Glenn van der Burg (Host): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers. Met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hoe ontketen je de kracht van mensen en organisaties? Peoplepower brengt je de laatste wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden. Over leiderschap en leren. Betrokkenheid en bevlogenheid. Inzetbaarheid en inclusie. Omdat mensen het verschil maken in jouw organisatie. Peoplepower, met Jeroen Busscher en Glenn van der Burg. Veranderen is noodzakelijk voor mensen en organisaties. Maar het is ook heel lastig. In People Power Change gaan Jeroen Busscher en ik op zoek naar inzichten in verandering. En dat doen we in gesprek met mensen die veranderingen aanvoeren. De change agents. Zij zijn het. De inspiratiebron voor gedragsverandering van anderen. Hoe veranderen zij organisaties, teams of individuen? In deze speciale People Power Change gaat het special edition. Veranderen is een integraal onderdeel van ons leven en werken geworden. Maar we moeten wel veranderen. Want de organisatie waarvoor we werken verandert. Of onze baan verandert. Maar ja, stel je voor dat je kunstenaar bent. Die heeft geen baas. Die zegt wat zij of hij moet doen. Dus hoe doet een kunstenaar dat? Onze gast is kunstenaar Merel Ellen. En wil je nou de nieuwste afleveringen van People Power via WhatsApp? Sla ons nummer dan op in je contactpersonen 0645667548. Stuur ons een berichtje met je naam en podcast aan. En dan sturen we de nieuwste afleveringen direct zodra ze online staan. Fijn dat je luistert naar People Power.
Glenn van der Burg (Host): Oh, ik zit helemaal op verkeerde knoppen te drukken zeg. Ik ben helemaal van het padje. Het gaat een keer over kunst en hij gaat meteen experimenteren. Ja, ik vond het wel redelijk psychedelisch dit.
Jeroen Busscher (Host): Wat fijn dat je er bent. Die stilte was confronterend, Glenn. Luisteraars, welkom bij People Power Change. Ja, een special edition. Waarom? Nou, meestal praat ik met verandercatalysatoren die zich daar in organisatie mee bezighouden. En voor deze keer eigenlijk een heel iets speciaals. Niet iemand die bezig is organisaties over de wereld te veranderen. Hoewel het product kunst natuurlijk revoluties kan veroorzaken. Maar dat is niet waar we op gaan focussen. Want een kunstenaar is zelf opdrachtgever van zijn of haar eigen werk, maar bij een kunstenaar is inherent ingebakken dat je voortdurend moet blijven veranderen. Want je laatste werk is je beste werk en wat is dan die volgende stap? En het leek mij interessant eens een keer om te kijken hoe zorgt een kunstenaar er nou voor dat hij altijd blijft veranderen. En eventjes voor u heel belangrijk. Dit is een beeldend kunstenaar. Merel Ellen schildert en tekent. En het is zeer aan te raden om, terwijl u luistert naar dit programma, mee te kijken op haar website. Want dan heeft u ook beeld. Behalve als je in de auto zit. Dan moet je dat niet doen. Dat kan ook hoor. Dat is een ongelukje waard. Ja, echte kunst is een ongelukje waard. Dus kijkt u vooral op www.merelellen.com. En dat is gewoon M-E-R-E-L, dus Merel. En daaraan vast Ellen, zoals we het allemaal schrijven. E-L-L-E-N, dus merelellen.com. Merelellen.com is het toch?
Merel Ellen (Kunstenaar): Ja.
Jeroen Busscher (Host): Ja, .com. Even checken. En wijsneus.com, dat is een heel andere site. Dat zijn vooral radiopresentatoren die je daar te vinden zijn. Dus merelellen.com. Merel Ellen, heel erg welkom in de studio.
Merel Ellen (Kunstenaar): Dank je wel. Leuk om er te zijn.
Jeroen Busscher (Host): Dat zullen we nog gaan zien. Mijn eerste vraag is altijd dezelfde en die geldt ook voor jou natuurlijk. Wat heb jij nodig om te kunnen veranderen?
Merel Ellen (Kunstenaar): Ja, die vraag had je al van tevoren gesteld en ik heb er even over nagedacht. Ik heb inzicht nodig dat iets op het moment zelf anders moet. Ik zit niet lekker in mijn vel of ik loop vast, zoiets. En daar word ik me van bewust en denk oké, nu moet het anders. Dus dat is een bewustwordingsproces.
Jeroen Busscher (Host): Dus je wordt je bewust van iets wat er speelt in je leven en dat triggert. Maar triggert dat ook meteen een kunstwerk?
Merel Ellen (Kunstenaar): Nee, dat is de eerste stap. Ik heb verschillende methodes, maar een van de dingen die ik dan doe is dat ik ga zitten en ik pak een pen en papier en ik stel mezelf de vraag wat, wat, hoe? En dat begint met wat gaat er goed? Wat kan er anders en hoe ga ik dat doen?
Jeroen Busscher (Host): Is er bij jou veel verschil tussen hoe je naar jezelf kijkt, want ik heb je werk bestudeerd en ik zie dat jouw werk, laten we zeggen, ook heel erg over jouw binnenste gaat, heel direct. Je zou het bijna kunnen zeggen psychologisch of analytisch. En leven, is verandering in je werk, de volgende stap, het volgende werk, een ander proces dan de volgende stap van de persoon, Merel Ellen?
Merel Ellen (Kunstenaar): Dat is heel erg aan elkaar gelinkt. Mijn werk reflecteert op een emotioneel bewustzijnsproces. Dus ik leer over mezelf door te lezen, door naar mezelf te kijken, door naar mijn omgeving te kijken. En mijn werk is een poging om daar grip op te krijgen. Wat gebeurt er nou eigenlijk? Ik gebruik allerlei methodes. Ik heb een achtergrond als neuropsycholoog, dus ik kijk voor een gedeelte vanuit psychologie daarnaar. Maar ik kijk er ook naar vanuit de theorieën die via yoga langskomen, zelfhulpboeken, literatuur, van alles en nog wat. Dus zeg maar voor jou is persoonlijke ontwikkeling geheel parallel aan het ontwikkelen van een kunstwerk?
Jeroen Busscher (Host): Vaak wel. Het is ook het onderwerp vaak van je werk. Het is vaak het onderwerp van mijn werk, ja.
Merel Ellen (Kunstenaar): Laten we eens even bij dat concrete kunstwerk beginnen. Waar is dat eerste lijntje? Hoe begint dat?
Jeroen Busscher (Host): Dat is per kunstwerk verschillend. Ik heb eigenlijk zo grofweg drie manieren waarop ik aan een kunstwerk kan beginnen. En ik zat erover na te denken, hoe kan ik dat zo helder mogelijk zeggen? En eigenlijk zijn het drie C's. Ik kan vanuit een concept beginnen, vanuit een compositie of vanuit chaos.
Merel Ellen (Kunstenaar): Je hebt echt talent voor het bedrijfsleven. Dit is al een boek. De afdeling marketing die springt tegen het raam op. Gauw verder, 3 C's. De 3 C's. Nou, concept om te beginnen. Concept wil zeggen dat ik vanuit... Reflecteer op een situatie. Ik probeer te begrijpen hoe een psychologisch proces in elkaar zit bijvoorbeeld. En dan van daaruit, als ik langzaam meer grip daarop krijg, kan ik beginnen te schetsen en komt daar een werk langzaam uit voort. Een soort analyse. Een soort analyse en een stuk daarvan begrijp ik ook pas als het werk af is, omdat het werk via toevalligheden ook nog achteraf informeert, maar het grootste gedeelte zit in het vertalen van een psychologisch proces naar een beeld. Dat is eerst een manier waarop ik werk en is ook een manier die ik mee heb genomen in beeld waar ik wat meer over kan vertellen hoe dat precies in zijn werk gaat. Maar is best wel bedacht. Dat is een best bedachte, dat is zeker die manier is best bedacht. En vaak is de combinatie van de drie die ik noemde. Het is nooit helemaal bedacht, een kunstwerk, maar het eerste stuk kan bedacht zijn. Komt dat ook doordat je, je hebt ook een ontwerp. Je hebt kunstacademie gedaan, maar dan binnenhuis architectuur. Dat is een ontwerpmatig proces. Zit dat ontwerpmatige dan heel erg ook in hoe je kunst maakt?
Merel Ellen (Kunstenaar): Soms, sommige werken werken zo, maar andere werken vanuit de tweede van de methode, compositie. En dat kan bijvoorbeeld vanuit de foto die ik heb gemaakt. Ik heb op reis heel veel foto's gemaakt of ik zie iets op straat waar ik een foto van maak. Ik heb een hele map vol met inspirerend beeld. En die foto gebruik ik als basis en dan gebruik ik de compositie van de foto. En dan de betekenis weet ik nog ineens van het werk. Die komt pas langzamerhand als ik ga werken met kleur, structuur, als de compositie wat meer gaat veranderen. En dat is dus minder bedacht. Ik zag bijvoorbeeld op jouw website een aantal schilderijen waarbij je huisjes ziet. Ik heb hier een werk voor me met een rode gloeiende zon of... Ja en met een soort boot die drijft of een woonark ofzo. Wat doet die foto dan? Wat veroorzaakt die foto van dat huis dan bij jou?
Jeroen Busscher (Host): In dit geval is dat een combinatie van de emotionele waarde van de foto en de compositie. Deze foto heb ik gemaakt toen ik alleen door Vietnam aan het reizen was. Ik zat op een rivier en vanuit een boot maakte ik die foto. En al heel lang heb ik een romantische zwak voor waslijnen. En daar hing een waslijn aan die boot. Wie niet? Ja, wie niet? Dit komt van Disney, dus het is echt een soort oeremotie van een Disney film met een waslijn. Maar dus het was een waslijn aan een boot. Dat raakt mij ergens en van daaruit ben ik verder gegaan en het is een vrij extreem beeld geworden met grote contrasten erin. Maar dat was dus vanuit een romantische herinnering.
Merel Ellen (Kunstenaar): Maar dan is het werk, maar dat hoorde ik ook al bij je eerste C, het lijkt een soort dialoog tussen jou en het werk. Dat kan. Maar jij maakt toch dat werk?
Jeroen Busscher (Host): Ja, en het werk dient zichzelf voor een gedeelte ook aan. Dus er zijn ook dingen die gebeuren als je een werk maakt. En daar hoop je ook het meest op, want het toeval wat zich aandient, zijn de dingen die je niet kan verzinnen. En dat zijn de meest interessante dingen wat je zelf kan verzinnen. Daar verras je jezelf en de wereld over het algemeen niet zo heel veel mee. Maar de dingen die langskomen terwijl je werkt. Het grote cliché, je gooit per ongeluk een pot verf op en wat een mooie vlek was dat. Daar zitten de interessante dingen. Dus je hoopt jezelf eigenlijk ook te kunnen verrassen in het proces. En daar zit ook in. Hoe verander je? Nou, om jezelf steeds maar weer voor de gek te houden. Om nieuwe dingen te kunnen verzinnen. Bij die pot verf zie ik voor. Wat zijn andere dingen? Roze is op. Kwast gebroken. Al met dat soort toevalligheden, onhandigheden. Ja dat kan, slordigheden kan ook. Ergens naar kijken en in de vlekken opeens zien. Maar nu zit ik al steeds een beetje te verklappen. Wat er is als je naar de wolken kan kijken. Zal ik maar meteen C doen? En nog even terug, dat wilde ook zeggen, omdat jouw werk, ik las een interview met jou in Studio Tua en daarin gaat het heel erg over zeg maar, het klinkt snel verkeerd, correct me als ik het verkeerde woord gebruik, maar het therapeutische gehalte van jouw werk. Jouw werk is geen therapie. Jouw werk helpt jou wel om jezelf beter te begrijpen. En komt dan dat jouw werk eigenlijk door dat toeval wat je zegt allerlei dingen aanreikt, net zoals ik moet denken aan van die Rorschach vlekken, dat je eigenlijk achter dingen komt doordat dat in dat werk gebeurt?
Merel Ellen (Kunstenaar): Ja, dat gebeurt ook. Ik denk dat als ik moet schatten, dan zeg ik 80% is gaandeweg lerend zoekend, bewust zoekend naar wat is hier aan de hand of hoe kan ik dat vertalen? En ondertussen komt er in het beeld komen er toevalligheden langs. Zo in een van mijn laatste werken ontdekte ik opeens allemaal vrouwfiguren in de bergen die ik had geschilderd. En toen dacht ik, oh ja, maar de wijsheid van oude vrouwen die je aarde, dat is eigenlijk wel een onderdeel ervan. Dus ik herkende zeg maar iets. Dat kan wel. En dat leer je dan van je eigen werk. Ja.
Jeroen Busscher (Host): Dames en heren, C3. C3, chaos. En chaos is eigenlijk iets wat ik altijd hoop te kunnen gebruiken en wat iedereen wel kan gebruiken, denk ik. Je zorgt voor een rommelige achtergrond of je pakt een oud schilderij waar je niks aan vond of je gooit wel een paar vlekken op een doek en er is alleen maar chaos. Als je er lang genoeg naar kijkt, dan komt daar iets uit voort. Zoals we allemaal als klein kind al weten, als we lang genoeg naar de wolken kijken, dan zie je er wat in. En dat is ook met een vlek op het papier. Of op een schilderij. En dat vind ik ook een fijne methode om of te gebruiken als uitgangspunt, of in een schilderij te gebruiken als ik eigenlijk niet verder weg kom dan alles wat ik verzonnen heb. Dus als het alleen maar rationeel is, wat Glenn net zegt. Het is wel een heel rationeel proces. Als het te rationeel is, dan loopt het een beetje vast. Dan voel je dat het niet goed zit eigenlijk. Ja, dan is het niet spannend genoeg en dan is het heel verzonnen en dan zitten er geen diepere lagen in. Dus dan als je er dan voor kan zorgen dat je vanuit je onderbewuste eigenlijk reageert, want dat is wat er gebeurt. Je hebt associaties bij dingen, dan wordt het weer spannend. En dan gebeurt, dan is er weer wat nieuws in het werk. En heb jij dan voor jezelf een manier om in zo'n staat terecht te komen, in de flow, dat je even, dat je wel aan het werk bent, maar dat je niet meer aan het nadenken bent van wat ben ik nu aan het schilderen? Ik ben nu een meneer of mevrouw of iets anders figuratiefs aan het doen, maar dat je gewoon aan het schilderen bent.
Merel Ellen (Kunstenaar): Ja, ik weet dat er inderdaad het groot verhaal of cliché voor mij het grote mysterie van de flow waar kunstenaars allemaal in zouden zitten. Ja, ik ben gewoon aan de slag. Niks flow. 100% transpiratie gewoon. Ik ben wel soms heel lekker aan het werk, maar ik ben wel altijd bewust dat ik aan het doen ben. Oké. Niet dat ik alle keuzes maak van oh, maar dit betekent dat en nu moet ik het zo doen. Je bent niet als Bob Ross aan het vertellen wat je aan het maken bent.
Jeroen Busscher (Host): Nee, dat niet. Zou wel leuk zijn trouwens.
Merel Ellen (Kunstenaar): Ja. Voor jou ja. Maar soms kan ik wel verzinnen, oh maar dit heeft nu allemaal roze stipjes nodig. Dat kan ik niet verklaren, maar dat zie ik dan voor me. Dat borrelt dan op. Dat borrelt op als een idee. Ja, zonder referentiekader speciaal daarvoor. Waar ben je straks benieuwd naar? Oh, sorry dames en heren. Ik word even gemanaged door de programmadirecteur hier zo.
Jeroen Busscher (Host): Dankjewel Merel Ellen voor deze eerste inzicht in hoe je werkt. Ik roep de luisteraar wederom op. Log even in. Zet die auto even tegen een boom aan en log even in op merelellen.com. We gaan straks door over het werk van Merel Ellen. Je kan ook achteraf even kijken. Dan krijg je er waarschijnlijk iets meer betekenis. Maar bij een beeldend kunstenaar moet je het over beeld hebben. En maar dat alles na dit.
Jeroen Busscher (Host): Hoe ontketen je de kracht van mensen in organisaties? Peoplepower. Special edition welkom terug bij people power change waarbij Glenn van der Burg ondersteund door mij, eigenlijk is het andersom, in gesprek gaat met mensen die katalyseren op verandering en in deze special edition is een keer niet iemand die zich bezig had met de verandering van anderen maar voor wie verandering integraal onderdeel van het leven en zijn en werk is namelijk de kunstenaar Merel Ellen. Merelellen.com. Kijkt u vooral mee op de website, want we hebben het hier over een beeldend kunstenaar. Ja, en je moet het voor je kunnen zien. Merelellen.com. Ik zou het graag met je willen hebben, heel concreet over een werk. Ik heb van jou grote genot van een aantal foto's die eigenlijk een stadia laten zien van een van jouw laatste werken, begrijp ik? Of je allerlaatste werk, dat weet ik niet. En die heeft, houdt u vast, gaat u even zitten. U kunt nu een stukje rechtdoor in de auto, want ik ga nu de titel van het werk even vertellen. Dat is namelijk... I've put myself in time out till I can play nice with others. This may take a while. Net zoals deze volgens mij langste titel aller tijden voor een beeldend kunstwerk ook nogal een while take. Hoe begint zo'n werk, Merel?
Merel Ellen (Kunstenaar): Ik zie hier als eerste werk een gouden ei met daaronder wat kringels. Waarom is dat het eerste fase van dat werk? In dit geval ben ik begonnen met een boek met symbolen en in dat boek stond een ei. Het was ook een van die eerste symbolen die ik tegenkwam. Toen dacht ik, oh dat is wel interessant. Het is een hele mooie afbeelding van een ei met allemaal kronkeltjes eromheen en daaronder stond in de tekst, ik heb het opgeschreven zodat ik het nog even kan herhalen, ingewijden trokken zich in oeroude helingsrituelen terug in een donkere grot om te broeden, tot ze na een helende droom herboren terugkeerden naar de bovenwereld. En toen dacht ik, oh, daar zitten allemaal hele interessante elementen in. Helingsritueel, donkere grot, bovenwereld. Ik houd me in mijn werk vaak bezig met het bewustzijn en de onderwereld en de bovenwereld vanuit de psychologie en de archetypes en Jung, noem maar op. Dus dat sloeg allemaal heel erg aan binnen mijn idioom. En ik ben begonnen met dat ei en die kronkels en die heb ik mijn eigen gemaakt. Die kronkels en die structuren. En dan komen er verschillende schetsjes uit. Eerst met een boom, dat werkte niet zo goed. En later met bergen. En in die bergen kwamen op een gegeven moment vrouwen. Je hebt dan nog geen beeld van het eindbeeld. Je weet niet wat je gaat schilderen. Je begint echt bij een ei. Maar het is niet zozeer dat je dan, want als je het uiteindelijke werk ziet, zit er met veel moeite zie je ergens een ei-achtige vorm waar jij in drijft. Maar je begint eigenlijk met een ei en daarna begint er een soort associatieproces. Ja, ook door die tekst. Dus die tekst die geeft al richting. Oh ja, een grot, dat had allemaal ook te maken met hoe ik naar mezelf keek. Oh ja, soms kan ik een slecht humeur hebben en dan kan ik maar het beste ergens verstopt zitten en niemand lastigvallen. Ja, hoe ziet dat er dan eigenlijk uit als je dat niet heel letterlijk neemt, maar meer in overdrachtelijke zin?
Jeroen Busscher (Host): Nou, dan zie ik vervolgens een plaatje met allemaal schetsjes. En zelfs een soort structuur die op het uiteindelijke werk lijkt. En dan begin je eigenlijk met een soort vlakverdeling zie ik. Er is een soort rode onderkant, een blauwe lucht. Die ook in het latere werk inderdaad terugkomt. Maar daar komen dan allemaal elementen in die gewoon helemaal in het werk niet meer terugkomen. Is dat dan allemaal associaties?
Merel Ellen (Kunstenaar): Ja, proberen. Het begint met de composities. Het kan in één keer raak zijn hoor. Het gebeurt wel eens dat je een schilderij hebt en dat één schets en het is meteen raak. En dan denk ik, oh nou. Bijna alsof je het zelf niet kan geloven. En soms is het een proces waarin je heel lang moet zoeken voordat alles bij elkaar een gelaagdheid heeft en een zeggingskracht dat het klopt. En moet het mooi zijn? Mooi niet, maar het moet wel kloppen. Het moet ergens een balans hebben tussen spanning, De kleur moet een bepaald soort balans hebben. Maar wie weet dat, of dat klopt? Ja, dat is een intuïtief gevoel. Maar dat intuïtief gevoel hebben we allemaal. De guldensnede is iets wat ingebakken zit in hoe we kijken naar de buitenwereld. En in hoeverre is zo'n wordingsproces voor jou dan eigenlijk als proces herkenbaar? Of ga je dan echt een nieuw pad en kom je op een andere manier op dat werk dan je ooit een werk hebt gemaakt?
Jeroen Busscher (Host): Dit was absoluut anders. Dit kwam echt vanuit een combinatie van een beeld en een tekst daarbij. En dat vond ik een sterk uitgangspunt. En ik kon dat vertalen waar ik in mijn eigen proces over zag ergens me afsluiten. Dat kon ik daarnaar vertalen. En dat had ik nog niet eerder gedaan. Dus dat was nieuw. En in hoeverre leer jij als mens hier iets van? Want je had het erover dat jouw werken jouw inzicht kunnen geven in je eigen zijn.
Merel Ellen (Kunstenaar): Ja, ik leer er heel veel van. Want dat zorgt ervoor dat je afstand kan nemen van de situatie waar je in zit. Dus ik wil ook grip ergens op krijgen. Ik zeg bijvoorbeeld, dan ben ik soms zagrijnig en dan wil ik me afzonderen. En dan denk ik, oh ja. Wat gebeurt daar dan? En dat is eigenlijk niet heel leuk. Hoe kan ik dat dan anders doen? Nou ja, eerst maar eens inzicht krijgen in de situatie. En als je daar zicht op hebt, dan kan je jezelf ook wat meer uit de situatie halen en op een afstandje het beschouwen. En dat geeft weer ruimte om te bewegen vandaaruit. En ik geloof altijd dat verandering bestaat altijd uit een stuk hou vast. Wat zijn nou, want je neemt eigenlijk een ander uitgangspunt. Zo kom je ook in een nieuw proces. Je bent aan het veranderen. Maar bij veranderen, en dat merk ik ook in gesprekken die we vaak in dit programma hebben, zoeken mensen ook altijd ergens hou vast. Wat is voor jou hou vast?
Jeroen Busscher (Host): Vertrouwen hebben in het proces dat ondanks dat je gaandeweg steeds denkt oh mijn god dit wordt nooit wat, dat je uiteindelijk er wel weer uitkomt. Want je ziet vaak dat mensen bij verandering, ze zijn bang voor verandering, omdat ze niet weten waar ze uitkomen. Heb jij dat ook?
Merel Ellen (Kunstenaar): Nee, wat er gebeurt als je het vaak genoeg gedaan hebt, is dat je durft te vertrouwen als je in het diepe springt, dat je wel gaat zwemmen. En dan kan je steeds in een ander diepe springen en het water kan anders zijn of het is geen water, maar dat je weet, oh ja, maar ik kan wel zwemmen. Ik vind wel een manier om eruit te komen. Heb je daar nou een soort neurotische dingetjes bij, dat je altijd dezelfde muziek op zet of altijd op dezelfde plek of je je materiaal op dezelfde manier langschikt?
Jeroen Busscher (Host): Totaal niet neurotisch, maar heel praktisch zou ik willen zeggen. Wat bij mij heel belangrijk is, is dat ik in een vaste routine zit. Dus ik, het beste functioneer ik als ik 's morgens om vijf uur opsta en om zes uur in de studio ben. En nog voordat de rest van de wereld überhaupt aan zijn ontbijt zit, al aan de slag ben. En dan gaat het heel lekker. En dat moet ik voor mezelf organiseren, want dat betekent dat ik de avond van tevoren al op tijd naar bed ben, mijn kleren heb klaargelegd, alles voorbereid heb. En als ik dat niet doe, als ik mezelf niet goed structureer, dan verzand ik ook rustig in niksigheid. Dus regelmatig is voor jou absoluut niet de vijand van veranderen. Nee, nee, nee. Dat geeft me juist die hou vast om te spelen. Omdat ik weet, ja, maar morgen ben ik er weer en dan komt het wel goed. Ik creëer voor mezelf die ruimte om eruit te komen. En dat is heel belangrijk.
Merel Ellen (Kunstenaar): Het is wel grappig, Jeroen, want in de vorige aflevering ging het over het hybride werken, even een totaal andere wereld erbij halen. Een van de grootste problemen van al die vrijheid is dat dit wat meer over zichzelf gecreëerd heeft, namelijk ik weet gewoon als ik productief wil zijn, vijf uur de wekker, zes uur aan de bak. Dat hebben wij met z'n allen niet. Ja, na kantoor. Dat heeft Merel Ellen ook niet. Ze creëert dat voor zichzelf. Maar ze weet hoe dat werkt bij zichzelf. Ik denk dat heel veel mensen dat voor zichzelf helemaal niet weten hoe dat werkt. Nee, maar ik denk ook dat voor beeldend kunstenaars de coronatijd, of in ieder geval beeldend kunstenaars zoals ik, die een praktijk hebben waarin je regelmatig werkt, veel minder impact heeft. Wel dat je exposities niet doorgaan, maar in het ritme van je werk. Weinig van gemerkt in mijn werk. Ik moest een paar exposities afzeggen of verleggen, maar ik ben heel erg gewend aan jezelf structureren en dat geeft enorm hout vast. En wat je ziet is dat je, waar je over verteld is, dat je een soort grid, een soort basis creëert waarin je je vasthoudt om dan vervolgens open te staan voor verandering, want uiteindelijk het proces, ook als je die stadia van dat werk ziet. Ja, dat zijn allemaal zaken die had je niet kunnen voorspellen. Daar moet je maar wat er op dat schilderij gebeurt. Bij wijze van spreken, daar moet jij maar weer mee om leren gaan. Maar dat kan je doordat je aan de andere kant voor jezelf een zekerheid en een houdvast en een structuur hebt gecreëerd. Ja, het is misschien een beetje zoals met kleine kinderen. Als je de grenzen helder aangeeft, dan kunnen ze daar binnen helemaal loos gaan en spelen en dat voelt veilig. En ik creëer zeg maar door dat ritme een basisveiligheid waarin ik dan los kan gaan. Als ik dat ook niet heb. Het is niet zoals ik om één uur 's middags mijn atelier binnenkom en ik heb maar twee uurtjes tijd dat ik dan net zo vrij me voel en doe wat ik nodig heb als wanneer ik om vijf uur morgens er ben.
Jeroen Busscher (Host): Wat ik wel mooi vind om te zien is dat er zit een gelaagdheid in. Je maakt allemaal laagjes op elkaar. Maar je creëert ook dingen die er gewoon daarna niet meer zijn. En dat vind ik ook wel een mooie les, zeg maar, voor de iets wat saaiere... De moed om te zoeken. De druivenwereld. Dat je dingen creëert, die er uiteindelijk lijkt alsof je die er niet toe doen, omdat je het weggooit of weet ik veel wat anders. Maar die waren wel nodig. Maar die waren nodig om ergens anders te komen.
Merel Ellen (Kunstenaar): Ja, en een van de belangrijkste lessen die je als kunstenaar leert, kill your darlings. En dat is echt een onderdeel van het proces. Het mooie van jouw lagen vind ik wel dat ze er nog wel zijn, maar ze zitten eronder. Je ziet het alleen niet meer. Je draagt ze mee. We gaan zo naar Harry Jeroen. Dat gaan we zeker. Kijken of hij al een kunstwerk heeft kunnen maken. Kijk nog steeds, dames en heren, op MerelAllen.com als u dit visueel wil volgen. Wij praten met de kunstenares Merel Ellen en we gaan straks horen wat Harry Starre over de kunst