Voice-over (New Business Radio, promo): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers. Met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow.
Voice-over (People Power, intro): Hoe ontketen je de kracht van mensen in organisaties? People Power brengt je de laatste wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden. Over leiderschap en leren. Betrokkenheid en bevlogenheid. Inzetbaarheid en inclusie. Omdat mensen het verschil maken in jouw organisatie.
Glenn van der Burg (Host): De krapte op de arbeidsmarkt is tijdens de pandemie alleen maar toegenomen. Iedereen zoekt naar slimme, handige, gastvrije, technische werknemers. De War for Talent dwingt werkgevers om alles uit de kast te halen om toptalent aan te trekken, maar ook om ze te behouden. Want wie niet wegloopt, die hoef je ook niet te vervangen. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe zorg jij ervoor dat jouw collega's bij je blijven? Wat levert goed werknemersbehoud precies op? Is het een talent om aandacht voor je eigen talent te hebben? Of kan je het meten, ervan leren en er beter in worden? We hebben twee experts uitgenodigd: Marlies Dokter, directeur onderwijs en HR bij GGZ Eindhoven, en Marlie Barends, consultant bij Effectory. Bijzonder fijn dat je luistert naar People Power. People Power, met Glenn van der Burg. Marlies en Marlie, wat bijzonder leuk dat jullie er zijn. Dat is makkelijk onthouden. Marlies, bij jou beginnen. Het staat en valt deze uitzending bij het feit dat we ons best moeten doen om mensen te behouden omdat de arbeidsmarkt zo krap is. Voelen jullie dat ook bij GGZ Eindhoven?
Marlies Dokter (Directeur onderwijs en HR, GGZ Eindhoven): Zeker. Tot vorig jaar ging het best goed, maar nu wordt het meer een issue. Mensen gaan iets anders doen of verlaten de sector. We moeten meer moeite doen om goede mensen binnen te krijgen en vooral om te zorgen dat mensen bij ons blijven werken. Iemand kwijtraken aan een collega is al vervelend, maar als iemand de sector verlaat is dat verdrietig. Ik werk bijna een jaar bij de GGZ en daarvoor lang in het ziekenhuis. In toenemende mate zie je dat medewerkers iets anders willen doen omdat het te hard werken is of omdat de balans werk-privé onvoldoende is. Ze kijken dan of ze ergens anders iets kunnen doen wat beter aansluit bij hun ontwikkeling of persoonlijke situatie.
Glenn van der Burg (Host): Marlie, bij Effectory doen jullie veel onderzoek naar wat medewerkers vinden van organisaties en hoe ze het beter zouden willen hebben. Werknemersbehoud, employee retention, wat is dat precies?
Marlie Barends (Consultant, Effectory): Kort gezegd gaat het erom dat medewerkers ervoor kiezen om bij je te blijven werken, en met plezier. Je wil medewerkers die plezier halen uit het werk, zich betrokken voelen bij de organisatie en geloven in waar je voor staat. In de zorg zien we al jarenlang een hoge bevlogenheid, dus dat zit meestal goed. Maar mensen moeten wel onder de juiste omstandigheden kunnen werken.
Glenn van der Burg (Host): Volgens mij verlaten ook best veel mensen de zorg en is het verzuim pittig.
Marlie Barends (Consultant, Effectory): Het verzuim is nu in veel zorgorganisaties zo’n 10% en niet eerder zo hoog geweest. Schrikbarend wat de pandemie heeft gedaan met de vitaliteit van zorgmedewerkers. In algemene zin is dat een voorspeller voor uitstroom, maar het hoeft niet. Ik ben positief: als we in rustiger vaarwater komen kan het tij keren. Dat vraagt wel extra aandacht: zorg voor een goed werkklimaat en compenserende factoren, zoals betrokkenheid, aandacht en ontwikkelmogelijkheden.
Glenn van der Burg (Host): Is er een formule? Goed salaris plus dit en dat?
Marlie Barends (Consultant, Effectory): Salaris is een onderdeel, maar niet het belangrijkste. Het gaat om een klimaat waarin mensen prettig hun werk kunnen doen, met voldoende energiebronnen die in balans zijn met taakeisen. Denk aan prettige samenwerking, duidelijkheid over verwachtingen, een niet te hoge werklast. Goed werkgeverschap is dat klimaat. Wat energie geeft: fijne collega’s, helderheid, werk dat niet te veel is.
Glenn van der Burg (Host): Die werklast is vaak te hoog, toch?
Marlies Dokter (Directeur onderwijs en HR, GGZ Eindhoven): Dat verschilt. Het is niet overal te hoog. Het kan komen door corona, een afdeling waar dingen niet lekker lopen, veel zieken, een paar niet-functionerende medewerkers, veel flexinzet, teamconflicten. De oorzaken zijn heel divers. Daarom heeft het weinig zin om alleen generieke workloadberekeningen te doen. Je hebt algemene kaders nodig, maar vooral maatwerk per team. Met gerichte analyse: wat is hier aan de hand? Dan heb je de meeste kans op succes. Oplossingen variëren van doorstroming bevorderen, conflicten oplossen, waardering vergroten, afhankelijk van wat er speelt.
Glenn van der Burg (Host): Leuke collega’s zijn een onderschatte factor, maar lastig te beïnvloeden.
Marlie Barends (Consultant, Effectory): Klopt. Mooi dat teams ruimte krijgen om te reflecteren op hun samenwerking: wat belemmert, wat geeft energie, wat kost energie? In de zorg zijn mensen vaak zorgzaam en vriendelijk. Een uitdaging is elkaar aanspreken. Maar meestal hebben ze het fijn samen.
Glenn van der Burg (Host): Wat kost het als iemand vertrekt? Is investeren in behoud niet duur?
Marlie Barends (Consultant, Effectory): Nieuwe mensen zoeken, inwerken en opleiden kost veel. Liever behoud je mensen die graag willen blijven. Tegelijk kan uitstroom soms helpen als teams vastzitten; gezonde doorstroming is goed. Nieuw bloed kan energie en cultuurverandering brengen. Het gaat om balans.
Marlies Dokter (Directeur onderwijs en HR, GGZ Eindhoven): Helemaal mee eens. Richt je op mensen die willen maar nu afgehaakt zijn door gebrek aan ondersteuning of te hoge werkdruk; die wil je weer op de kar krijgen. Mensen die echt afgehaakt zijn, moeten soms ook vertrekken. HR moet stevige gesprekken voeren en niet laten etteren. Leidinggevenden vinden dat lastig, maar je moet het doorbreken met goede analyse en moed. HR-adviseurs moeten soms escaleren als het niet goed gaat.
Glenn van der Burg (Host): Waarom gaan mensen eigenlijk weg? Laten we een lijstje maken.
Marlies Dokter (Directeur onderwijs en HR, GGZ Eindhoven): Verhuizen.
Marlie Barends (Consultant, Effectory): Verzuim/uitval.
Marlies Dokter (Directeur onderwijs en HR, GGZ Eindhoven): Andere uitdaging of baan, bijvoorbeeld leiding geven, wat niet binnen de organisatie kan. Carrièremogelijkheden elders.
Marlie Barends (Consultant, Effectory): Dubbele vergrijzing: cliënten worden zwaarder, medewerkersbestand vergrijst. Pensioen is vaak reden van uitstroom.
Glenn van der Burg (Host): En fysiek het werk niet meer aankunnen?
Marlies Dokter (Directeur onderwijs en HR, GGZ Eindhoven): Er wordt veel over gesproken, maar verzuim door fysieke klachten is niet per se hoger bij ouderen. Vaak zijn mentale klachten en verzuim hoger bij jongere en middengroepen. Oudere medewerkers hebben behoefte aan regelingen, maar in de praktijk wordt daar minder gebruik van gemaakt dan gedacht.
Glenn van der Burg (Host): Nog meer redenen?
Marlie Barends (Consultant, Effectory): Een vervelende leidinggevende of lastige collega’s komt voor, maar is zelden de belangrijkste reden in onderzoeken.
Marlies Dokter (Directeur onderwijs en HR, GGZ Eindhoven): Jonge instroom die de zwaarte van het werk onderschat, zeker in forensische GGZ. Mismatch tussen verwachting en realiteit leidt tot uitval. Goede begeleiding is cruciaal, juist nu met heftige ervaringen door corona in ziekenhuis en GGZ. Hulpstructuren zijn er, maar door druk op de zorg is er soms te weinig aandacht.
Glenn van der Burg (Host): Vroege praktijkervaring helpt. Mijn dochter in jaar 1 verpleegkunde loopt al stage; zo ontdek je snel of het past. Studeren en werken combineren helpt verwachtingen managen.
Marlies Dokter (Directeur onderwijs en HR, GGZ Eindhoven): Mee eens. Meer combineren van werk en studie zou prachtig zijn, ook in academische opleidingen waar praktijk vaak beperkt is.
Glenn van der Burg (Host): Wat kunnen luisteraars morgen doen? Marlie?
Marlie Barends (Consultant, Effectory): Aandacht. Oprechte aandacht en interesse voor medewerkers vanuit leidinggevenden, management en organisatie. Vraag: hoe gaat het, wat heb je nodig? Haal op wat goed gaat en wat beter kan, en acteer daarop. Vaak missen mensen aandacht en luisteren, en ruimte om ideeën in te brengen om slimmer te werken.
Glenn van der Burg (Host): Waar zit de ruimte, iedereen is druk?
Marlies Dokter (Directeur onderwijs en HR, GGZ Eindhoven): Aandacht komt ook uit het team: senior verpleegkundigen, artsen, mentoren. Leidinggevenden geven het voorbeeld en zien wanneer het ontbreekt. Als organisatie: zorg voor goede managers. We trainen nog te veel op harde KPI’s (productie, financiën) en te weinig op de menselijke factor. Zet mens en resultaat gelijkwaardig neer. Aandacht is zien als iemand niet lekker in zijn vel zit, het gesprek voeren over ontwikkeling, humor en samenhang, mentorschap organiseren, aanvoelen wat er in het team gebeurt, en anderen in het team inzetten om voor elkaar te zorgen.
Glenn van der Burg (Host): Managers moeten veel en kunnen niet alles. Hoe help je ze?
Marlie Barends (Consultant, Effectory): Leiderschapsontwikkeling richting dienend leiderschap. Werkgevers die het goed doen tonen aandacht en waardering voor de frontlinie. Ze hoeven niet elke dag bij de koffie te zitten, maar laten wel voelen dat ze er zijn.
Marlies Dokter (Directeur onderwijs en HR, GGZ Eindhoven): Zelfreflectie is cruciaal. Neem leidinggevenden aan op reflectief vermogen: weten waar je goed in bent en wat niet. Organiseer compensatie in je team. Het is een illusie dat één leidinggevende alles kan. Bouw complementaire teams.
Glenn van der Burg (Host): Aandacht is het nieuwe goud. Wat nog meer om mensen te laten blijven omdat ze willen, niet omdat ze vastzitten?
Marlies Dokter (Directeur onderwijs en HR, GGZ Eindhoven): Uit onderzoek onder verpleegkundigen (Catharina Ziekenhuis): ontwikkelen is belangrijk, net als werk-privébalans. Diensten en onregelmatigheid zijn toenemend een factor om niet voor zorg te kiezen of eruit te stappen. Waar 9-tot-5 mogelijk is, zijn minder tekorten; bij 24-uursdiensten is het moeilijker. Psychiatrie: veel psychiaters kiezen voor kleinere instellingen met kantoortijden. Dit is een vraagstuk voor heel Nederland: hoe houden we mensen in onregelmatig werk?
Marlie Barends (Consultant, Effectory): Zingeving scoort in de zorg het hoogst van alle sectoren, al jaren. Dat is een energiegever. Ondersteun medewerkers zodat ze zich op zorgen kunnen focussen. Schrap onnodige regels en bureaucratie; daar lekt veel energie weg. Te weinig aandacht voor patiënten door regeldruk geeft stress en foutenangst.
Glenn van der Burg (Host): De golf van buurtzorg en “de bedoeling” (Wouter Hart). Heeft dat iets veranderd?
Marlies Dokter (Directeur onderwijs en HR, GGZ Eindhoven): We hebben ontdekt dat zelforganisatie niet overal de oplossing is. Bij GGzE is het deels teruggedraaid in de forensische zorg door fouten en omdat mensen in het systeem niet meer gezien werden. Streef naar zoveel mogelijk zelforganiserend, met oog voor risico’s zoals ongewenst informeel leiderschap. Haal dissatisfaction weg, organiseer goed eromheen.
Marlie Barends (Consultant, Effectory): Geef autonomie waar het hoort: in de zorginhoud en deels in roosteren, binnen kaders en protocollen. Ken de bewoner/cliënt, geef tijd en ruimte. Betrek medewerkers bij roosters, vraag naar thuissituatie en behoeften. Laat processen en ondersteuning goed door de organisatie faciliteren; professionals hoeven niet alles zelf te regelen.
Marlies Dokter (Directeur onderwijs en HR, GGZ Eindhoven): Maatwerk per team. Verwacht niet alles van de leidinggevende alleen. Selecteer op zelfreflectie en neem mensen aan die elkaar aanvullen om richting zelfsturing te bewegen. Het vraagt wijsheid. Instaatstellen dat mensen kunnen doen waarvoor ze het vak kozen.
Glenn van der Burg (Host): Heenzending: wat kun je morgen doen? Marlie, mag ik bij jou beginnen?
Marlie Barends (Consultant, Effectory): - Check in bij cruciale doelgroepen. Stuur niet op aannames maar vraag: wat speelt er, wat heb je nodig? Voorbeeld: een innovatieve zorgorganisatie vroeg oudere medewerkers richting pensioen wat zij nodig hadden; daar kwam behoefte aan frequenter coachgesprek over de fase richting pensioen uit. - Maak als organisatie heel duidelijk waar je voor staat. In de zorg werkt men met passie; benoem wat jullie uniek maakt en communiceer dat. Medewerkers kiezen daar bewust voor en zijn er trots op.
Marlies Dokter (Directeur onderwijs en HR, GGZ Eindhoven): - Maak het groot: agendeer behoud en werkklimaat op strategisch niveau bij de raad van bestuur. Laat het niet alleen door HR “oplossen”; het is een organisatiebreed vraagstuk. - Maatwerk: breng per team de problematiek in kaart en acteer daarop met teamgerichte interventies. - Selecteer en stuur op zelfreflecterend vermogen bij leidinggevenden. Weet waar je goed in bent en niet; ontwikkel je sterke punten en vul zwaktes aan met mensen in je team die daarop sterk zijn. Bijvoorbeeld iemand die sterk is in verbinding en sociale cohesie.
Glenn van der Burg (Host): Dank Marlies Dokter, directeur onderwijs en HR bij GGZ Eindhoven, en Marlie Barends, consultant bij Effectory. Jij bedankt voor het luisteren naar deze 454ste aflevering. Wil je meer luisteren? Ga naar peoplepower.radio of je favoriete podcastapp. Tips of ideeën? Mail naar [email protected] of stuur een WhatsApp als je lid bent van onze WhatsApp-dienst. Dankjewel voor het luisteren.
Voice-over (Outro): Meer afleveringen vind je op peoplepower.radio en in jouw favoriete podcastapp.