Glenn van der Burg (Host): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers, met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow.
Door de coronacrisis zijn we meer thuis gaan werken en daarmee is onze autonomie verder toegenomen. Daar zijn we natuurlijk heel blij mee. Werk is misschien wel enerverender, bezielder en creatiever geworden, maar tegelijkertijd ook enorm veeleisend, onvoorspelbaar en complex. Jeroen Busscher en Merel Ellen proberen wat orde in de chaos te scheppen met hun boek Hybride Werken: handboek voor de professional. Met korte puntige stukjes geeft het boek aan wat je wel en niet moet doen, en aan de hand van concrete onderwerpen, zoals omgaan met lastige mensen—daar wil ik bij geholpen worden—jezelf organiseren en permanent leren, word je geholpen om hybride werken efficiënt en effectief vorm te geven.
Te gast in deze aflevering en tevens LinkedIn Live sessie—welkom allemaal die live kijken, leuk dat jullie er zijn—zijn de creatoren van dit boek: Jeroen Busscher voor de tekst en Merel Ellen voor het beeld. Geef vooral je vragen door via LinkedIn, dan kan ik die gelijk aan de twee auteurs van het boek stellen. Ik moet enorm multitasken, want ik moet ook nog op mijn scherm klikken enzovoort. Ik haal even Merel Ellen erbij en ik zet Jeroen zijn microfoon even open. Zo.
De twee auteurs van... Ja, ben je eigenlijk een auteur van een boek als je het beeld hebt gemaakt? Hoe heet dat überhaupt, Merel? Weet jij hoe het heet, Jeroen? Co-creator?
Merel Ellen (Beeldend kunstenaar, co-creator van het boek): Illustrator. Ik ben geen auteur. Ik heb geen inhoudelijke input gegeven aan de tekst, maar ik heb wel mijn illustratierechten.
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): Ze krijgt de helft. Je krijgt voor een boek niks, en daar krijgt Merel de helft van. Het helft van heel weinig.
Glenn van der Burg (Host): Vraag aan jullie beide. Jullie hebben een hartstikke mooi boek gemaakt. Bijna alle bladzijden: links beeld, rechts tekst. Veel beeld. Hoe krijg je dat allemaal voor elkaar? Maar de belangrijkste vraag: waar is het zaadje van het boek ontstaan? Waarom moest dit boek er komen? Je had al een boek geschreven over hybride werken. Vond je het zo leuk dat je dacht: ik doe er nog een?
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): Ik zeg tegenwoordig: ik moet ophouden met die boeken, ik kom geen bos meer in, al die bomen proberen me te wurgen. De reden: ik had een boek geschreven over leidinggeven in de hybride organisatie—mijn tiende—met steeds dezelfde boodschap: the glory days of management are over; power to the people. Organisaties worden platter, medewerkers autonomer, werk unieker en eenmaliger. De baas kan niet meer vertellen hoe jij je werk moet doen. We worden professionals. Ook bij de groendienst en in de melkfabriek wordt werk minder repetitief; dat doet de computer en de machine.
Ik schreef veel voor managers, maar realiseerde me dat de echte productiviteit en gemeenschap door medewerkers—professionals—wordt gevormd. We vragen enorm veel van elkaar en van onszelf. We overvragen. Ik wilde een Kwik, Kwek en Kwak-boek voor de hedendaagse werker: een padvindersboek waarin je altijd even kunt terugbladeren. Omdat wij niet alleen taal zijn en ik al te veel praat, dacht ik: laten we een goede kunstenares vragen. Ik slinger de bal voor het doel met woorden en zij maakt er visueel een doelpunt van. Dat hebben we gedaan.
Rozan Gompers (Kijker/luisteraar): Hoe leef je je als creatief zo goed in in de kantoormens?
Glenn van der Burg (Host): Merel, jij bent autonoom kunstenaar. Hoe doe je dat dan?
Merel Ellen (Beeldend kunstenaar, co-creator van het boek): De tekst maakt de setting en vertelt de beleving van degene over wie het gaat. Dan is het niet zo moeilijk. Ik kon me eigenlijk altijd wel iets bij de teksten voorstellen. Jeroen gaf soms een voorzetje bij een tekst, maar ik probeerde eerst zelf iets te verzinnen en daarna pas te kijken naar zijn tip. De tekst was er eerst en op basis daarvan associeerde ik tot er een beeld kwam. Ik heb geen inhoudelijke input gegeven.
Glenn van der Burg (Host): Jeroen, deed het beeld nog wel eens wat met de tekst?
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): Absoluut. Ik wilde een feminien boek—niet een boek voor vrouwen, maar een boek dat thema’s adresseert die we feminien associëren: communicatie, empathie, creativiteit, verbinding, gezamenlijk doel. Omdat Merel een vrouw en een kunstenaar is, interpreteerde zij dingen anders dan ik ze schreef. Vaak spiritueler, waardoor de tekst voor mij een andere betekenis kreeg—niet talig, maar als een extra waarde. Ze kleurde de tekst: pakte een ander aspect dan ik, soms veranderde ze de point van het verhaal. Dat is de kracht van de combinatie tussen tekst en beeld.
Glenn van der Burg (Host): Zijn er 11 hoofdstukken. Denk je eerst: ik moet het hebben over stress, en ga je dan schrijven?
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): Zo schrijf ik een boek: eerst een titel—het kernidee. Dan een flaptekst—de propositie: herkent u dit, dit boek biedt een oplossing. Dan zoom ik in: wat moet ik vertellen om dit te kunnen vertellen? Ik maak bullets: thuiswerken, zelforganisatie, stress, lastige collega’s. Daarna zoom ik verder in naar hoofdstukjes en eventueel paragrafen. Pas daarna ga ik schrijven. Tijdens het schrijven kan er iets bij komen—bijv. omgaan met lastige collega’s. Hoe langer ik schrijf, hoe beter ik de lijstjes vooraf heb.
Menno van de Velden (Kijker/luisteraar): Gaan we nu, nu de combinatie beeld en tekst wordt behandeld, ook wat voorbeelden zien van het werk van Merel Ellen?
Glenn van der Burg (Host): Zeker. We houden ze voor de camera. Ik sla het boek random open. Hoofdstuk 6: doelen behalen. Het stuk heet: Soms is het meer gedoe. Jeroen, waar gaat het over?
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): We hebben vaak een fantasie over hoe werk zou moeten verlopen en ervaren alles wat daarvan afwijkt als “gedoe”. Dit hoofdstuk pleit: het gedoe ís het werk. Anekdote: manager zei “ik kom niet aan mijn werk toe”. Bleek dat ze al acht jaar elke dag andere dingen deed dan gepland. Mijn reactie: overweeg dat dit je werk ís. Merel tekende erbij: “Deze gedachte laat ik gaan” met iemand die belletjes blaast. Spiritueel: laat irritatie en aannames los.
Glenn van der Burg (Host): Merel, herinner je je die?
Merel Ellen (Beeldend kunstenaar, co-creator van het boek): Ik weet welke tekening het is. Het zijn er veel. Ik heb het boek zelf fysiek nog niet; ik zit in Noord-Frankrijk, post duurt even.
Ronald van Driel (Kijker/luisteraar): Merel, welke illustratie kostte de meeste hoofdbrekens? En waar ben je het meest trots op?
Merel Ellen (Beeldend kunstenaar, co-creator van het boek): De voorkant kostte de meeste hoofdbrekens. Het begon met een idee van Jeroen, maar de uitgever wilde meedenken. Ik heb vijf voorstellen gemaakt voordat we in samenspraak met de uitgeverij bij deze uitkwamen. Onze kat—vorig jaar overleden—heb ik nog kunnen verwerken. Dat was leuk en herkenbaar. De kat-op-laptop was een inhoudelijke suggestie van de artistiek directeur. Waar ik trots op ben: “Omgaan met de baas” (hoofdstuk 7). De tekening met het paard. Het gaat erover dat je eigenlijk je baas bestuurt—rollen omgedraaid. Hij heeft een dubbele bodem.
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): De clue van dat hoofdstuk: veel mensen spelen slachtoffer van de baas. Leer “manage the boss”. De baas is onderdeel van je werk. Bestuur je baas, dan kan hij/zij nuttig zijn. Laat je je besturen door het paard, dan heb je een ellendig leven.
Diederik de Klerk (Kijker/luisteraar): Jeroen, wat is nou hybride aan jouw verhaal?
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): Tien jaar geleden hadden we “het nieuwe werken”: professionalisering van medewerkers, zelf bepalen waar je zit in het kantoor. Hybride werken gaat verder: de buitenmuren van het kantoor zijn weg. Je bepaalt waar, wanneer, met wie en in welke interactie je het beste resultaat bereikt. Het staat voor de ultieme professional. En ja, ik schreef eerder “Leidinggeven in de hybride organisatie”—hybride werd de term van nu. Hoofdstuk 1 gaat over thuiswerken; het zit ook inhoudelijk in het boek.
Glenn van der Burg (Host): Wat is de vraag die je het meest terughoort over deze nieuwe situatie: minder kantoor, meer Teams, meer zelfstandig, minder contact?
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): Dat we de gemeenschap, ritueeltjes, het dorpspleintje—wat werk was—erg missen. Dat is niet gek; het is onderdeel van professionaliteit. De persoonlijke relatie is basis: elkaar vertrouwen, snappen, half woord genoeg hebben, gezamenlijk doel, elkaar helpen, leren, inspireren. We dachten dat het bijzaak was; hybride werken leerde dat het voor goed samenwerken nodig is.
Glenn van der Burg (Host): Hoe onderhoud je dat als individu als je veel thuis zit?
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): Maak bewust de hiërarchie van communicatie: wanneer is een WhatsApp genoeg, wanneer mail, wanneer bellen, wanneer Teams, wanneer fysiek koffie aan een tafel? Als we te lang niet fysiek afspreken, begrijpen we elkaar minder; dan gaat het op WhatsApp mis. Voorbeeld: mijn assistent en ik zien elkaar bewust fysiek en dan hebben we het niet over werk, maar over wie we zijn. Dat onderhoudt de relatie en maakt ons effectiever; daarna heb je aan een half woord genoeg.
Glenn van der Burg (Host): Merel, jij werkt autonoom. Wat doet dit thema bij jou?
Merel Ellen (Beeldend kunstenaar, co-creator van het boek): Je graaft je als autonoom kunstenaar makkelijk in je eigen kokon. Je moet actief externe contacten zoeken, dat schiet er weleens bij in. Dit project met Jeroen verrijkte mijn autonome werk enorm: door de teksten, het andere proces, ander materiaal (digitaal i.p.v. fysiek), het sparren. Ook in een residency—bijv. in New York—zorgt de fysieke nabijheid van anderen voor nieuwe ideeën.
Glenn van der Burg (Host): Ondertussen loopt er achter je een kat door in beeld, mooi. We kregen een vraag van Jan.
Jan Nieuweboer (Kijker/luisteraar): Wat was je grootste eye-opener over hybride werken uit Jeroens teksten, Merel?
Merel Ellen (Beeldend kunstenaar, co-creator van het boek): Dingen die ik in mijn dagelijks leven kon toepassen: moeilijkheden als mogelijkheden zien; bewust worden van processen—als je je daarvan bewust bent, kun je sturen en efficiënter werken. Ondanks dat ik niet de primaire doelgroep ben, zijn die perspectieven heel bruikbaar.
Glenn van der Burg (Host): Je zei net dat je als kunstenaar heel gestructureerd werkt. Vertel.
Merel Ellen (Beeldend kunstenaar, co-creator van het boek): Ik heb een dagschema per uur aan de muur om me te structureren. Anders verzand ik. Structuur is noodzakelijk om productief te zijn en te groeien. Ik ben van nature chaotisch, structuur helpt.
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): Het is een romantisch sprookje dat goede kunst uit proces-chaos ontstaat. Je hebt wel chaos nodig voor invalshoeken, maar er moet ook gewerkt worden: schetsen, research, materiaal. Ik mag het zeggen, ik ben gediplomeerd beeldend kunstenaar.
Jan Nieuweboer (Kijker/luisteraar): Hoe hebben jullie zelf hybride gewerkt bij dit boek? Wanneer samen, wanneer alleen?
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): De kracht van onze samenwerking was niet veel overleg. Ik produceer structuur en taal; als je dan te veel interactie hebt, gaat beeld het woord letterlijk illustreren. We maakten samen een boek, maar iemand moet beginnen. Dit onderwerp is mijn dagelijkse werk, dus ik schreef eerst. Merel reageerde op de tekst. Soms gaf ik een illustratie-suggestie, maar Merel las eerst, bedacht zelf, keek daarna pas naar mijn tip. Af en toe vroeg zij: “ik snap dit niet”—dan herschreef ik of legde uit. Af en toe snapte ik haar tekening niet—dan bespraken we dat. Zelden moest iets echt anders. We werkten asynchroon, ieder op z’n talent.
Carina de Vries (Kijker/luisteraar): Dit is het toppunt van hybride werken: asynchroon en ieder op zijn eigen talent.
Glenn van der Burg (Host): Rini heeft een marketingvraag.
Rini van Solingen (Kijker/luisteraar): Ken je “Eerste Hulp bij Hybride Werken” van Kim Spinder, met opdrachten en doeloefeningen? Op welk gebied is jouw boek anders, leuker, beter?
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): Ik ken het niet, dus vergelijken kan ik niet. Waarom mijn boek kopen? Sla het open en kijk. Het is een doel- en bladerboek: niet van kaft tot kaft, maar pakken wat je triggert—titel, tekening, onderwerp. Ik had liever ruw papier gehad voor schrijven en tekenen; nu is het glimmend en moet je een stiftje of potlood gebruiken. Grootste beloning: een beduimeld boek vol geeltjes en krabbels. Een Kwik, Kwek en Kwak-boek voor minimaal één iemand.
Glenn van der Burg (Host): Titels prikkelen, kort en behapbaar. Over effectief zijn: “Doe niet aan gewoonten.” Waarom niet, Jeroen? Merel werkt met gewoonten.
Merel Ellen (Beeldend kunstenaar, co-creator van het boek): Ik maak elke week een uur-tot-uur schema, maar het verandert per week. Structuur, geen starre gewoonte.
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): Precies: structuren zijn nodig, maar waarde creëer je uniek en eenmalig. Gebruik structuur om de uitzondering te maken. In organisaties regeren gewoonten en rituelen soms het doel weg. Het gaat om waarde maken, niet om het vaste overleg. Gewoonte is niet meer nadenken; professionaliteit vraagt steeds: wat is nu het waardevolle?
Tjark Kamp (Kijker/luisteraar): Geen stift op glimmend papier; dat vlekt. Gebruik potlood: uitgummen, krassen, kliederen.
Glenn van der Burg (Host): We lopen richting het einde. Als jullie één ding mogen meegeven aan luisteraars en kijkers die worstelen met veranderingen én met “oude” dingen zoals lastige collega’s?
Merel Ellen (Beeldend kunstenaar, co-creator van het boek): Lees dit boek.
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): Twee dingen. Eén: voldoe niet aan alles waarvan dit boek beweert dat je het moet doen. We overvragen onszelf en elkaar. Ik noem het het contactadvertentie-probleem: als iemand alles kan wat je zoekt, wil die je niet. Organisaties vragen alles, maar als je dat allemaal zou kunnen, wil je die baan niet. De spiegel is nog erger: wat we van onszelf verwachten. Laat dit boek een troostboek zijn, geen opdrachtenlijst. Twee: ik hoop dat mensen vaak roepen: zie je wel, ik ben niet gek. Ik doe het niet allemaal goed, maar ik ben niet de enige die hiermee worstelt. Lees niet van A tot Z en doe ook niet van A tot Z. Pak wat je nu helpt.
Glenn van der Burg (Host): Dank je wel, Merel Ellen, voor de prachtige—mag ik zeggen—kunstwerken. Het zijn geen “plaatjes bij praatjes”.
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): Precies. Dit is de eerste keer dat de autonoom kunstenaar Merel Ellen een boek illustreert. Ze heeft niet geïllustreerd in de klassieke zin; ze heeft er een kunstwerk naast gezet. Het is inhoud, een nieuwe dimensie. Soms pakt ze iets letterlijk, soms een cliché, maar vaak geeft ze de inhoud opnieuw vorm.
Glenn van der Burg (Host): Ik sluit af met mijn favoriete tekening tot nu toe: een muur vol post-its met overal hetzelfde actiepunt: “post-its weghalen”. Briljant.
Merel Ellen (Beeldend kunstenaar, co-creator van het boek): Die was een voorzetje van Jeroen.
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): Ik wil al lang graffiti spuiten op plekken met “Hier geen graffiti spuiten”. Daar komt ‘ie waarschijnlijk vandaan.
Glenn van der Burg (Host): Dank jullie wel dat jullie er waren, Merel Ellen en Jeroen Busscher, met jullie prachtige boek Hybride Werken: handboek voor de professional—verkrijgbaar in de betere boekhandel en natuurlijk bij Managementboek. Jullie allemaal bedankt voor het kijken en luisteren. Meer afleveringen op peoplepower.radio en in je favoriete podcast-app.
Jeroen Busscher (Auteur Hybride Werken, organisatieadviseur): Mag ik nog een klein verzoek? Wat een schrijver en kunstenaar helpt: positieve recensies op bol.com en managementboek.nl. En op LinkedIn een foto met “ik heb zoveel plezier met dit boek”. Indien u enthousiast bent, laat dat vooral weten. Dat helpt deze armlastige kunstenaar.