Voice-over (Jingle): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers, met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow.
Voice-over (Jingle People Power): Hoe ontketen je de kracht van mensen in organisaties? People Power brengt je de laatste wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden. Over leiderschap en leren, betrokkenheid en bevlogenheid, inzetbaarheid en inclusie. Omdat mensen het verschil maken in jouw organisatie. People Power met Glenn van der Burg.
Glenn van der Burg (Host): Meer dan de helft van de Nederlandse werknemers heeft last van hoge werkdruk en werkstress. Oorzaken zijn bijvoorbeeld een verkeerde werk-privébalans of geldzorgen. De problematiek rond geldzorgen neemt sterk toe en signalen komen vaak pas laat boven. Gevolg: mentale gezondheidsproblemen en latent verzuim. Hoe versterk je als werkgever de mentale fitheid van medewerkers? Welke rol speel je, hoe betrek je leidinggevenden en welke partijen kunnen ondersteunen? In de studio drie experts: Karine van ’t Land, zorgexpert Leefkracht en Gezondheid bij Menzis; Manuela de Jongste, oprichter en eigenaar van DiFfit; en Karin Smolders, Human Being Officer bij Bidfood. Mentale fitheid, daar gaan we het over hebben. Karine, wat is het?
Karine van ’t Land (Zorgexpert Leefkracht en Gezondheid, Menzis): Mentale fitheid is lastig heel scherp te definiëren. Bij Menzis noemen we het leefkracht: je gezond voelen, je eigen keuzes kunnen maken, je koers kunnen bepalen en daardoor prettiger in het leven staan. Psychologisch kun je zaken meten als veerkracht, stressgevoeligheid en -herstel, slaap en cognitief functioneren. Uiteindelijk gaat het erom dat je lekker in je vel zit en leefkracht voelt. Stress is niet slecht; het helpt je in actie te komen, zolang het ook weer stopt.
Glenn van der Burg (Host): Het leven loopt nooit precies zoals je wilt: treinen rijden niet, wegen zijn afgesloten, een kind is ziek. Mentale fitheid is voor mij de ruimte hebben om dat op te vangen zonder in de put te raken. Hoe is jouw eigen mentale fitheid, Karine?
Karine van ’t Land (Zorgexpert Leefkracht en Gezondheid, Menzis): De reis hierheen was een uitdaging met de trein, dus met de auto gekomen. Maar ik herstel snel. Jullie ontvangst helpt: even landen, water, een schouderklop. Het is goed om daar bewust tijd voor te nemen.
Glenn van der Burg (Host): Hoe staat het met de mentale fitheid in Nederland?
Karine van ’t Land (Zorgexpert Leefkracht en Gezondheid, Menzis): Het is echt een uitdaging. Psychische klachten zijn momenteel de grootste oorzaak van langdurige uitval bij werknemers, vooral bij jongere leeftijdsgroepen (25-35). Die groep staat voor veel keuzes: samenwonen, trouwen, kinderen, carrière. Daarbovenop komt sociale druk via social media: willen meedoen, niets willen missen. Stress bouwt zich op en zonder oplaadmomenten gaat het mis. Ongeveer 1,3 miljoen medewerkers ervaren dit. De coronaperiode verergerde het, zeker bij jongeren en starters die lang niemand live zagen. Eenzaamheid speelde een rol.
Glenn van der Burg (Host): Ik hoor veel maatschappelijke factoren. Wat kan je als werkgever doen?
Karine van ’t Land (Zorgexpert Leefkracht en Gezondheid, Menzis): Kenniswerkers zitten veel achter beeldschermen en laden taken op zichzelf. Autonomie is mooi, maar risico op overbelasting is reëel, zeker bij ambitieuze jongeren. Werkgevers kunnen monitoren, begrenzen en het laagdrempelig bespreekbaar maken: hoe gaat het, hoe zit je erbij? Langdurige uitval veroorzaakt veel leed, re-integratie is moeilijk en kostbaar. In de krappe arbeidsmarkt is het cruciaal om mensen aan boord te houden.
Glenn van der Burg (Host): Karin, jij bent als Human Being Officer bij Bidfood in de praktijk werkgever. Herken je dit?
Karin Smolders (Human Being Officer, Bidfood): Zeker. We hebben logistiek en transport (meer praktisch geschoold) én kenniswerkers. In corona konden logistiek en transport niet thuiswerken; we leveren ook aan zorg, dus een deel ging door. Je ziet spanning door thuissituaties: partners thuis of werk kwijt, kinderen thuis. Werk is een groot sociaal anker; bij ons reageren collega’s veel op elkaars posts. Vroeger had je meer sociale gemeenschappen buiten werk; nu is werk vaak die community. Dat geeft verantwoordelijkheid. Een voorbeeld: een chauffeur was een week thuis en sprak niemand, kwam zonder stem terug van pure eenzaamheid. Het toont hoe belangrijk werk als gemeenschap is.
Glenn van der Burg (Host): Ik wil inzoomen op financiële zorgen. Wat doet dat mentaal met mensen, Manuela?
Manuela de Jongste (Oprichter en eigenaar, DiFfit): Heel veel. Het treft niet alleen mensen met schulden of lage inkomens; ook middeninkomens worden hard geraakt. Energiekosten exploderen; mijn eigen rekening ging van 220 naar 845 euro. Hoe kunnen sommige medewerkers dit betalen, zeker in slecht geïsoleerde woningen? Het gaat ook om dure boodschappen en vervoer. Kijk naar verzuim rond uitbetaaldagen: mensen kunnen soms niet komen door geen OV-saldo of benzine. Stress leidt tot cognitief verlies: onderzoek toont een IQ-daling van circa 13 punten door stress, vergelijkbaar met een nacht niet slapen. Presteren lukt dan simpelweg minder, met latent verzuim tot gevolg.
Karin Smolders (Human Being Officer, Bidfood): We zien dit ook. Voorafgaand aan onze 4-wekelijkse betaalmomenten melden mensen zich vaker ziek, of komen met “auto start niet”-meldingen. Onderling geld lenen gebeurt, maar is lastig. Rare of geen keuzes komen voor. Een voorbeeld: een medewerker met een elektrische fiets die stuk ging, liep kilometers terug in plaats van te bellen voor hulp. Ratio verdwijnt. In functies met veiligheidsrisico’s (chauffeurs, heftruck) zijn de gevolgen potentieel groot. Daarom moeten we alert zijn. Los daarvan: goed werkgever zijn is kern. Mensen die goed in hun vel zitten, werken met plezier, presteren beter en vallen minder uit. In ons handmatige werk zijn mensen cruciaal.
Karine van ’t Land (Zorgexpert Leefkracht en Gezondheid, Menzis): Belangrijk is de psychologie van de schaarste: naast die IQ-daling verlies je mentale bandbreedte. Impulscontrole daalt, werkgeheugen verslechtert, je focust op je directe tekort (geld/tijd/calorieën). Voor werkgevers betekent dat fors latent verzuim, bovenop echt verzuim. Maatschappelijk is het schrijnend: voorspellingen dat 1 op 10 kinderen in armoede leeft. Werkgevers moeten alert zijn.
Manuela de Jongste (Oprichter en eigenaar, DiFfit): Er is ook een nieuwe groep met geldzorgen. Compensaties (zoals 1300 euro) worden soms niet aan energie besteed door andere acute noden. Dan komt een pijnlijke jaarafrekening. Verlies aan autonomie over je leven (cadeautje, koffie met collega, vakantie) leidt tot isolement. Werkgevers kunnen echt verschil maken.
Glenn van der Burg (Host): Je betreedt als werkgever snel iemands privédomein. Hoe ga je daar zorgvuldig mee om?
Karine van ’t Land (Zorgexpert Leefkracht en Gezondheid, Menzis): Als zorgverzekeraar bevorderen we leefkracht en maken we zaken eenvoudig. Bij betalingsachterstanden hebben we 6 maanden om samen op te lossen vóór een duurdere wettelijke regeling ingaat. We communiceren simpel, zonder dreiging, met makkelijke betalingsregelingen om mensen die poort door te helpen. We zijn partner in de Alliantie tegen Kinderarmoede. Richting werkgevers: via collectiviteiten geven we anonieme inzichten over betalingsachterstanden onder hun verzekerden en adviseren we over aanpak, bijvoorbeeld met partners zoals DiFfit die kunnen coachen. Mensen met verminderde mentale bandbreedte hebben die steun nodig.
Manuela de Jongste (Oprichter en eigenaar, DiFfit): Het taboe zit bij medewerker en leidinggevende. Velen zijn bang voor een “beerput”. Toch: je mag gewoon vragen hoe het gaat. Medewerkers beginnen zelden met “ik heb financiële problemen” maar met signalen als lichamelijke klachten of stress. Luister, vraag door, stel je kwetsbaar op. Dan volgt vaak openheid. Het begint met erkenning zonder oordeel.
Glenn van der Burg (Host): Hoe ga je als leidinggevende dat gesprek heel concreet aan, Manuela?
Manuela de Jongste (Oprichter en eigenaar, DiFfit): Zonder oordeel, nieuwsgierig en oprecht. Kies een besloten moment, niet bij het koffieapparaat met collega’s erbij. Begin simpel: “Hoe gaat het met je?” DiFfit traint leidinggevenden hierin, want elke medewerker en elke leidinggevende is anders. Verwacht emoties of stilte; dat is oké. Het feit dat je het gesprek voert, is al winst.
Karine van ’t Land (Zorgexpert Leefkracht en Gezondheid, Menzis): Creëer vooraf bedding: neem financiële fitheid op in beleid en communicatie. Zet op intranet/website dat je dit belangrijk vindt, dat er enquêtes of vragen kunnen komen. Normaliseer dat je ernaar vraagt uit betrokkenheid, niet vanuit veroordeling. Dat verlaagt de drempel.
Karin Smolders (Human Being Officer, Bidfood): Help leidinggevenden met signalen. Voorbeelden: - Ziekmeldingen vlak voor uitbetaaldag; geen geld voor OV/benzine - Ander gedrag: kort lontje, te laat, teruggetrokken, niet meedoen - Geen of ongezond eten; meer alcohol/middelen - Veel extra uren (bijv. nachten voor toeslagen) - Irrationele beslissingen; plots onzeker; besluiteloos - Fouten door “er niet bij zijn” - Vragen rond uitbetaling vakantiegeld/uren - Signalen via collectiviteitsdata (anoniem) of informatieverzoeken/loonbeslag - Zorgmijding: slecht gebit, niet naar huisarts, kapotte bril/schoenen Zeg als leidinggevende: “Ik maak me zorgen om je. Ik zie X en Y.” Er kan ontkenning of boosheid komen; dat is vaak óók een signaal. Spreek vanuit jezelf en wat je ziet. Als gesprek met leidinggevende lastig is, bied meerdere kanalen: HR/PNO, bedrijfsarts (ook preventief), anonieme helpdesk zoals we met DiFfit starten.
Karine van ’t Land (Zorgexpert Leefkracht en Gezondheid, Menzis): Er is ook een wettelijk kanaal dat niets van de medewerker vraagt: bij betaalachterstanden bij energie, water, huur of zorgverzekering gaat een signaal naar de gemeente (Wet gemeentelijke schuldhulpverlening). De gemeente móet dan contact opnemen. Zeker bij zorgpremieachterstand is dat belangrijk, want zorg wordt doorgeleverd en anders volgt een duurdere regeling buiten de zorgverzekeraar om. Voorkom die valkuil.
Karin Smolders (Human Being Officer, Bidfood): Zorg voor een veilige omgeving. Maak het niet te ingewikkeld: vraag gewoon “Hoe is het?” en als iemand “goed” zegt maar je gevoel anders is, geef dat aan en laat de deur open: “Mocht je van gedachten veranderen, weet dat er opties zijn.” Signaleer, zet door naar het juiste kanaal, en bied maatwerk. Gebruik het providerboek; met Menzis en DiFfit hebben we o.a. een anonieme helpdesk. En: zet de computer weg, ga één-op-één met een kop koffie. Stel niet uit; voer het gesprek en kijk daarna welke interventie past.
Manuela de Jongste (Oprichter en eigenaar, DiFfit): Embed dit structureel; geen tijdelijke campagne. Communiceer wat de helpdesk is en waarvoor je kunt bellen (financiën en mentale gezondheid), anoniem als dat veiliger voelt. Werkgevers hoeven het niet alleen te doen; samen boeken we goede resultaten.
Glenn van der Burg (Host): We sluiten af met een turboklapper: wat kan je morgen doen?
Karine van ’t Land (Zorgexpert Leefkracht en Gezondheid, Menzis): - Informeer medewerkers over gespreide betaling van het eigen risico (10 termijnen). - Werk samen met je zorgverzekeraar; benut collectiviteitsvoordelen en data-inzichten (anoniem). - Schakel experts in voor coaching en aanpak; dit vraagt specifieke expertise.
Karin Smolders (Human Being Officer, Bidfood): - Ga het gesprek aan en houd de signaleringsrol scherp. - Laat de deur open als iemand nog niet wil delen. - Zet door naar passende kanalen; maatwerk per persoon. - Start klein: één-op-één, kop koffie, vandaag nog.
Manuela de Jongste (Oprichter en eigenaar, DiFfit): - Kom in actie; verschuil je niet achter “privé”. - Realiseer: de rugzak komt mee naar werk en gaat weer mee naar huis. - Kijk op de sites van Menzis en DiFfit voor mogelijkheden; samen zorgen we voor financieel en mentaal fitte medewerkers.
Glenn van der Burg (Host): Je hoeft het niet alleen te doen. Dank aan Karine van ’t Land (Menzis), Manuela de Jongste (DiFfit) en Karin Smolders (Bidfood). Meer afleveringen vind je op peoplepower.radio en in je favoriete podcastapp. Bedankt voor het luisteren.