Voice-over (New Business Radio): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers. Met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow.
Voice-over (People Power): Hoe ontketen je de kracht van mensen in organisaties? People Power brengt je de laatste wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden. Over leiderschap en leren. Betrokkenheid en bevlogenheid. Inzetbaarheid en inclusie. Omdat mensen het verschil maken in jouw organisatie. People Power met Glenn van der Burg.
Glenn van der Burg (Host): Dit is tijd voor een nieuwe aflevering van People Power Hot Topic, waarin we elke maand brandende thema's binnen organisaties behandelen. Drie eigenwijze experts geven hun ongezouten mening over de verraderlijke valkuilen, de verkeerde vooroordelen en de ondubbelzinnige oplossingen. En dat doen ze aan de hand van vragen van jullie, onze luisteraars. Heb je zelf een vraag? Laat het ons weten via onze social media of mail naar [email protected]. Het panel van deze aflevering bestaat uit Aukje Nauta, auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar aan de Universiteit Leiden; Edson Hato, adviseur en ervaren People Executive; en Danny Sanders, inclusie-expert en oprichter van The Inclusion Studio. We zijn blij dat je luistert naar People Power.
Glenn van der Burg (Host): Zo, fijn dat jullie er allemaal zijn. Een heerlijke potpourri aan mensen die verstand hebben van veel en toch genoeg overlap én verschil. Aukje, leuk dat je er weer bent. Jij bent een oude bekende van de show, jarenlang columns gemaakt en nu voor het eerst in het forum. Even aandacht voor je boek Nooit meer doen alsof. Hoe is het met het boek?
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): Het gaat heel goed met het boek. Het staat nog steeds op papier. Ik krijg eigenlijk elke week wel mailtjes van lezers over hoe ontzettend waardevol ze het boek vinden. Soms doen ze ontboezemingen over hun schaamte en hoe ze daarmee aan de slag zijn gegaan om er een krachtbron van te maken. Dat is mooi om te lezen.
Glenn van der Burg (Host): Dus je krijgt input van lezers die je weer kan gebruiken in je lezingen? Geanonimiseerd natuurlijk.
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): Precies. En dat is op allerlei vlakken. Schaamte speelt op werk en privé. Als we ons daar bewuster van worden en het minder taboe is, krijgen we zo’n leuke wereld. Sinds ik met schaamte bezig ben, zie ik het overal. Net in het voorgesprek hadden we het over die klap van Will Smith. Mijn hypothese is dat hij die uit schaamte heeft gegeven. Hij lachte, zijn vrouw vond dat niet leuk. In plaats van te zeggen: ik schaam me dat ik lachte, gaf hij die klap. De pijn is makkelijker door te geven dan hem zelf te ervaren.
Glenn van der Burg (Host): Hij moest ook echt een end lopen. In die tussentijd nam de ratio het niet over.
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): In die tussentijd was hij bezig met het wegdrukken van schaamte. Het is een hypothese, niet wetenschappelijk onderzocht, en we hebben hem niet gesproken.
Glenn van der Burg (Host): Ik heb een vraag binnengekregen van Maud Smulders, freelance organisatieadviseur bij AWVN en De Normale Zaak. Ze schrijft: “We horen al jaren dat werkdruk, balans werk-privé en ervaren autonomie en regelruimte belangrijke ingrediënten zijn voor loyaliteit van zorgpersoneel. Welke tips hebben sprekers om dit duurzaam van de grond te krijgen in tijden van krapte?” Aukje, jij dook jarenlang in duurzame inzetbaarheid. Ik hoor je al: we weten wat werkt, maar toch krijgen we het niet voor elkaar in de zorg?
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): We vallen niet om van hoge taakeisen, maar van gebrek aan regelmogelijkheden en energiebronnen. Werkdruk op zich is niet erg; stress ontstaat bij gebrek aan autonomie en sociale steun. Ik denk in termen van energie: waar lekt energie weg? Als je je niet competent voelt of niet de professional kunt zijn die je wilt zijn, ervaar je schaamte. Kun je daar niet open over praten, dan kun je het niet oplossen en verlies je energie.
Glenn van der Burg (Host): Mijn gedachte: het aangeven waar je behoefte aan hebt, en daar zit schaamte op. We hebben het vaak over psychologische veiligheid. Wat betekent dat?
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): Dat je je veilig voelt, er vertrouwen is en je je kwetsbaar kunt opstellen. Durf je te zeggen: ik kan iets niet, ik vind iets eng? In veel omgevingen niet. Er is recent onderzoek waaruit blijkt dat mensen psychische problemen niet bespreken uit angst voor geen promotie of niet verlengen van contracten. Willen we echt aan werkdruk werken, dan moeten we ook aan gelijkwaardigheid werken.
Glenn van der Burg (Host): In het voorgesprek met Edson over leiderschap en inclusie zeiden we: dat begint op elkaar te lijken. Als je jezelf niet kan zijn en niet kan zeggen: vandaag wordt het niks, ik zit niet lekker in mijn vel, dan gaat het mis.
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): Er is wetenschappelijk bewijs: emotionele dissonantie, niet jezelf kunnen zijn, leidt tot uitputting. Authenticiteit is cruciaal; niet jezelf kunnen zijn is een energieblokkade.
Edson Hato (Adviseur en ervaren People Executive): Als je uitgaat van de persoon zelf: die moet weten waar hij energie van krijgt en waar het weglekt, en zélf kunnen regelen wat hij wanneer nodig heeft. Niet: we gaan voor iedereen yogalessen regelen. Misschien wil iemand beslissen: vandaag werk ik niet. Je kunt niet voor iedereen hetzelfde doen. Continu in gesprek dus.
Glenn van der Burg (Host): Eerste tip voor Maud: doe niet iets voor iedereen. Je doet het dan voor enkelen goed en voor de meesten niet.
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): Klopt. Ga met teams om tafel: hoeveel thuis, hoeveel kantoor, omgangsvormen, werk slim en energiegevend verdelen. Teamafspraken leveren veel op: je leert elkaar kennen en maatwerk wordt mogelijk.
Edson Hato (Adviseur en ervaren People Executive): Kijk naar het team, vergeet het individu niet. Het normatieve van “het team wil het zo” kan individuen dempen. Leidinggevenden moeten zowel individuele behoeften borgen als teamcohesie.
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): En daarom is psychologische veiligheid belangrijk: durf normen ter discussie te stellen, anders krijg je tunnelvisie en beklemming.
Danny Sanders (Inclusie-expert en oprichter The Inclusion Studio): Onveiligheid is: je wil niet gemarginaliseerd worden. Als ik een fout maak, ben ik straks niet meer te vertrouwen. Dat is precies waar het knelt.
Glenn van der Burg (Host): Je zoekt vaak naar “doe dit en alles komt goed”. Helaas zo werkt het niet. Behalve met liefde, want dan komt alles goed.
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): Met liefde komt alles goed. En praat rechtstreeks met Maud. Wij kunnen tips geven, maar vraag ook je buddies en collega’s.
Glenn van der Burg (Host): We gaan zo naar de volgende vraag. Even checken: vinden jullie het nog leuk? Een psychologisch fijne omgeving maak je ook door te vragen hoe het gaat.
Edson Hato (Adviseur en ervaren People Executive): Een beetje saai vind ik het wel. Meer grapjes of ruzies.
Glenn van der Burg (Host): Gaan we wat aan doen, dat hoor je zo.
Glenn van der Burg (Host): Ashley Wade, organisatieadviseur bij Lean Consultancy Group, vraagt op het gebied van inclusie: welke organisatiepatronen kom je tegen als je aan de slag gaat met het vergroten van inclusiviteit? Ze vraagt het aan Danny, maar ook aan jullie.
Danny Sanders (Inclusie-expert en oprichter The Inclusion Studio): De eerste vergissing is onderschatten wat inclusie op de werkvloer behelst. Het begint vaak met goede bedoelingen: vrijheid en gelijkheid. Maar die concepten bijten elkaar. Om gelijkheid te waarborgen, moeten we vrijheden van beter bedeelden beperken. Daar staan we niet bij stil. Ga je duiden en regels aanpassen, dan zie je het spanningsveld. Denk aan discretionaire bevoegdheden bij aannemen, belonen, promotie. Als je vooraf definieert wat succes is, wordt het eerlijker dan besluiten op “klik”.
Edson Hato (Adviseur en ervaren People Executive): Dit raakte me. Vrijheid en gelijkheid bijten. Mensen met macht moeten ruimte geven. Met die spanning kunnen we slecht omgaan.
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): Ik vind het ongezellig om dingen af te pakken. Kunnen we ook in overvloed denken en iedereen meer geven? Zelfsturende teams verdelen macht.
Glenn van der Burg (Host): Arbeiders zelfbestuur?
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): In theorie al lang bedacht. Maar onze samenleving is ingericht op schaarste. Jammer. Laten we hacks verzinnen om naar abundance te bewegen.
Glenn van der Burg (Host): Bij inclusie let ik ineens op mijn woorden: ik wil het goed doen, anders ga ik me schamen. Iemand zei: dat is precies wat moet gebeuren. Het moet ongemakkelijk worden voor iedereen.
Danny Sanders (Inclusie-expert en oprichter The Inclusion Studio): Klopt. Inclusie is niet per se een blij onderwerp. En als iemand een fout maakt, schiet niet agressief af. Leer en corrigeer zonder te beschamen.
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): Ik zei ooit “omgebouwd” in plaats van “transitie” over Sam Bettens. Iemand corrigeerde me publiekelijk. Ik schaamde me. Als je dat vriendelijker doet, leer ik óók zonder me in de hoek gezet te voelen.
Edson Hato (Adviseur en ervaren People Executive): Als zwarte homoseksuele man leef ik met een dubbel bewustzijn, vaak in witte corporate omgevingen. Ik moet continu niet comfortabel zijn en op mijn woorden letten. Witte mensen die plotseling moeten opletten, vinden dat snel agressief. Maar voor mij is dat dagelijkse kost. In een vergadering let ik op uitspraak, toon, niet te etnisch of te verwijfd overkomen. Je past je continu aan om effectief te zijn.
Danny Sanders (Inclusie-expert en oprichter The Inclusion Studio): Dit kruipt overal tussen de kieren. Je weet niet meer waar je compensatiegedrag ophoudt en jijzelf begint. Inclusie is jezelf kunnen zijn én erbij horen. Paradoxaal zoeken: wanneer pas je je gezond aan, wanneer blijf je jezelf?
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): We moeten beter leren ruzie maken en in gesprek blijven. Diversiteit minus inclusie is polarisatie. Diversiteit plus inclusie is paradox: beide waarheden vasthouden. Ontspan in de spanning.
Edson Hato (Adviseur en ervaren People Executive): Educate yourself. Verwacht niet dat de ander jou opleidt. Leer over de mooie en lelijke kanten van onze samenleving en hoe dominante normen uitsluiten. Voorbeeld: in Zuid-Afrika is tijdens een overleg weglopen disrespectvol; in Nederland is te laat komen onacceptabel. Dominante normen sluiten anderen uit.
Glenn van der Burg (Host): In Mozambique geven mensen een zachte hand. Hier is een stevige hand de norm. Je bedoelt hetzelfde, maar het wordt anders geïnterpreteerd.
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): Maak dat expliciet: wat is in jouw cultuur respectvol? Dan kun je nieuwe gezamenlijke afspraken maken.
Edson Hato (Adviseur en ervaren People Executive): Op het NOS Journaal: “veel mensen met een migrantenachtergrond overleden aan COVID, in tegenstelling tot Nederlanders.” Dan denk ik: ik heb een migrantenachtergrond, dus ben ik per definitie geen Nederlander? Taal doet ertoe. En “westerse migrantenachtergrond” is ook apart: Japanners worden zo genoemd. Onderbuik en historie spelen mee in wie we respecteren.
Glenn van der Burg (Host): Over Oekraïense vluchtelingen: alle steun, maar waarom geen apps voor Afghanen, Syriërs, Iraniërs? Identificatie is het argument, maar dat schuurt.
Danny Sanders (Inclusie-expert en oprichter The Inclusion Studio): Jij zei eerder dat je dit spannend vindt om te zeggen. Voor Edson is het dagelijks. Voor jou is er angst om gemarginaliseerd te worden als “praat voor eigen parochie”. Dat expliciet maken helpt.
Glenn van der Burg (Host): Ik was me voor het eerst bewust van mijn huidskleur op een busstation in Swaziland. Iedereen keek. Ik voelde me niet bedreigd, maar wel anders. Als witte man hier is dat zeldzaam.
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): Ik vroeg eens: hoe is het om vrouw te zijn, om een donkere huidskleur te hebben, om gay te zijn? Daar kwamen verhalen van microagressies. Op de vraag “hoe is het om een witte man te zijn?” kwam geen verhaal. De witte man is de norm. We vragen vaak: verplaats je in de ander. Maar je weet niet hoe het is om die ander te zijn. Geloof de ander, ook als je het zelf nooit meemaakte.
Voice-over (People Power): Experts en wetenschappers over de kracht van mensen in organisaties. People Power.
Glenn van der Burg (Host): We hebben een vraag van Els Oosthoek, manager organisatie en ontwikkeling bij Topaz, een ouderenzorgorganisatie rond Leiden. Ze schrijft: “We hebben verpleegkundigen uit andere landen aan het werk, omdat ze in Nederland niet te vinden zijn. Ze komen uit Polen of Spanje, misschien straks Oekraïne. We hebben een inwerkprogramma, sociaal programma met rondleidingen door Leiden, taalcursus via het detacheringsbureau, ze wonen in bed-en-baanstudio’s bij elkaar, op de werkplek een buddy. Het is knetterdruk in de zorg. Wat kunnen we nog meer inzetten, liefst met beperkte tijd? In december kwamen twee van de zeven niet terug van kerstvakantie. Hoe hou ik ze vast? Hoe voelen ze zich op hun plek? We gebruiken ook de Applical inwerkapp.”
Danny Sanders (Inclusie-expert en oprichter The Inclusion Studio): Eerst evalueren wat je doet. Niet: wat kunnen we nóg meer doen, maar: werkt dit voor hén? Vraag hen continu: werkt de app, heb je wat aan je buddy, wat mis je?
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): Mensen blijven als ze aandacht krijgen en zich thuis voelen. Maar je weet niet precies welke aandacht past. Dus praat en vraag naar concrete verbetertips. En specifiek: waarom kwamen die twee niet terug? Bel of mail hen. Onderzoek push- en pullfactoren: wat duwt weg bij Topaz, wat trekt thuis?
Edson Hato (Adviseur en ervaren People Executive): In de zorg haal je voldoening uit interactie. Taal en ongeschreven omgangsvormen bepalen die kwaliteit. Je kunt taalcursussen geven, maar als je de ongeschreven patronen rond cliënten en collega’s niet snapt, droogt voldoening op. Dat maakt deze vraag complex.
Danny Sanders (Inclusie-expert en oprichter The Inclusion Studio): Er zit vaak een kloof tussen wat iemand verwacht en wat er gebeurt. Ga daar gericht naar op zoek en verklein die kloof.
Glenn van der Burg (Host): Kerstvakantie is een gevaarlijk moment: je bent thuis, ziet je vrienden en familie. Misschien moeten we omdenken: haal het thuisfront naar hier en regel bijvoorbeeld dat het gezin met kerst naar Nederland kan komen.
Edson Hato (Adviseur en ervaren People Executive): Ik weet nog mijn eerste jaar hier: grijs, koud, kerst alleen. Ik belde mijn moeder huilend. Zij zei stoer: je blijft, in de zomer praten we verder. Achteraf bleek ze zelf drie dagen gehuild te hebben. Momenten als kerst zijn kantelbaar.
Aukje Nauta (Auteur, adviseur en bijzonder hoogleraar Universiteit Leiden): Uit SER-dialoogtafels met internationale studenten bleek: de liefde is de grootste retentiefactor. Mensen blijven als ze verliefd worden. Organiseer sociale verbinding, maak het leven leuk, help met netwerken, sport, cultuur. Desnoods een speels datingevent. Het stond niet in het SER-advies, maar het werkt wel.
Glenn van der Burg (Host): Rode draad: oplossingen liggen bij de mensen zelf. Vraag door, evalueer continu, durf onconventioneel te denken.
Voice-over (People Power): Meer afleveringen vind je op peoplepower.radio en in je favoriete podcast-app. We horen je vraag graag via [email protected] of WhatsApp op onze site. Bedankt voor het luisteren.