Glenn van der Burg (Host People Power): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers. Met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow.
Hoe ontketen je de kracht van mensen in organisaties? People Power brengt je de laatste wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden. Over leiderschap en leren, betrokkenheid en bevlogenheid, inzetbaarheid en inclusie. Omdat mensen het verschil maken in jouw organisatie.
De uitspraak van professor Gary Hamel koppelt de toekomstbestendigheid van organisaties aan de mensgerichtheid van organisaties. HR heeft hier een belangrijke sleutelrol in. Vandaar dat wij de reeks maken HR Creates People Power, waarin we met HR-verantwoordelijken in gesprek gaan over de kracht van mensen in organisaties. Wat is hun visie op innovatie, ondernemerschap en continu verbeteren? Wat is de kracht en wat is de zwakte van mensen? En welke rol speelt HR hierin?
We hebben een keur aan HR-collega's in de studio gehad. In deze aflevering, en dat vind ik als Wageninger natuurlijk extra leuk, is Martijn Scheen te gast. Hij is verantwoordelijk voor HR bij Wageningen University & Research. Wil je meer afleveringen luisteren van HR Creates People Power? Of wil je zelf een uitzending komen als HR-verantwoordelijke? Ga dan naar peoplepower.radio en klik op de radioreeksen.
Fijn dat je luistert naar People Power. We hebben er lang naar uitgekeken. Ik mocht zo’n 2,5 jaar geleden gezellig bij jou langskomen op het fietsje. Zo dichtbij is het voor mij om naar de universiteit te gaan. Nu ben je hier. Voor mij is dat leuk, want ik kom als Wageninger zelf bijna nooit op de universiteit, zo nu en dan op een open dag. Vroeger als jullie dingen voor basisschoolkinderen deden, dat was altijd leuk. Laten we erin duiken samen.
Misschien belangrijk om te beginnen bij de naam van, zoals ik het noem, de universiteit. Het is niet alleen een universiteit. Het heet niet voor niets de ingewikkelde naam Wageningen University & Research, want het zijn eigenlijk twee organisaties. Klopt dat?
Martijn Scheen (Corporate Director HR, Wageningen University & Research): Ja, het zijn eigenlijk twee organisaties, ook met een aparte CEO. Je hebt Wageningen University en Wageningen Research. In het universiteitsdeel gebeurt het fundamentele onderzoek. Daar zitten de leerstoelen, daar worden de master- en bacheloropleidingen verzorgd. Wageningen Research is het TNO-achtige onderzoeksdeel, waar wetenschappers tegen tarieven en contracten toegepast onderzoek uitvoeren. Ze worden ingehuurd om onderzoek te doen. Wageningen University en Wageningen Research werken heel nauw samen om valorisatie te realiseren: onderzoek dat ook echt in de maatschappij van nut is.
Je zou een keer langs moeten komen, want de campus buiten Wageningen is een heel mooie campus geworden met een ecosysteem van universiteit, research, bedrijven als FrieslandCampina en Unilever, en ook start-ups. Het is echt de Food Valley, met verschillende partijen die samenwerken om de wereld van voeding en leefomgeving te verbeteren.
Glenn van der Burg (Host People Power): Ik fiets er weleens doorheen als ik een rondje doe. Fantastisch wat er uit de grond is gestampt. Mijn buren zijn studenten, dus ik hoor en zie regelmatig wat er allemaal gebeurt. Dat het eigenlijk twee organisaties zijn, maakt mijn volgende vraag ingewikkeld, maar daar kom jij vast uit. Ik begin in HR Creates People Power bij de businessuitdagingen. Wat zijn de grootste uitdagingen die deze twee organisaties nu hebben?
Martijn Scheen (Corporate Director HR, Wageningen University & Research): De uitdagingen zijn groot. Wij beogen als organisatie om bij te dragen aan mondiale vraagstukken rond voeding en leefomgeving, zoals klimaat en circulaire economie. Niet zozeer dat WUR een standpunt inneemt, maar op basis van wetenschappelijke feiten willen we de discussie voeden voor beleidsmakers en politici. We dragen feiten aan door onderzoek en brengen ook partijen bij elkaar. We noemen dat liever dialoog: met elkaar het gesprek aangaan. Onze tekstplan-titel is Finding Answers Together. Niet Finding Solutions Together, maar Finding Answers, en dat op een gemeenschappelijke manier. In dit tijdperk van polarisatie proberen wij de dialoog te stimuleren, want er bestaat niet één waarheid. Hoe ga je met elkaar het gesprek aan om samen goede antwoorden te vinden?
Glenn van der Burg (Host People Power): Volgens mij wordt er ook gebouwd aan het Dialogue Center, het nieuwe aulagebouw waar promoties gebeuren, en dat wil je beschikbaar stellen om partijen met elkaar in discussie te laten gaan. Mooi. Samen antwoorden zoeken zit al diep in hoe je alles doet. Hoe vertaalt zich dat in jouw HR top drie prioriteiten? Waar ben jij mee bezig?
Martijn Scheen (Corporate Director HR, Wageningen University & Research): Belangrijke thema’s zijn inclusie en diversiteit, en internationalisering. We proberen in ons personeelsbestand mensen met verschillende achtergronden aan te nemen. Daarnaast promoten we ondernemerschap en werken buiten je eigen grenzen. Een belangrijk thema is samenwerking: hoe bevorder je dat? Het prototype wetenschapper is niet per definitie bedraad met samenwerken. Dat klinkt onaardig en er zijn veel uitzonderingen, maar de gemiddelde wetenschapper focust graag op zijn eigen vak en zit in zijn eigen zandbak. Terwijl de antwoorden op mondiale vraagstukken juist ontstaan door samenwerking tussen disciplines. Hoe zorg je als organisatie dat mensen elkaar meer vinden, meer samenwerken, dat leuk vinden en resultaten zien? Dat is een grote uitdaging.
Glenn van der Burg (Host People Power): Inclusie zie je terug in het straatbeeld van Wageningen. Je hoort Spaans, Frans, ziet veel Aziatische mensen. Voor zo'n klein stadje zijn er veel windstreken. Samenwerking dus ook. Wat is de derde, als je er drie mag kiezen?
Martijn Scheen (Corporate Director HR, Wageningen University & Research): Internationalisering brengt ook taalbeleid met zich mee. In Nederland is dat soms een ingewikkelde discussie: alles in het Engels of Nederlands? Wij kiezen er bewust voor om zoveel mogelijk in het Engels te werken, om aan te sluiten bij waar we voor staan. Ondernemerschap ook, in combinatie met vertrouwen geven. Dat is een leiderschapsuitdaging: hoe geef je autonomie en vertrouwen zodat mensen zich ondernemend voelen, risico durven nemen en daarop sturen?
Glenn van der Burg (Host People Power): Inclusie is een inmiddels traditioneel HR-thema. Veel collega's noemen duurzaam inzetbaarheid en arbeidsmarktbeleid. Jij noemt cultuur- en mindset-onderwerpen. Jullie hebben die anderen ook, maar deze erbij. Je noemde nog werkdruk als weerbarstige. Strategische thema’s als talent- en organisatieontwikkeling, vitaliteit, regie op je loopbaan, die spelen bij jullie ook. Het leuke is: als je op mindset en cultuur werkt, komen de anderen vaak mee.
Martijn Scheen (Corporate Director HR, Wageningen University & Research): Klopt. Het gaat over cultuur en gedrag. In een organisatie als de onze, met veel inhoudsgerichte mensen, is daar minder aandacht voor. Wetenschappers weten alles van paardenbloemen en stikstof, maar mensen vinden ze ingewikkelder. Leidinggevenden zijn vaak geen leidinggevende geworden uit ambitie, maar omdat ze de beste van de groep waren. Aansturen op gedrag is voor veel wetenschappers lastig. Voor HR is het leuk om te helpen. Als je het op een toegankelijke manier brengt, niet te dwingend en niet instrumentgedreven, zijn ze open-minded en bereid om te experimenteren. Ze zien HR als vak dat dingen ziet in mensen die zij niet zien.
Glenn van der Burg (Host People Power): Zie je grote verschillen tussen de twee organisaties, of gelden deze thema's voor beide?
Martijn Scheen (Corporate Director HR, Wageningen University & Research): Er zijn overeenkomsten: wetenschappers zijn betrokken, willen het beste resultaat en zijn inhoudsgericht. Bij de universiteitskant, met studenten en opleidingen, is het werk anders dan bij Wageningen Research, waar je declarabel moet zijn. Bij Wageningen Research werken ook mensen die in het bedrijfsleven hebben gewerkt, er zit meer marktdynamiek. De twee poten verschillen, maar door samenwerking zijn het geen aparte stammen.
Glenn van der Burg (Host People Power): Hoe pak je die grote thema's aan? Inclusie, internationalisering, ondernemerschap, samenwerking. Hoe kun je daar als HR bij helpen?
Martijn Scheen (Corporate Director HR, Wageningen University & Research): Leiderschap is zo'n thema waar men graag over praat, maar men doet vaak alsof het niet over henzelf gaat. Ik vraag: wat ga jij als leider morgen anders doen dat impact heeft? Breng het dichtbij. Jij bent de interventie. Ik ben niet overal, maar het is wel de mindset die ik ook mijn HR-collega’s meegeef: vertaal discussies over gedrag naar je eigen gedrag en de mensen om je heen. Wat ga je anders doen? Die spiegel blijven voorhouden, naast beleid.
Glenn van der Burg (Host People Power): Hoe kijkt men naar jou en jouw club? Dat maakt uit voor je rol. Zegt men: het is van jou, veel succes? Of ben je faciliterend?
Martijn Scheen (Corporate Director HR, Wageningen University & Research): Primair ziet men HR als facilitaire dienst: nodig, zoals bureaus en stoelen. Tegelijk zijn ze ontvankelijk voor het idee dat mensen het verschil maken. Drones en petrischaaltjes maken het verschil niet; mensen wel. En door hun inhoudsgerichtheid vinden ze menszaken ingewikkeld, dus als je niet oppast, wordt alles met mensen naar HR geschoven. Ik maak onderscheid tussen people issues en HR-uitdagingen. Werkdruk is een people issue, niet alleen HR. Ik ben scherp op waar we wel en niet van zijn. Je maakt geen vrienden door meteen nee te zeggen, dus soms doe je extra's en houd je het niet bij je. Maar anders wordt HR overbeladen. En je krijgt anders wel de problemen, maar niet de ruimte om op te lossen.
Als je laat zien dat je expertise hebt over mens en organisatie, krijg je ruimte. Dan moet je met een goed verhaal komen en helpen om ermee te werken. Dat gaat over het algemeen goed.
Glenn van der Burg (Host People Power): Kies een thema en neem ons mee in een voorbeeld. Hoe gaat dat in zijn werk?
Martijn Scheen (Corporate Director HR, Wageningen University & Research): Voor samenwerking met managers heb ik het Influence Model van McKinsey gebruikt. Het uitgangspunt: mensen willen wel veranderen, maar niet veranderd worden. Er zijn vier elementen: willen, kunnen, mogen en moeten.
Willen: trigger intrinsieke motivatie, vanuit urgentie of juist vanuit plezier. Laat zien wat het oplevert.
Kunnen: zorg dat mensen vaardigheden en middelen hebben om samen te werken, zoals tools en ruimtes.
Mogen: maak het belangrijk en zichtbaar. Laat successen zien, geef exposure, rolmodelgedrag.
Moeten: haal belemmeringen weg in procedures en structuur. Een voorbeeld is declaratietijd: “Ik kan mijn uren niet schrijven op een project.” Regel dat in de bedrijfsvoering.
Met leidinggevenden maken we deze vier concreet: wat ga jij morgen doen? We geven workshops, delen artikelen (ook het McKinsey-stuk), laten leren en telkens terugkomen. Je bent als interne consultant, teambegeleider of coach de leidinggevende aan het helpen. Ze willen dat omdat het niet hun primaire vak is; mensen zijn ingewikkeld. Het gaat lang niet overal vanzelf goed, en daar kun je coachen.
Glenn van der Burg (Host People Power): Waar begint zoiets? Komen leidinggevenden met een vraag of starten jullie het zelf?
Martijn Scheen (Corporate Director HR, Wageningen University & Research): Het begint bij ons strategisch plan, Finding Answers Together. Daarbinnen hebben we change performance indicators benoemd: gewenste bewegingen in cultuur en gedrag die nodig zijn om de ambitie te halen. Vijf daarvan zijn HR-gerelateerd. We prioriteren in MT HR wat we nu wel en niet doen, en houden de rest op de agenda.
Glenn van der Burg (Host People Power): Wat doe jij op een gemiddelde dag op de campus?
Martijn Scheen (Corporate Director HR, Wageningen University & Research): Geen dag is hetzelfde. Ik zoek nauw aansluiting met de algemeen directeuren. Een oud-baas zei: je kunt prachtige leiderschapsprogramma’s maken, maar de meeste impact heb je als HR-directeur door dicht tegen de leiders aan te zitten en ze te helpen met hun uitdagingen. Adviseur, vertrouwenspersoon, coach. Ik spreek ze ook informeel, soms in het café, en ook als groep. Zij zijn rolmodellen. HR kan daar een goede rol in spelen. Daardoor heb je voeling met wat speelt en waar je nuttig kunt zijn. Zelf doe ik dat vooral aan de top; via mijn hoofd HR en HR-adviseurs trainen we in waarde toevoegen lager in de organisatie. De P van P&O maken we lean en mean, zodat er tijd vrijkomt voor de O: organisatie- en teamcoaching, ontwikkeling. Administratief gedoe proberen we weg te organiseren of automatiseren.
Glenn van der Burg (Host People Power): We zouden naar de toekomst gaan, maar eerst iets anders. Jij zei: het moet leuk zijn. Wat is het nut en de noodzaak van dingen leuk of aantrekkelijk maken bij die ingewikkelde uitdagingen?
Martijn Scheen (Corporate Director HR, Wageningen University & Research): Leuk klinkt raar in een businesscontext, je bent niet voor de leuk bij elkaar. Maar aantrekkelijk maken en keuzevrijheid geven levert veel op. Een voorbeeld: drie jaar geleden was er veel kritiek op het jaarlijkse beoordelingsformulier. Iedereen moest van HR elk jaar een gesprek houden en een dramatisch formulier invullen met extra vragen. We hebben dat omgedraaid: het formulier afgeschaft, inzetten op vaker het gesprek voeren vanuit gelijkwaardigheid, medewerker laat vooraf weten wat hij wil bespreken. Alleen als je afspraken wilt vastleggen, kan dat desnoods op de achterkant van een bierviltje en upload je het. Daarmee maak je het aantrekkelijker en zien mensen het voordeel.
We werken met intelligente mensen die je ruimte kunt geven; dan doen ze wat nodig is in plaats van een vinklijstje afwerken. Je gaat toch ook niet met vrienden een checklist afwerken?
Daarnaast bieden we plannen niet aan via dikke nota’s, maar visueel: PowerPoint, bewegend beeld. In een wetenschappelijke context is men gewend aan talige, geschreven stukken en reageert men met rood potlood. Door anders aan te bieden, krijg je andere reacties. Onderliggend ligt uiteraard een goed stuk, maar de vorm helpt om het gesprek aan te gaan.
Glenn van der Burg (Host People Power): We voegen in onze People Power Essentials doorgaans boeken toe. Jij had er één in gedachten. Welke en waarom?
Martijn Scheen (Corporate Director HR, Wageningen University & Research): Leiding geven zonder bevelen van Philip van den Driessche (in België: Manager, blijf in uw kot). Ik denk er nog wekelijks aan, al tien jaar na lezen. De kern: stuur op output, niet op hoe mensen het moeten doen. Het lijkt simpel, maar in de praktijk sturen we vaak op het hoe. Zijn voorbeeld: je zegt niet “dweil de vloer, was de ramen, doe iets met de gordijnen”, maar “maak de kamer schoon zodanig dat het er schoon uitziet en fris ruikt”. Dan gaat de uitvoerder zelf logisch plannen en handelen. Het dwingt jou om het eindplaatje en criteria te concretiseren. Dat is ingewikkeld, maar levert beter resultaat op en stimuleert eigenaarschap.
Glenn van der Burg (Host People Power): Waar kijk je naar uit de komende jaren bij WUR?
Martijn Scheen (Corporate Director HR, Wageningen University & Research): Naast dat COVID voorbijgaat, kijk ik uit naar meer samenwerken binnen HR in een historisch decentrale context. Wageningen Research bestaat uit verschillende instituten die lang zelfstandig waren. We bouwen aan één HR-beleid voor één Wageningen. Niet centraliseren in de klassieke zin, maar geconcentreerd aansturen waar dat waarde toevoegt en elders vrijheid laten. Het gaat om de entiteit waaraan je verbonden bent, niet om centraal-decentraal. Medewerkers blijven waar ze werken, maar worden onderdeel van een groter geheel met vakgenoten op andere plekken. Online samenwerken maakt dat veel makkelijker. Door krachten te bundelen en expertise beschikbaar te maken voor de hele organisatie, maak je snel verschil.
Glenn van der Burg (Host People Power): Dank je wel, Martijn Scheen van WUR, voor alle inzichten en mooie voorbeelden. Jij bedankt voor het luisteren. Meer afleveringen vind je op peoplepower.radio en in je favoriete podcastapp. Ken je een leuke HR-directeur die in 2022 te gast wil zijn? Laat het ons weten via [email protected].