Voice-over (New Business Radio promo): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers. Met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow.
Voice-over (People Power intro): Hoe ontketen je de kracht van mensen in organisaties? People Power brengt je de laatste wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden. Over leiderschap en leren. Betrokkenheid en bevlogenheid. Inzetbaarheid en inclusie. Omdat mensen het verschil maken in jouw organisatie.
Glenn van der Burg (Host People Power): Ja, dat was de afspraak: Jeroen zou raar doen. Dames en heren, er is iets bijzonders aan de hand, want we beginnen een nieuwe reeks bij People Power: People Power Hot Topic. Helaas is Jeroen weer te gast. We behandelen elke maand een brandend thema binnen organisaties. Drie eigenwijze experts geven ongezouten hun mening over verraderlijke valkuilen, verkeerde vooroordelen en ondubbelzinnige oplossingen. In deze eerste aflevering staat tijd centraal: het einde van het jaar, de werkdag, zomervakantie, vrije tijd, tijdschrijven, uurtarieven. Hoe hebben we tijd vormgegeven in organisaties? Welke oude patronen en overtuigingen blijven we herhalen? En welke radicale andere invulling kun je geven?
Het panel van deze aflevering bestaat uit Jeroen Busscher, schrijver, spreker, strateeg organisatieverandering; Tica Peeman, trainer, auteur en oprichter van VIStrainingen; en professor Jesse Segers, leiderschapsexpert en rector van Sioo. Die ga je allemaal horen in dit eerste uur van People Power Hot Topic. People Power, met Glenn van der Burg. Fijn dat jullie er zijn. Jullie komen vaker terug, want we hebben een poeltje van zes experts; jullie zijn de eerste drie en komen de komende halfjaar drie keer terug. Dank alvast.
In dit eerste blok wil ik het hebben over de maffe, rare dingen die we bedacht hebben, waarvan we nu denken: waarom is dat eigenlijk zo? Ik begin bij Tica. Wat is het eerste waar je aan moest denken?
Tica Peeman (Trainer, auteur en oprichter VIStrainingen): Bij de voorbereiding viel het me op hoe weinig er over tijd geschreven en gedaan is, terwijl het zo dominant is in bedrijven. We vertalen bijna alles in tijd. Klanten betalen vaak in tijd. We hebben wel eens waardebepaling achteraf geprobeerd, meer op resultaat, maar dat werkte toen niet. Misschien wordt het weer tijd voor een nieuw experiment. Er is verrassend weinig te vinden over tijd, terwijl we de hele dag alles in tijd vertalen, onze dagen volproppen, en mensen belangrijk worden gevonden omdat ze veel uren maken. Er wordt gekeken naar of iets waardevol is op basis van hoeveel tijd eraan besteed is.
Wat ik stom vind: we plannen overleggen en vergaderingen in tijd. We zeggen: we hebben een uur en in dat uur moeten we doen wat we moeten doen. Dat weet je toch niet? Het duurt ook altijd precies een uur. En als het drie kwartier duurt, maken we het vol. Zijn we nog niet klaar, dan stoppen we zonder resultaat.
Jesse Segers (Leiderschapsexpert en rector van Sioo): Ik treed Tica bij dat er weinig aandacht is voor tijd in de managementliteratuur, ook academisch is er al 30 jaar een oproep voor meer onderzoek. Het is ook moeilijk onderzoek. Persoonlijke ervaring: ik werkte bij een consultancybureau en moest tijd schrijven. Het enige wat niet in het systeem stond, was de tijd die ik nodig had om tijd te schrijven. Dat kostte best wat tijd, want het moest detaillistisch.
Glenn van der Burg (Host People Power): Ik gebruik dat als truc bij klanten die urenregistratie willen: prima, maar dan kost het 10% meer, want dat ben ik kwijt aan registratie. Dan hoeft het meestal niet. Of achteraf verzinnen wat ik ervoor gedaan zou kunnen hebben; vaak helpt dat ook.
Wat me triggert voor dit onderwerp: we hadden net het einde van het jaar. Mijn laatste werkweek had ik weinig opnames, maar veel voorstellen, want alles moest nog even voor het jaar om. Dat is ook altijd voor de zomer zo, alsof de wereld daarna ophoudt. Ik hoorde ooit bij de AWVN waarom we een zomervakantie hebben: zodat kinderen in de zomer op het land konden helpen bij de oogst. Mijn kinderen hebben nooit meegeholpen bij een oogst, en toch doen we dat nog steeds. Dat is toch raar?
Tica Peeman (Trainer, auteur en oprichter VIStrainingen): Ik snap dat het historisch zo ontstaan is. En het is tegelijkertijd de periode die veel mensen fijn vinden om vrij te hebben. Maar we hebben het niet in corona bedacht.
Jeroen Busscher (Schrijver, spreker, strateeg organisatieverandering): Ik wil de knuppel in het hoenderhok gooien. Ik heb ooit Turbo Management gemaakt over timemanagement; ik ben hypergeorganiseerd en op tijd. Ik geloof niet dat er nog een grote relatie is tussen inspanning en resultaat in ons werk: langer werken maakt het niet beter. Ik dacht eerst: we moeten efficiënter, we vergaderen te veel. Maar volgens mij moeten we de definitie van wat een organisatie is herzien. We zagen organisaties als productiemachines. In het rijke Westen hebben organisaties de rol van gemeenschappen overgenomen: identiteit, plek in de wereld, gesteund worden, ontwikkeling, bijdragen. Organisaties zijn primair communities die ons helpen mens te zijn. En als we daarbij ook iets produceren dat ons in leven houdt, leiden we een zinvol leven.
Omdat organisaties steeds minder effectief zijn door hard werk dat weinig zegt en het meer gaat over timing, goede ideeën, luisteren naar klanten — dingen die niet tijdgerelateerd zijn — verspillen we geen tijd in vergaderingen, maar geven we vorm aan de gemeenschap. Als we twee uur vergaderen, gaat het er niet om of we goede afspraken maakten, maar dat we elkaar leerden kennen en rituelen deden. Misschien moeten we het denken over efficiëntie loslaten. We moeten mens zijn en ondertussen wel nuttig zijn voor anderen. Dat vraagt contact, elkaar kennen, inspireren, leren. Nog efficiënter maakt ons niet beter; dan halen we eruit wat ons mens maakt.
Glenn van der Burg (Host People Power): Zou je kunnen zeggen dat tijd als schaars goed ons in de greep heeft en we daardoor steeds efficiënter en sneller willen werken? Ik vind het fijn dat bol.com morgen levert, maar overmorgen was ook prima.
Jesse Segers (Leiderschapsexpert en rector van Sioo): We moeten eerst helder krijgen wat tijd is. Er zijn verschillende invalshoeken: chronos (lineaire tijd) en kairos (het betekenisvolle moment), soms voorgesteld als een spiraal die beide combineert. Het mens-zijn zit meer in kairos; organisaties leggen de klemtoon vaak op chronos. Tegelijk heb je sectoren waar just in time nog beter moet werken, zoals de bouw met verstoorde supply chains. Technologie zou tijd moeten vrijmaken voor kairos, maar helpt niet altijd, of het is hoe wij erop reageren.
Ik had een doctoraatsstudent die werkte op entrainment: afstemmingsvraagstukken, ritmes in organisaties. Denk aan pendels die synchroon gaan. Steve Jobs’ hoogmissen als voorbeeld: de organisatie organiseerde zich rond die hoogtepunten. Afstemming wordt ingewikkelder in netwerken en ecosystemen. Ik merk het zelf: januari is terug- en vooruitblikgesprekken, maar ook veel aanvragen omdat budgetten er weer zijn. Dan moet ik intern en extern focussen: chronologische tijdsnood, terwijl ik mens-zijn nodig heb in contacten. Waarom organiseer ik die gesprekken altijd in het begin van het jaar? Dat kan ook in november. En we moeten rekening houden met subjectieve tijdsbeleving: leeftijd en stresservaringen beïnvloeden die. Voor jongeren voelt “volgend jaar” anders dan voor ouderen. Politici leven in uren door mediadruk, terwijl klimaat over decennia gaat. Flow laat tijd sneller gaan; weinig sensaties tijdens corona maakte de tijd tegelijk intens en vlak.
Glenn van der Burg (Host People Power): Waar gebeurt het dat organisaties anders met tijd omgaan? Voorbeeld: Microsoft liet als een van de eersten vaste vrije dagen los: je nam vrij wanneer je wilde, zonder maximum. Mooi, maar gevaar: niemand neemt meer vrij. Leidinggevenden moesten erop letten dat mensen wel tijd voor zichzelf namen. Misschien moet je een minimum instellen.
Jeroen Busscher (Schrijver, spreker, strateeg organisatieverandering): Dit vermengt 20e-eeuws industrieel denken met 21e-eeuws professionaldenken. De theorie is vrijheid, maar mensen zijn opgegroeid met: je werkt voor een bedrijf en moet je best doen. Het effect is sociale druk en meer werken. Het is niet aardig; je dwingt mensen sociaal om meer uit zichzelf te persen. Beter is om te begrenzen ter bescherming. Ik deed in mijn bedrijf om vijf uur een rondje: omgekeerde prikklok. Wegwezen. Iemand die werk mee naar huis nam, wees ik erop: als we in het weekend werken, kloppen prijzen, capaciteit of businessmodel niet. We lossen dat niet op door in het weekend te werken. In het weekend mailen is verboden; betrappen we je, dan flikken we je eruit. Het is sociale tegendruk: de norm van de baas is niet harder, maar slimmer.
Jesse Segers (Leiderschapsexpert en rector van Sioo): Dit raakt aan het onderscheid tussen positieve en negatieve vrijheid. Je stelt kaders (negatieve vrijheid) of laat mensen zelf invullen (positieve vrijheid). Er is niet één definitie van vrijheid. In telewerk werken mensen meer uren, zeker plichtsgetrouwen. Vroeger mochten de besten thuis werken, maar werden daar ongelukkiger van door het ontbreken van grenzen. En er is entrainment in e-mailtempo’s: snel antwoord krijgen stimuleert sneller antwoorden en meer mail. Mailt iemand uit Australië om de drie weken, dan ontstaat een traag gesprek. Als leider die ’s avonds mailt, geef je sociale druk, ook als je zegt dat het niet hoeft. Er zijn crossculturele verschillen: in Vlaanderen is 24/7 beschikbaarheid van eindverantwoordelijken cultureel meer de norm; papa’s dag is daar lachwekkend. Nederlandse cultuur schuurt dan.
Jeroen Busscher (Schrijver, spreker, strateeg organisatieverandering): Ik werkte vier dagen per week uit principe. Minder verdienen, meer focussen op wat ik persoonlijk toevoeg, de rest uitbesteden. Het gaat om je misbaarheid kennen. De sociale druk van de baas kan ook zijn: werk niet te hard.
Tica Peeman (Trainer, auteur en oprichter VIStrainingen): Ik heb veel uren gewerkt. Door omstandigheden moest ik een paar jaar geleden echt minder werken, zo’n anderhalve dag per week. Ik had dezelfde omzet en collega’s merkten niets. Met minder tijd maak je scherpere keuzes. Een mooie offerte kan anderhalve dag kosten, maar met een halve dag lukt het ook. We verspillen veel tijd. Klanten kiezen vaak voor “iets lelijks over een uur” in plaats van “iets moois over twee weken”. Dat kun je ook met vergaderen doen: wat voor soort vergadering willen we?
Jesse Segers (Leiderschapsexpert en rector van Sioo): Mensen zijn vaak verslaafd aan het concrete (lijstjes afwerken) in plaats van het abstracte (context bouwen). Hoger in organisaties moet je plezier krijgen in het indirecte, in sferen en verhalen. Dat geeft een ander soort stress: je hebt lummeltijd nodig, incubatietijd. Volumestress is dan je vijand.
Jeroen Busscher (Schrijver, spreker, strateeg organisatieverandering): Ik ontdekte dat veel volumewerk niet van mij afhankelijk was. Wat ik echt zelf moet doen, is tot iets kleins gereduceerd. De rest kan weg of door anderen. Het is een werdgang naar je misbaarheid kennen en focussen op je unieke creatieve toevoeging.
Tica Peeman (Trainer, auteur en oprichter VIStrainingen): School betekent in het Grieks “niets doen”. We bouwen weinig verveeltijd in, terwijl daar creativiteit ontstaat. In organisaties is druk zijn een statussymbool. Noem het incubatietijd of lanterfanten: het is waardevol.
Jesse Segers (Leiderschapsexpert en rector van Sioo): We moeten ook erkennen dat dit gesprek een bias heeft van hoogopgeleide professionals. Voor veel mensen aan de lijn is er chronos: intikken, uitklokken. Zij willen scheiding tussen werk en privé. Er zijn integrators (alles loopt door elkaar) en segmenters (strikte scheiding). Niet iedereen speelt graag met complexiteit en ambiguïteit.
Jeroen Busscher (Schrijver, spreker, strateeg organisatieverandering): Mijn broer is daar een inspirerend voorbeeld van: geen ambitie, vijf uur naar huis, geen weekendtelefoon. Hij wil na zijn werk aan de modelspoorbaan. Dat respect moeten we houden. Niet iedereen wil onder de douche “een idee” hebben.
Jesse Segers (Leiderschapsexpert en rector van Sioo): Corona gaf een bizarre mix: hyperintens door complexiteit en tegelijk weinig sensaties door thuiswerken, waardoor de tijdsbeleving vervlakt. Er zijn minder lichamelijke eikpunten dan bij reizen, groepen en klantenbezoek.
Tica Peeman (Trainer, auteur en oprichter VIStrainingen): Online schakeltijd is weg: mensen zitten van negen tot vijf in meetings zonder pauzes. Daar gaat creativiteit verloren. We stapten snel in een nieuw patroon: alles volboeken, weinig creativiteit in hoe we het anders kunnen doen.
Jesse Segers (Leiderschapsexpert en rector van Sioo): Die aanpassing is logisch: werk organiseren werd op hold gezet, kettingreacties bij klanten en leveranciers, dus rennen om uit te zoeken en lopend te houden. Nu switchen we snel online. De vraag is: passen we ons alleen aan of veranderen we echt? Sommige dingen zijn structureel veranderd (niet meer uren rijden voor een intake), maar veel is tijdelijke aanpassing. En zodra het kan, vallen we terug in files en fysiek kantoor.
Glenn van der Burg (Host People Power): We leven in chronos op de radio: een uurtje. Ik heb voor ieder van jullie één minuut voor een tip aan luisteraars.
Jeroen Busscher (Schrijver, spreker, strateeg organisatieverandering): Wat als je het niet doet? Als ik iets moet doen, kijk ik het monster in de ogen: wat gebeurt er als ik het niet doe? Hoe erg is dat dan? Na het eerste angstargument ligt er vaak een grote steppe van vrijheid. Die vraag is voor mij vaak een katalysator geweest om werk bevredigender, mooier en efficiënter te maken.
Tica Peeman (Trainer, auteur en oprichter VIStrainingen): Onderzoek je heilige tijd: wanneer ben je productief of creatief? Past dat in hoe je werk is georganiseerd? Voer daar het gesprek over. Ik ben ’s ochtends niet briljant; boek me niet voor tien uur. Organiseer meer rond ieders sterkste uren.
Jesse Segers (Leiderschapsexpert en rector van Sioo): Omarm het adagio haast je langzaam. Zoek awe: kunst en natuur geven een gevoel van ruimtelijkheid en vertragen je tijdsbeleving richting kairos. Dat maakt je altruïstischer en dienstbaarder. Kijk eens onder een boom naar de kruin of naar kunst; het helpt.
Glenn van der Burg (Host People Power): Dank voor deze eerste aflevering van People Power Hot Topic. Jeroen Busscher, Tica Peeman en Jesse Segers, dank jullie wel en tot de volgende keer. En jij bedankt voor het luisteren. Meer afleveringen vind je op peoplepower.radio en in je favoriete podcast-app.