikkelen waardevolle competenties. Het onderwijssysteem zou dat meer moeten stimuleren.
Glenn van der Burg (Host): Is er een verband tussen dit alles en de hoge burn-outcijfers bij jongeren?
Veerle Brenninkmeijer (Universitair docent Sociale, Gezondheids- en Organisatiepsychologie, UU): Ja, het is een factor. De combinatie met een onzekere arbeidsmarkt, tijdelijke contracten en weinig perspectief is zwaar. Opleidingen en samenleving moeten alert zijn: wie is kwetsbaar, wie put zichzelf uit? Besteed aandacht aan relativeren, loskomen van studie en verplichtingen, en ontspannen.
Glenn van der Burg (Host): Doen we dat in Utrecht? Persoonlijk leiderschap aan de voorkant, zodat mensen betere keuzes maken?
Veerle Brenninkmeijer (Universitair docent Sociale, Gezondheids- en Organisatiepsychologie, UU): Er is steeds meer aandacht voor, maar je moet het ook bijhouden.
Paul Boselie (Hoogleraar Rewards & Recognition, UU): Vaardighedenonderwijs krijgt meer aandacht. Organisaties vragen erom, want anders kost inwerken maanden. Academische vorming is ook persoonlijke vorming. Studenten kunnen stoppen met ‘cv-building’ om het vinkje; doe wat je leuk vindt en waar je van leert. Werkgevers prikken door lijstjes heen: waar ligt je hart?
Glenn van der Burg (Host): Hoe dan? Wat kan de mens zelf doen om met die prikkels en hoge lat om te gaan?
Veerle Brenninkmeijer (Universitair docent Sociale, Gezondheids- en Organisatiepsychologie, UU): Bedenk wat je belangrijk vindt. Doe je al die dingen omdat je ze leuk vindt en kunt, of door vergelijking met collega’s? Relatieveer: die ander die alles ‘heeft’—heeft die ook tijd voor hobby’s? We doen focusgroepen met jongeren, ouders en HR-managers, en longitudinaal onderzoek. Idealiter ontwikkelen we een interventie/training die we evalueren. Een beproefde techniek is het uitdagen van belemmerende cognities: bijvoorbeeld “ik mag geen fouten maken” of “ik moet altijd volledige controle hebben”. Onderzoek de kosten van zo’n overtuiging voor je welzijn en functioneren, en leer deze opzij te zetten.
Glenn van der Burg (Host): Helder. Paul, heb jij zelf zo’n overtuiging losgelaten?
Paul Boselie (Hoogleraar Rewards & Recognition, UU): Ik ben een familiemens. Mijn broer—ook gepromoveerd—heeft het motto ‘writing chapters in the book of life’. Dat heb ik omarmd. Je kijkt op je 95e niet terug op hoeveel je werkte, maar op de hoofdstukken die je schreef. Concreet: ik ben bij de trainingen en muziek met mijn kinderen; dat wil ik niet missen. Corona leerde ook waarderen wat wél kan. Humor helpt: mijn oma vroeg wie ons proefschrift leest—terecht. Neem jezelf niet te serieus.
Glenn van der Burg (Host): Wat is de rol van de organisatie om niet iedereen een schaap met vijf poten te laten zijn?
Paul Boselie (Hoogleraar Rewards & Recognition, UU): Pak bureaucratisering aan. Veel is niet leuk door regels en systemen. Verandering zit vaak in systemen, maar ook in gedrag. Ik ben als hoofddepartement gestopt met weekendmails; anders reageren mensen binnen een uur en ontstaat 24/7-cultuur. Als je het niet in vijf dagen redt, kijk naar je werkinrichting. Discipline helpt; het scheelt ook mail terug.
Veerle Brenninkmeijer (Universitair docent Sociale, Gezondheids- en Organisatiepsychologie, UU): Voorbeeldgedrag van leidinggevenden is cruciaal. Hoe ziet hun out-of-office eruit? Gaan ze op vakantie? Mailen ze in het weekend? Dat bepaalt het competitieve klimaat.
Paul Boselie (Hoogleraar Rewards & Recognition, UU): Leidinggeven is moeilijk en een vak. In Nederland doen we informeel, maar formeel ben je wel de baas. Collega’s uit het buitenland vinden onze mix van formeel/informeel ingewikkeld. Er is veel onderwaterdynamiek: je hebt autonomie—totdat het niet meer mag. Dat schept onduidelijkheid. We weten veel over goed leidinggeven, maar doen het niet altijd. Laat jonge mensen je corrigeren; als ze kritiek durven leveren en grappen durven maken met je, gaat het goed.
Glenn van der Burg (Host): Moeten we af van individuele prikkels en meer naar teamwaardering?
Veerle Brenninkmeijer (Universitair docent Sociale, Gezondheids- en Organisatiepsychologie, UU): Ja. Teams belonen voor teamprestaties en samenwerking; haal individuele prikkels eruit.
Glenn van der Burg (Host): Breder, maatschappelijk: FOMO en alles tegelijk willen maakt ons niet blij. Wat kunnen we doen?
Veerle Brenninkmeijer (Universitair docent Sociale, Gezondheids- en Organisatiepsychologie, UU): Waardeer de niet-toppers: mensen die goed hun werk doen, met een vak en ambacht. Maak het midden aantrekkelijk en zeker: een goed leven zonder te veel zorgen. En relativeer met humor, ook online; neem het niet te serieus.
Paul Boselie (Hoogleraar Rewards & Recognition, UU): Voor de wetenschap is dit juist een geweldige tijd: enorme maatschappelijke vraagstukken rond klimaat, ongelijkheid, technologie, migratie, demografie. We kunnen veel bijdragen aan begrijpen en oplossen, maar dan moeten we het anders organiseren: dat het leuk blijft, met verwondering, en erkenning voor de vele gezichten van wetenschap. Fundamenteel onderzoek is belangrijk, maar ook wat er op de IC’s is geleerd—wetenschap aan het bed. Samenwerken in co-creatie, kennis laten circuleren. Dat maakt het leuk en impactvol.
Glenn van der Burg (Host): We blijven het gesprek voeren. Dank voor jullie komst: Paul Boselie en Veerle Brenninkmeijer van de Universiteit Utrecht. Absoluut dankjewel. Wij gaan zo verder met Café Forum met Harry Starren. Te gast zijn corporate antropoloog Daniel de Bruin en hoofdredacteur van de Optimist, Brian de Melen. Fijn dat je luisterde!