Voice-over (New Business Radio): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow.
Voice-over (People Power): Hoe ontketen je de kracht van mensen in organisaties? People Power brengt je de laatste wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden. Over leiderschap en leren, betrokkenheid en bevlogenheid, inzetbaarheid en inclusie. Omdat mensen het verschil maken in jouw organisatie. People Power met Glenn van der Burg.
Glenn van der Burg (Host People Power): Organisaties werken aan grote maatschappelijke en duurzaamheidsvraagstukken, hun purpose. In eerdere afleveringen bespraken we hoe je die roeping van je bedrijf vindt en tot leven wekt. Vandaag duiken we in samen leren om het gezamenlijke doel te bereiken. Hoe doordrenk je een organisatie van het nut en de noodzaak van die richting? Wie betrek je? Hoe leer je samen van de uitdagingen die je onderweg tegenkomt? Drie experts helpen ons: Charlotte Extercatte stond aan de wieg van de duurzame transformatie bij Interface Nederland en helpt met Transform4C organisaties om hun eigen mensen ambassadeurs van de verandering te maken. Maarten Willems is Projectmanager CSRD bij NS. En Renée de Boo is partner People & Change bij KPMG. Fijn dat jullie er zijn. We gaan het niet hebben over materialiteitsanalyses en projectlijstjes, maar over: als je de richting weet, hoe kom je er dan samen door te leren? Eerst: hoe kijken jullie naar lineaire aanpakken zoals “uitrollen van de nieuwe koers” en programmamanagement? Werkt dat?
Maarten Willems (Projectmanager CSRD, NS): Dat kan werken, maar nooit alleen. Binnen NS lopen veel verduurzamingsprojecten. Maar echte verandering is groter dan projecten: het gaat om samen gedrag veranderen. Je organiseert projecten, maar je creëert het met elkaar.
Glenn van der Burg (Host People Power): Charlotte, stel: we fixen het met een plan, projecten, en dan trickle down. Goed idee?
Charlotte Extercatte (Founder Transform4C, transitie-expert): Belangrijk, maar niet snel genoeg om de doelen voor 2030 te halen. Projecten en programma’s zijn effectief om resources te organiseren, maar niet om tempo te maken in onzekere opgaven zoals halvering van broeikasgassen en grondstoffengebruik. Er is veel onbekend. Instrumenteel werken is één stroom; aanvullend heb je een rentmeesterschapsbenadering nodig. Als er te veel onzekerheden als “risico’s” in een projectlijstje staan, moet je je aanpak heroverwegen.
Glenn van der Burg (Host People Power): Renée, jouw ervaring met lineair veranderen: doel bepalen, plan maken, uitvoeren, klaar?
Renée de Boo (Partner People & Change, KPMG): Soms nodig en nuttig, maar je moet kijken naar het vraagstuk. Materialiteitsassessment kan prima projectmatig. Maar voor transformatie is vaak een andere, meer holistische aanpak nodig. De keuze hangt af van hoe helder het doel en de output zijn.
Glenn van der Burg (Host People Power): Bij People Power draait het om mensen. Hoe belangrijk zijn mensen om dit voor elkaar te krijgen, Maarten?
Maarten Willems (Projectmanager CSRD, NS): Enorm. In de inkooporganisatie merkte ik hoe bevlogen inkopers kansen zien en anderen meenemen. Ons nieuwe beleid is ontstaan door mensen die ervoor wilden gaan, niet door een top-down opdracht. Voorbeelden: - Circulaire bouwprojecten: niet slopen, maar materialen oogsten. Hogere waarde en zelfs goedkoper. - Wielen: collega Alexander maakte emissiereductie concreet; oude wielen worden nieuwe wielen via een circulair model. Ontstaan vanuit een inkoper die het initieerde.
Glenn van der Burg (Host People Power): Charlotte, dat wil je toch: initiatief dat snelheid geeft?
Charlotte Extercatte (Founder Transform4C, transitie-expert): Exact. De menselijke factor is doorslaggevend om ideeën werkelijkheid te maken. Inspirerende voorbeelden van Koen en Alexander zetten anderen aan. Techniek kán; snelheid zit in toepassing door mensen. Je hebt tientallen mensen nodig om één idee waar te maken. Hoe vaardiger je daarin bent, hoe sneller je transitiedoelen haalt. “Duurzaam” klinkt statisch; het gaat om duurzaam ontwikkelen. Oplossingen vandaag zijn beter, morgen beterder.
Glenn van der Burg (Host People Power): Je zei: je kunt niet snel worden door “iedereen mee te nemen”, maar we willen toch iedereen meenemen?
Charlotte Extercatte (Founder Transform4C, transitie-expert): Uiteindelijk raakt het iedereen. Maar om een transformatie op gang te zetten, moet je niet met iedereen tegelijk beginnen; dan kom je niet in beweging. Snelste manier: je magische 1% activeren—mensen die zeggen “we moeten en kunnen dit, en we hebben er zin in”. Bouw dat uit naar 5 à 10% en je bereikt een tipping point. Je bouwt een nieuwe organisatie ín de bestaande, die zakelijk succesvol is en draagvlak wint.
Glenn van der Burg (Host People Power): Waarom is leren zo belangrijk, Renée?
Renée de Boo (Partner People & Change, KPMG): Omdat we niet precies weten waar we naartoe gaan. We moeten continu ontwikkelen, eiken wat werkt, samenwerken, en van elkaar leren. Dat vraagt een andere manier van werken, leren en organiseren. Inherent aan leren is dat het soms misgaat. Je wil naar: “we hadden een idee en we hebben veel geleerd”—dus vooruitgang, ook als het niet in één keer lukt. En samenwerking in het ecosysteem: minder “leveranciers/klanten”, meer “partners” en gedeeld rentmeesterschap.
Glenn van der Burg (Host People Power): Hoe breng je leren en presteren samen? We willen ook dat treinen op tijd rijden.
Charlotte Extercatte (Founder Transform4C, transitie-expert): Je hebt de instrumentele denkers die in cijfers en compliance sturen, en dat is belangrijk. Pionierende voorloperorganisaties hebben daarnaast een tweede vehikel: werken vanuit een wenkend, voorstelbaar toekomstbeeld. Niet “55% minder CO2”—dat raakt niet. Wel: hoe ziet onze organisatie eruit als we geen afval meer produceren of veel minder uitstoten? Visualiseer dat, maar vooral: wat doen we dan anders, en wat niet meer? Investeer in die visie met een kleine, gemotiveerde groep: dat is je start.
Glenn van der Burg (Host People Power): Hoe kies je die kleine groep? Je wilt de Koenen en Alexanders, maar je weet vooraf niet wie het zijn.
Charlotte Extercatte (Founder Transform4C, transitie-expert): Toch weet je het deels. Start met een krachtteam (ca. 5 mensen) dat versnelling kan activeren: zij zeggen “we halen de doelen niet als we blijven organiseren zoals altijd; we creëren richting en ruimte voor vernieuwing.” Voeg kritische stakeholders toe (leiders met budget/tijd). Oogst gaandeweg wie erop aanslaat. Zo bespaar je tijd: eerst de vonk, dan verbreden.
Glenn van der Burg (Host People Power): Wat voor types zoek je, Renée?
Renée de Boo (Partner People & Change, KPMG): Early innovators, visionairs, creatieven. En verschillende profielen: inhoudelijk gedreven duurzaamheidskampioenen, maar óók veranderkundigen die snappen hoe je beïnvloedt, leiders meekrijgt, en energie kanaliseert.
Charlotte Extercatte (Founder Transform4C, transitie-expert): Let op: inhoudelijk gedreven mensen kunnen irritatie oproepen. Taal en framing richting beslissers zijn cruciaal om ruimte te krijgen. De intrinsieke energie is groot; de kunst is die te kanaliseren met duidelijke richting, eenvoud en focus (wat dit jaar, wat volgend jaar).
Maarten Willems (Projectmanager CSRD, NS): Ondernemers zijn overal in organisaties. Voorbeeld NS: - Treinrevisie: 99% van materialen wordt hergebruikt. - Aanbesteding kantoormeubilair: de winnende leverancier was eerder afnemer van onze oude treinmaterialen. We specificeren duurzaam, kwantificeren weging, en krijgen daardoor andere inschrijvers. Sommige leveranciers zeggen: “We schrijven in omdat jullie zo duurzaam specificeren.” Ecosystemen ontstaan door ondernemerschap. In de sector werken we samen met andere vervoerders en leveranciers; op dit onderwerp is samenwerking belangrijker dan concurrentie.
Glenn van der Burg (Host People Power): We hebben een versnellingsprobleem. Hoe voorkom je dat de energie vastloopt?
Charlotte Extercatte (Founder Transform4C, transitie-expert): Veel mensen schieten in actie—project koffie, catering, grondstoffen—maar zonder tijd en middelen ontstaat schaarste en frustratie, en dan vertraagt het. Pioniers laten zien dat het anders kan: 1) wenkend perspectief, 2) klein beginnen, 3) leren organiseren, 4) regie houden. Vier versnelfasen: - Van “moeten” (wetgeving) en “do good” naar - Voorloper: je wil versnellen en anders organiseren, - Soms door naar gamechanger (weinig organisaties). Er is technisch veel mogelijk en we weten wat menskant vraagt. Maak ruimte naast de traditionele organisatie om te vernieuwen.
Glenn van der Burg (Host People Power): Hoe zet je die eerste 1% aan tot vlammen?
Charlotte Extercatte (Founder Transform4C, transitie-expert): Begin met een katalysatorproject—klein, zichtbaar, betekenisvol—dat het nieuwe verhaal belichaamt. Voorbeeld koffiebekers bij de Rijksoverheid: wegwerp weg. Een duurzaamheidsmanager heeft bedrijfsvoering nodig om de keten om te gooien. Start met één ministerie, ontdek en leer, en rol via communities razendsnel uit naar andere ministeries. Niet overal tegelijk beginnen: één iemand rekent de businesscase uit, één ontwerpt gedragsinterventies, je tekent de keten (wie raakt dit?), je bepaalt: wat doen we anders en wat stoppen we? Je maakt domme fouten, leert snel, en schaalt daarna.
Maarten Willems (Projectmanager CSRD, NS): Op stations is de standaard: neem je eigen beker mee; anders betaal je extra voor een bekertje. Dat stuurt gedrag. Maar je ziet ook onverwachte gevolgen: minder koffieconsumptie of hoe je gasten bedient. Je moet oplossingen doorontwikkelen.
Renée de Boo (Partner People & Change, KPMG): Een klein team zet een golf in gang. Mensen kijken om zich heen en liften mee. Dat is hoe trends zich verspreiden.
Charlotte Extercatte (Founder Transform4C, transitie-expert): Maak een krachtenveldanalyse van de hele “koffiebekerketen” (of waterstof op de bouwplaats, of plantaardige voeding). Teken wie er menselijk en procesmatig bij betrokken is. Zo vind je je 1%. Doe de vernieuwing, leer wat werkte/niet werkte (bijv. chaos na het weghalen van alle wegwerp, of perfecte beker die toch problemen met mensenrechten geeft), zoek snel de volgende oplossing. Houd regie: een kernteam van ca. vijf mensen monitort continu, anders vervliegt de 1%.
Glenn van der Burg (Host People Power): Tot slot: hoe help je als leidinggevende of HR de mensen die al initiatief nemen, zodat het dankzij in plaats van ondanks de organisatie gaat?
Renée de Boo (Partner People & Change, KPMG): - Activeer niet alleen de 1%, maar vergroot bewustzijn in de bredere groep. Voer gesprekken: wat betekent duurzaamheid voor óns werk? Kijk samen documentaires, zoals Planetary Boundaries, om urgentie en vertaalslag naar de eigen context te maken. - Laat nieuwe 1%’s ontstaan uit die bredere beweging. Creëer zichtbaarheid en sociale bewijskracht.
Maarten Willems (Projectmanager CSRD, NS): - Maak het zo simpel en concreet mogelijk: wat kan ík doen in mijn rol? Sluit aan op kennisbehoefte en train: finance leert carbon in businesscases meenemen; inkopers leren duurzaam specificeren en wegen; projectmanagers leren circulaire KPI’s. Er is een kenniskloof—vul die met gerichte opleiding en tooling.
Charlotte Extercatte (Founder Transform4C, transitie-expert): - Versnel bij leiders en jongeren. Leiders organiseren richting en ruimte: tijd, geld, middelen, sprints om te ontdekken en te leren. Jongeren zijn frisse denkers en uitstekende procesversnellers; zet ze aan tafel en in regierollen. Richt structuren in waarin ontdekken en leren mag—naast de lijn die de treinen op tijd laat rijden.
Glenn van der Burg (Host People Power): Dank voor dit gesprek: Charlotte Extercatte, Maarten Willems en Renée de Boo. Kijk Planetary Boundaries voor verdieping. Beyond Zero (Interface) is als film te bezoeken; of lees het boek van Ray Anderson. En dank voor het luisteren naar People Power. Meer luisteren? Ga naar peoplepower.radio en abonneer je op onze podcast.