Glenn van der Burg (Host, People Power): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers. Met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow.
Hoe ontketen je de kracht van mensen in organisaties? People Power brengt je de laatste wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden. Over leiderschap en leren, betrokkenheid en bevlogenheid, inzetbaarheid en inclusie. Omdat mensen het verschil maken in jouw organisatie.
Bewegen is belangrijk. Bewegen maakt je hoofd leeg en het geeft je meer energie. Het verkleint de kans op ziektes en het staat steeds meer centraal bij de behandeling van ziektes. Maar veel mensen zijn een groot gedeelte van de dag aan het werk, zitten achter hun bureau en bewegen te weinig. Terwijl bewegen niet alleen gezond is, maar ook zorgt voor een hogere productiviteit, minder fouten en een beter humeur. En wie wil dat nou eigenlijk niet? Maar wat is gezond bewegen precies? En nog belangrijker, hoe zorg je ervoor dat je dat dagelijks genoeg doet? Wat kan je als werkgever voor je medewerkers betekenen? En welke rol is daarbij weggelegd voor de leidinggevende?
Te gast zijn Karine van ’t Land, zorgexpert leefkracht en gezondheid bij Menzis; Mike Lie-A-Lien, health manager bij Vanderlande; en Ronald Stevens, directeur BV Beatrixoord. Die gaan allemaal hele slimme vragen beantwoorden om erachter te komen hoeveel wijsheid er eigenlijk wel niet in deze drie leuke gasten zit. En we vinden het natuurlijk bijzonder fijn dat je luistert naar People Power. Karine, Mike en Ronald, wat leuk dat jullie er zijn. Een enorme brok kennis en ervaring. Ik heb hoge verwachtingen voor jullie. Eerst maar even de hamvraag: waarom is bewegen zo belangrijk voor gezondheid? Ik begin bij jou, Karine. Je hebt ervoor doorgeleerd. Wat gebeurt er allemaal in je lijf behalve verbranding? Waarom is bewegen daar zo belangrijk voor?
Karine van ’t Land (Zorgexpert leefkracht en gezondheid, Menzis): Ik ben arts maatschappij en gezondheid, public health expert. Ik vind het ontzettend gaaf dat ik bij Menzis aan die maatschappelijke opgaven kan werken: aan bewegen, aan meer gezondheid voor meer mensen. Dat noemen we leefkracht. Bewegen stimuleert je leefkracht als geen ander. Het heeft effect op hoe je je voelt, op je lichaam en op je kans om ziek te worden, die flink daalt.
Ons lichaam bestaat al zo’n 300.000 jaar in min of meer deze vorm. Het is opgebouwd om te bewegen. Stop je met bewegen, dan zet je evolutionair gezien een zuinigheidsstand aan: spieren worden minder onderhouden, hersenen minder gestimuleerd, hormonale processen gaan minder lekker lopen. Mensen die vaak bewegen, ervaren beloningen. Als je lang niet bewogen hebt, is dat beloningssysteem afgestompt en doet bewegen juist pijn. Dat maakt het lastig om te starten, zeker voor wie het het hardst nodig heeft.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Dat is die Catch-22: bewegen doet pijn, dus ga je niet bewegen, en dan wordt het erger. Mike, dit is jouw vak bij Vanderlande. Als collega’s zeggen: we zijn druk, moeten we ook nog bewegen, wat zeg je dan? Hoe leg je het belang uit?
Mike Lie-A-Lien (Health manager, Vanderlande): Allereerst: het is jouw lijf. Jij bent verantwoordelijk en je moet het onderhouden. Wachten tot mankementen naar boven komen is te laat. We willen preventie uitstralen. Als je je lijf leert kennen en het weer fit is, zit je beter in je vel, heb je meer energie en kom je tot meer creatieve oplossingen. Daar heeft zowel werkgever als werknemer veel aan.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Karine, bewegen we genoeg in Nederland?
Karine van ’t Land (Zorgexpert leefkracht en gezondheid, Menzis): Het kan erger, maar er is werk aan de winkel. We zijn sterk in dagelijks bewegen zoals fietsen, wandelen en tuinieren. Toch haalt krap de helft de beweegnorm: vijf keer per week een half uur matig intensief en zo min mogelijk zitten. We scoren heel slecht op zitten: Europees kampioen met gemiddeld 9 uur per dag, jongeren zelfs 11,5 uur. Dat hangt sterk samen met gezondheidsproblemen. Elke 30 minuten even opstaan, wat kniebuigingen, springen of water halen, vermindert risico’s fors.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Mijn horloge is streng, één keer per uur. Laten we naar de risico’s gaan: wat willen we voorkomen?
Karine van ’t Land (Zorgexpert leefkracht en gezondheid, Menzis): Steeds meer chronische ziekten, op jongere leeftijd en vaker meerdere tegelijk: diabetes, hoge bloeddruk, obesitas, hart- en vaatziekten, COPD. Ze halen je kwaliteit van leven onderuit. En het is oneerlijk verdeeld: lager opgeleid en lager inkomen hebben veel hogere risico’s. Psychische klachten komen daar ook vaker voor. Tegelijk: ongezonde voeding speelt bij iedereen, ook hoger opgeleiden met croissantjes en vruchtensap. Vruchtensap is geen gezonde keuze: het geeft een enorme suikerpiek. Tip 1: geen vruchtensap.
Gezondheidsverschillen zijn schrijnend: zeven jaar korter leven op basis van postcode tussen beste en slechtste wijken, en 18 jaar langer leven met chronische ziekte. Diabetespatiënten hebben 20% kans op depressie, tegen 5% in de algemene bevolking.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Dit programma gaat over werk. Wat is de rol van de werkgever? Ronald?
Ronald Stevens (Directeur, BV Beatrixoord): Of iemand nou medewerker of patiënt is: iemand is meer dan de rol van het moment. Je kijkt naar de totale mens. Werk is een groot deel van het leven. Als je daar aandacht voor hebt, kan het veel meer betekenen dan alleen fysiek. Je kunt het inbedden als teambuilding en in de cultuur.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Mike, waarom heeft Vanderlande jou in dienst genomen? Wat hopen ze te bereiken?
Mike Lie-A-Lien (Health manager, Vanderlande): Bewustwording creëren. Dat nemen mensen mee naar huis en hun gezin. Het gaat niet alleen om de werksituatie, maar ook thuis. En voor de werkgevers die naar de businesscase kijken: ziekte heb je niet altijd in de hand, maar kijk naar redenen, signalen en wat je samen kunt doen. Zieke medewerkers kosten geld, dus betrokkenheid loont.
Karine van ’t Land (Zorgexpert leefkracht en gezondheid, Menzis): Maatschappelijk: de krapte in de zorg is enorm. Ziekteverzuim van 13–14% in thuiszorg is geen uitzondering. We kunnen het ons niet veroorloven om vermijdbare ziekten te laten passeren. Overal is krapte: luchthavens, tunnels, scholen. We hebben een verantwoordelijkheid.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Oké, nu ben ik werkgever en wil aan de slag. Waar loop ik tegenaan, wat heb ik nodig? Mike?
Mike Lie-A-Lien (Health manager, Vanderlande): Begin met onderzoek naar behoeften. Wij hebben een jonge populatie die wil sporten en betrokken zijn. We hebben een enquête gedaan en daarop een gym gebouwd. Die zat snel vol, dus we hebben uitgebreid met een extra gym en buitenterrein voor HIIT en looptechniek. Daarnaast geef ik voedings- en slaapadvies. Je moet het breed aanpakken en mensen groeperen in programma’s waar iedereen aan mee kan doen.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Hoe krijg je mensen mee die niet van de gym zijn? Ronald?
Ronald Stevens (Directeur, BV Beatrixoord): Sluit aan bij behoeften en bouw stapjes in. Begin desnoods met lunchwandelen, spelvormen, de kantine als apenkooi, trefbal. Maak het laagdrempelig. Het moet aansluiten bij cultuur en visie, en waar je als bedrijf over 10 jaar wil staan. Laat mensen elkaar inspireren: challenges, maatjes, teamafspraken, dobbelsteenactiviteiten in de pauze.
Karine van ’t Land (Zorgexpert leefkracht en gezondheid, Menzis): Pas de omgeving aan. Maak bewegen de default. Bij Menzis staat de trap prominent centraal, poortjes boven; lift is er wel, maar niet leidend. In de kantine loop je eerst langs salades. Een kroket kan, maar je belt eerst. Gebruik onze gemakzucht: minder koffieautomaten, dienbladen weg, printers verder weg, lange looproutes naar parkeerterrein. Stimuleer elkaar: lunchwandelen, samen thee halen, stappen doel bespreken. Balanceer sturen en belonen.
Waarom doen we het uit onszelf niet? Evolutionair zijn we geprogrammeerd voor comfort: eten als het er is, rust als het kan. Dat werkte vroeger, nu niet meer. Wereldwijd neemt slechts 5% de trap naast een roltrap; zelfs op conferenties van bewegingswetenschappers maar 7%.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Werkt kennisoverdracht?
Ronald Stevens (Directeur, BV Beatrixoord): Ja. Leer etiketten lezen. Bukken in de supermarkt levert vaak minder vet, suiker en zout op, én extra beweging. Kleine, consequente stapjes: andere kaas, 100% pindakaas. Wij hebben bijvoorbeeld een gewichtsverminderingsprogramma zonder dieet: bewustere keuzes, porties, bewegen dat je leuk vindt. Resultaten volgen vanzelf.
Mike Lie-A-Lien (Health manager, Vanderlande): We begeleiden ook één-op-één waar nodig. Het gaat om 6–7% van de populatie; dat is te doen. Persoonlijke aandacht helpt en mensen gaan zichzelf uitdagen.
Ronald Stevens (Directeur, BV Beatrixoord): Idealiter heb je meerdere interventies: breed voor de grote groep, dieper voor oranje en rode groepen. Met een PMO (preventief medisch onderzoek) breng je groen-oranje-rood in kaart en kies je aanpak: preventief of curatief.
Karine van ’t Land (Zorgexpert leefkracht en gezondheid, Menzis): Prachtig als er een inspirerende professional als Mike rondloopt, maar we willen alle Nederlanders bereiken. Daarom investeren we in SamenGezond, een gratis app voor iedereen. Niet alleen informatie, maar ook motivatie: weekdoelen, punten sparen, teams, challenges. Ingezet met inzichten uit motivatie- en gedragswetenschap.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Mike, gebruiken jullie SamenGezond?
Mike Lie-A-Lien (Health manager, Vanderlande): Ja, we bieden hem actief aan en brengen hem onder de aandacht. Ik lever input aan Menzis vanuit onze medewerkers. De app is persoonlijk; ik kijk niet mee.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Ronald, bij jullie?
Ronald Stevens (Directeur, BV Beatrixoord): Zeker. We zetten hem in bij interventies, o.a. met UMCG. We bereiden 100 medewerkers voor op de 4 Mijl van Groningen, met de voorwaarde: alleen voor wie nog niet eerder meedeed. Zo roteren we door de jaren heen door de populatie. In de app kunnen we opdrachten en challenges aan groepen koppelen, doelen monitoren en groepsdynamiek benutten.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Gedrag en routines zijn key. Kleine succesjes inbouwen helpt. Je maakt gewenste dingen makkelijker en ongewenste moeilijker: schoenen klaarzetten, koelkastbeleid, minder verleidingen in huis.
Terug naar de werkgever: waar begin je, Mike?
Mike Lie-A-Lien (Health manager, Vanderlande): Creëer draagvlak. Zet vitaliteit op de boardagenda. Laat de board zichtbaar meedoen: sporten, deelnemen aan events. Voorbeeldgedrag werkt. Maak onderwerpen bespreekbaar en agendeer ze structureel.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Rol van de leidinggevende?
Ronald Stevens (Directeur, BV Beatrixoord): Bespreek als team wat je belangrijk vindt op werk en in het leven. Positief benaderen, uitdagen en iets bieden. Mensen blijven vrij in keuzes, maar de leidinggevende ziet vaak het eerst hoe het met iemand gaat en kan het gesprek openen, mits de organisatie handvatten biedt.
Karine van ’t Land (Zorgexpert leefkracht en gezondheid, Menzis): Stoppen met roken is een goed voorbeeld. Aanbod alleen werkt matig; betrokken leidinggevenden die één-op-één het gesprek voeren, werken beter. Universiteit Maastricht leert leidinggevenden hoe dat gesprek te voeren, met workshops en acteurs. In bedrijfszorg helpen onze adviseurs met organisatiescans: aanbod is vaak sterk, gebruik is zwak. Dan werken we aan cultuur, leiderschap en activatie.
Mike Lie-A-Lien (Health manager, Vanderlande): Wij willen leidinggevenden trainen om signalen te herkennen en het gesprek te voeren. Daar bouwen we naartoe.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Tot slot super concreet: wat kun je morgen doen dat weinig tijd kost? Mike?
Mike Lie-A-Lien (Health manager, Vanderlande): Maak er geen dwang van. Begin laagdrempelig. Geen 10 km als 1 km nog niet lukt. Maak een schema: week 1 korte blokjes activiteit en rust, voeding bijhouden; week 2 een paar minuten erbij. Zo maak je het weer leuk en leert je lichaam geleidelijk. Begin bij jezelf. Lukt het niet? Zoek hulp in je omgeving.
Ronald Stevens (Directeur, BV Beatrixoord): Laat je als organisatie helpen door partijen die hierin gespecialiseerd zijn. Je hoeft niet overal goed in te zijn. Wij helpen medewerkers gezond en vitaal te worden en te blijven.
Karine van ’t Land (Zorgexpert leefkracht en gezondheid, Menzis): Gebruik wat er in je collectiviteit zit. De 5% korting verdwijnt per 1 januari 2023, maar de inhoudelijke voordelen blijven: experts die meedenken over aanpak, cultuur en middelen. Mijn tip voor HR: pak de telefoon, maak een afspraak en doe een organisatiescan. Heb je die collectiviteit niet? Ook dan kun je bellen en je laten informeren. Er zijn altijd partijen die je kunnen helpen.
Glenn van der Burg (Host, People Power): Dank jullie wel: Karine van ’t Land (Menzis), Mike Lie-A-Lien (Vanderlande) en Ronald Stevens (BV Beatrixoord). En jij dank je wel voor het luisteren en veel succes met meer bewegen.