Voice-over (Jingle): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers, met leiders, ondernemers en vernieuwers. Abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow.
Voice-over (Jingle): Hoe ontketen je de kracht van mensen in organisaties? People Power brengt je de laatste wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden. Over leiderschap en leren, betrokkenheid en bevlogenheid, inzetbaarheid en inclusie. Omdat mensen het verschil maken in jouw organisatie.
Glenn van der Burg (Host People Power): People Power met Glenn van der Burg. Ik moet even bedenken dat Marije achter microfoon 2 zit. Grappig hoe het brein werkt: ik ben zo gewend dat mensen achter 1 zitten dat ik het verkeerde schuifje open doe. Marije, je hebt Ria uitgenodigd. Waarom?
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Ik werk al een tijdje samen met Ria, een jaar of zes. We zijn samen leiderschapstrainers. Ria kan alle disciplines binnenbrengen als het over leiderschap gaat. Toen ik vroeg: wat heb je nou eigenlijk gedaan, wie ben je? Ze is breinkundig, onderwijskundig, bedrijfskundig, expert. Dat zie ik steeds terug als we samenwerken: vanuit verschillende disciplines voegt ze iets toe aan leiderschap. Ik wil dat ze die kennis deelt met iedereen. Vandaar. Welkom, Ria. Eerste vraag meteen. Glenn denkt dat hij een lui uurtje heeft, maar dat heeft hij niet. Als het over verbinding en leiderschap gaat, slaan we vaak een stap over: echt verbinding maken. De eerste vraag is: hoe gaat het met je? Hoe zit je erbij? Die vraag wil ik aan jullie allebei stellen. Laten we verbinding maken. Hoe is het?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Met mij gaat het heel goed. Ik vind dit altijd spannend, want wij kunnen leuk verbinding maken, maar er luisteren ook mensen. Hoe maak je met hen verbinding? Dat is bijna een vraag aan jou, Glenn. Het is wel essentieel dat wij contact hebben, anders is het geen leuk gesprek. Dank je wel, met mij gaat het goed.
Glenn van der Burg (Host People Power): Ik heb last van mijn rug. Dat is terugkerend, ik weet hoe ik het moet oplossen, ik moet er doorheen. Maar ik ben ook een man, dus ik zeur erover. Verder gaat het goed. De zon schijnt. Er is een oorlog in Oekraïne, daar maak ik me zorgen over. Zoveel verdriet, hoe kan het dat mensen zo aan elkaar zitten? Het is alles tegelijk, zoals meestal.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Met mij gaat het goed, ik ben nieuwsgierig en afgeleid door wat er in de wereld gebeurt. Ik voel verbinding met vluchtelingen wereldwijd, niet alleen Oekraïne. Hoe sluiten we in of uit? Dat houdt me bezig. Dank dat je Oekraïne raakte, Glenn. Mijn vraag aan Ria: wat hebben wereldoorlogen, conflicten om budgetten tussen afdelingen en wondjes in teams met elkaar te maken? Dat gaat over veiligheid en verbinding, of het ontbreken daarvan. We spraken ook dat veiligheid en verbinding niet alleen professioneel iets brengen, maar ook als mens: levenslessen. Welke levenslessen heb jij meegekregen over veiligheid en verbinding? Hoe ging dat bij jou thuis?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Bij ons thuis was het niet superveilig, op school wel. Dus ik ging graag naar school. Misschien ben ik daarom eindeloos blijven leren en vind ik het belangrijk dat iedereen op zijn manier leert. Over verbinding: ik hou van extended family. Mijn man zei vroeger dat ik overal een camping van maakte, omdat ik met iedereen contact had en overal wat van af wist. Ik legde hem uit: dat komt daar en daardoor. In teams en organisaties: verbinding is zo oud als de mens. In de tijd van voedsel verzamelen hadden we relaties nodig: als ik vandaag niet verzamel, krijg ik toch te eten. Ons brein is gebaat bij verbinding. Als het ontbreekt, denkt het brein: ik hoor hier niet, ik ben niet sociaal verbonden. Waarom zou ik dan iets voor jou doen, weet je wel wie ik ben? Bij weinig verbinding ontstaat een overlevingsstand. Veiligheid hangt daarmee samen. Veiligheid en verbinding zijn essentieel om mensen vooruit te helpen. Levenslessen uit mijn jeugd: het mantra was “niet zeuren en door”. Mensen die mij kennen als leidinggevende herkennen dat. Hoe maken we het praktisch, hoe lossen we op? Ik blijf zelden hangen op die camping. Verder: kennis is belangrijk, en zorgen voor anderen is belangrijk. Mijn moeder zorgde voor iedereen. Misschien komt daar het campinggevoel ook vandaan.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Je hebt niet alleen “niet zeuren, maar door” gehoord, je zag het ook. Voorbeeldgedrag. Als ik dat koppel aan leiderschap: het gaat niet alleen om woorden, maar vooral om gedrag.
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Voorbeeldgedrag is cruciaal. In het brein hebben we spiegelneuronen die aangaan als we iemand iets zien doen, niet van wat iemand zegt. Als je zegt: mijn deur staat altijd open, maar je zit op de negende met twee secretaresses ervoor, dan zeggen je spiegelneuronen: niet waar. Zien en doen is superbelangrijk. Practice what you preach en laat het zien, niet alleen erover praten.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Je moet het doen, en als je het doet, kun je het zeggen. Andersom checkt iedereen of het klopt, en als het niet klopt, ben je niet betrouwbaar. Dat is best heftig.
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): In de praktijk vinden we mensen die veel zeggen maar niet doen onbetrouwbaar, al spreken we dat niet altijd uit. Onbewust werkt het door.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Hoe bewust ben jij daar zelf van?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Ik denk dat ik het doe omdat het voor mij normaal is, maar jij kunt dat beter beoordelen. Ons plannen maken gaat sneller dan doen. Soms is de intentie er, maar het doen kost tijd. Ik ben daarin niet anders dan anderen.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Hoe kom je erachter als je denkt dat je het doet maar niet doet? Veel leiders zeggen: de deur staat open of er is een meldpunt. Waarom komen vrouwen dan niet, zoals in MeToo-cases? Wat is er voor nodig?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Zeggen dat je laagdrempelig bent is niet genoeg. Vraag: wat zie je mij doen dat laagdrempeligheid uitstraalt? Hoe zie je aan mij dat ik laagdrempelig ben? Dan heb je gedrag en kun je ermee aan de slag. Voorbeeld: scholen met het predicaat “veilige school”. Dat bordje werkt niet; in de klas moet het gebeuren. Het gaat om hier-en-nu-gedrag en erover in gesprek blijven.
Glenn van der Burg (Host People Power): Voorbeeld uit het vorige uur: een directeur zei dat medewerkers belangrijk zijn. Aanstaande donderdag gaat hij met leerling Jason en een projectleider eten. Vraagt: wat kunnen wij doen om het bedrijf beter te maken? Niet op kantoor, want dat is intimiderend. In een gemoedelijke setting komt het los. Dat is actie ondernemen, gedrag laten zien. Zo simpel is het.
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Mooie vraag om te stellen: wat zou je doen als je in mijn schoenen stond? Dan komen ideeën los zonder dat je zegt: je kunt alles tegen me zeggen. Je laat ook zien dat je openstaat.
Glenn van der Burg (Host People Power): What's missing? Wat ontbreekt er waardoor veel leiders die vraag niet stellen? Antwoord zo.
Voice-over (Jingle): Experts en wetenschappers over de kracht van mensen in organisaties. People Power.
Glenn van der Burg (Host People Power): Marije, waar waren we gebleven?
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Bij de vraag stellen: als je in mijn schoenen stond, wat zou je doen? Veel leiders vinden dat wel, maar stellen de vraag niet. What's missing?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Voordat medewerkers antwoord geven, moeten ze weten dat hun kop er niet af gaat. Ze moeten zich psychologisch veilig voelen om een risico te nemen. Amy Edmondson definieert psychologische veiligheid als: zeggen wat je moet zeggen om de organisatie beter te maken. Dat gekoppeld aan hoge standaarden: iedereen weet wat we willen bereiken. Dan werkt zo’n vraag. Dreiging vermijden en beloning vergroten is wat het brein wil. Als je denkt: als ik dit nu vertel, gaat mijn kop eraf, dan zeg je niets in een onveilige situatie. Edmondsons voorbeeld: de dieselfraude. De standaarden waren hoog, maar de omgeving was onveilig. Experts wisten: dit gaat het niet worden. In plaats van eerlijk te zeggen dat de motor het niet redt, is er gesjoemeld. Ander voorbeeld: prenatale zorg. Teams werken samen. In goede teams worden blunders gemaakt, maar iedereen kan er iets over zeggen omdat ze werken voor het leven van een kind. Als je niet tegen de specialist durft te spreken, houd je je mond. Psychologische veiligheid is geen kretologie; het is nodig om risico’s te durven nemen.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Heb je dan niet alleen gezamenlijke doelen nodig, maar ook afspraken over hoe je elkaar aanspreekt en communiceert?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Teveel afspraken over communicatie maken het ingewikkeld. Luister met respect naar ieders bijdrage aan het gezamenlijke doel. Hoe krom het er ook uitkomt, geloof in de intentie: als iemand aanspreekt dat iets nog niet gedaan is, komt dat voort uit het gezamenlijke doel. Vertrouw dat iedereen dat wil. Het gaat om teamvertrouwen en gezamenlijke verantwoordelijkheid. Alle stemmen zijn belangrijk, ook die van de jongste bediende.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Iedereen is het eens met “alle stemmen zijn belangrijk”, maar het blijkt lastiger dan het klinkt. Welke zorg heb jij als het gaat over leiderschap en stemmen willen horen?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Mijn zorg is dat we het te groot maken en gaan wachten tot iemand bovenin het oplost. Jij bent zelf verantwoordelijk voor hoe je jezelf aanstuurt. Begin klein, zoek de pareltjes en polijst ze. Het gebeurt altijd ergens in de organisatie.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Dank je, nu weet ik mijn zorg ook: we maken het te groot, terwijl we zelf invloed hebben. Voorbeeld: inkomensverschillen man-vrouw. Iemand zei: daar kan ik niet zoveel aan doen. Als je in positie en met invloed bent, kun je wél wat doen. Hoe kijk jij daarnaar?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Je kunt altijd iets doen binnen je invloedssfeer. Choose your battles. Als gelijke inkomens belangrijk zijn, ga het gesprek aan. Over veiligheid in organisaties: ik kwam eens in een onveilige organisatie die ook moest reorganiseren. Iedereen wantrouwde elkaar, er waren wandelgangenpraatjes. Ik heb gezegd: vanaf nu geen wandelgangenpraatjes meer. Kom je iets over jezelf vertellen, dan luister ik en doe er wat mee. Alles wat binnenkwam loste ik snel op, zodat men zag: dit levert iets op. Mijn eigen roddels bij het koffieapparaat negeerde ik. Na drie weken was het al veel beter. Bedenk: welk gedrag wil ik zien en stuur daarop. Er zijn altijd mensen die het met je eens zijn. Deep democracy: alles zit al in de groep.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Ik hoor drie dingen voor leiders: voorbeeldgedrag, choose your battles (welke gesprekken ga je wel of niet aan) en duidelijke spelregels (geen wandelgangen, kom met jezelf).
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Eens. En je kunt er morgen mee beginnen. Geen cursus voor nodig.
Glenn van der Burg (Host People Power): Leidinggevenden zijn vaak de oplosser van alles. We communiceren alleen nog met de leidinggevende, niet met elkaar. Waar is dat een symptoom van?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Vaak van controle of onveiligheid. Je weet niet of je rugdekking krijgt, dus speel je alles via de manager. In sommige culturen gaat de leidinggevende overal over. Verander dat door mensen het gevoel te geven: jij kan dit. Focus op wat mensen zelf oppakken en geef daar complimenten voor. Eén persoon kan niet alles weten.
Glenn van der Burg (Host People Power): Toch werken veel organisaties nog zo: “ik word er niet voor betaald, het is jouw taak.” Hoe veranderen we dat?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Ik teken een voetbalveld: jullie gebruiken de manager als spelverdeler. Als alles via de spelverdeler gaat, wordt er nooit gescoord. Het hele team moet met elkaar kunnen spelen. De coach zit op de bank, niet op het veld. Laat het team spelen.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): We weten: als je doet wat je deed, dan krijg je wat je kreeg. We willen niet veranderd worden. Welke vaardigheden moeten we ontwikkelen om in teams ander gedrag te doen? Cliffhanger.
Voice-over (Jingle): Hoe ontketen je de kracht van mensen in organisaties? People Power.
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Veranderen is voor het brein per definitie bedreigend. Je weet niet wat eruit komt, je krijgt misschien geen beloning, en als het misgaat is het een dreiging. Bovendien, als je jaren hetzelfde doet, heb je een snelweg in je brein: het oude is makkelijker dan een nieuw pad. Wat helpt? Voorkomen is beter dan genezen: hou mensen flexibel. Zorg voor 10–20% stretch in hun werk: doe eens wat anders. De beloning: “dit kende ik niet en het is gelukt.”
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Dat staat haaks op routine en ervaring opdoen. Hoe stretch je tijdens routine?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Laat mensen andere projecten of afdelingen meedraaien. Vraag managers: wil je straks iemand die alleen routine kan, of iemand die ook mee kan met een nieuw product of pakket? Roeleren helpt. In het onderwijs: zet iemand niet 15 jaar in groep 3. Laat elke 3–4 jaar roteren, of één dag per week een andere groep. Zo voorkom je vastroesten. Het idee dat 50-plussers niet meer kunnen veranderen is onzin als je regelmatig varieert. Erik Scherder noemt dit cognitieve reserve: flexibel blijven door verschillende dingen te doen.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Als je leider bent, kun je anderen daartoe aanzetten; jezelf veranderen is lastiger. Veel leiders zitten lang op hun plek omdat ze het goed kunnen. Wat hebben we nodig?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Veel managers (45/50-plus) vinden innovaties lastig omdat het niet hun stroompje is. Geef jongeren kansen om mee te doen en mee te praten. Ik ken ook oudere leiders die dit uitstekend doen: openstaan voor nieuwe geluiden en mensen laten proberen. In stabielere, voorspelbare omgevingen zoals waterschappen zie je veel innovatie; leiders hebben daar ook veiligheid nodig. Als je te veel verkrampt, beweeg je niet meer. Zie het grotere plaatje: samenwerking, inzetbaarheid, flexibiliteit vergroten resultaten en werkplezier. Differentieer: er is altijd iemand die gelukkig is met routine, laat die dat doen en bouw eromheen variatie.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Leiders zijn niet altijd leidinggevenden; het gaat om ieder met een doel. Zie jij leiders voldoende samenwerken? Hoe doen ze dat?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Samenwerken tussen leidinggevenden is soms lastig, maar heel nuttig. Faciliteer intervisie. Wees eens een vlieg aan de muur bij een collega-leidinggevende; je ontdekt dat je dezelfde issues hebt en kunt uitwisselen. Ga in gesprek en durf je kwetsbaar op te stellen.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Ik hou van checklists. Heb je er nog een paar voor onze luisteraars?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): - Check psychologische veiligheid: wat is nodig en hoe ziet dat eruit in jouw organisatie? Wat kun jij morgen doen, desnoods met één collega? - Help een collega zich uit te spreken. - Start met verbinding: vraag in elk overleg hoe iedereen erbij zit. Zonder verbinding geen wezenlijke verandering.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Het klinkt alsof dit extra tijd kost, maar daarna gaat de rest twee keer zo snel. Ik werk met een Braziliaanse collega; eerst 20 minuten echt verbinden, daarna loopt het als een tierelier.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Wat ga jij morgen anders doen? Blijf je in je groef of ga je stretchen?
Ria van Dinteren (Auteur, organisatiekundige en breinexpert): Ik probeer mijn werk zo in te delen dat er 20–30% stretch in zit. Als er iets nieuws zich voordoet, onderzoek ik het.
Glenn van der Burg (Host People Power): Ik stretch mezelf met muziek maken. Ik speel al 30 jaar gitaar, matig, maar ik word beter en maak muziekjes voor podcasts. Spannend en leuk.
Marije Oliveira (Host Leading People Power): Ik ga toneelspelen. Spannend, maar het helpt me in mijn werk om uit mijn hoofd en in mijn lijf te komen. Ik begin volgende week vrijdag.
Glenn van der Burg (Host People Power): Dank je wel, Ria van Dinteren, auteur van onder andere Breinopeners en In het echt ben ik veel leuker, organisatiekundige en breinexpert. En Marije Oliveira, mijn host voor dit uur. En jij, luisteraar: ontzettend leuk dat je hebt geluisterd, anders slaat het nergens op wat wij doen. Meer luisteren? peoplepower.radio. Ideeën? Mail [email protected] of stuur een WhatsApp-bericht. Doei!
Voice-over (Jingle): Meer afleveringen vind je op peoplepower.radio en jouw favoriete podcast-app.