Glenn van der Burg (Host): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hoe ontketen je de kracht van mensen in organisaties? People Power brengt je de laatste wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden. Over leiderschap en leren, betrokkenheid en bevlogenheid, inzetbaarheid en inclusie. Omdat mensen het verschil maken in jouw organisatie.
Glenn van der Burg (Host): Een energievoorziening die iedereen onder gelijke condities toegang geeft tot betrouwbare, betaalbare en duurzame energie. Dat is de missie van Alliander, voor zo’n drie miljoen huishoudens en bedrijven. Verstopt in die missie zit de enorme transitie naar duurzame energie. Het altijd zo betrouwbare netwerk piept en kraakt, want het is ooit ontworpen om op een paar plekken in het land energie op te wekken en dat fijnmazig te distribueren. Dat werkte geweldig en is een van de betrouwbaarste ter wereld. Maar nu we decentraal en ongestructureerd energie opwekken op daken, weilanden en carports, is dat netwerk daar niet op berekend. Wat vraagt zo’n enorme transitie van een organisatie? Welke veranderingen zijn nodig in ontwerp, context, cultuur en vakmensen binnen Alliander om in te spelen op een toekomst die elke dag net anders is? Te gast zijn Marlies Visser, Chief Operating Officer van Alliander, en Renée de Boo, partner People & Change bij KPMG. Fijn dat je luistert bij People Power.
Glenn van der Burg (Host): People Power met Glenn van der Burg. Zo Marlies, Renée, leuk dat jullie er zijn. Marlies, ik heb in een notendop samengevat wat de uitdaging van Alliander is. Zit ik een beetje in de buurt?
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Ja, volgens mij wel. Dat heb je hartstikke goed gedaan. We zijn een grote organisatie, bijna 8000 mensen in Nederland, en dat moet je organiseren. Je hakt het werk in stukken: welke taken zijn er, wat moet er gebeuren? Waar je knipt, moet je plakken. Dus als je de boel in mootjes hakt, moet je ook de samenhang organiseren. Je zet mensen bij elkaar die nodig zijn om een klus te klaren, vaak in wisselende samenstellingen. Het neerzetten van een wendbare en slagvaardige organisatie is de uitdaging. Afhankelijk van het vak is samenwerking soms stabiel, soms juist dynamisch met multidisciplinaire teams.
Glenn van der Burg (Host): Hoe ziet de structuur eruit die moet inspelen op al die veranderingen?
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): We zijn uitgegaan van de kern van ons werk: het voortbrengingsproces. Het begint bij de klantvraag rond elektriciteit en gas. Die vertalen we naar oplossingen in onze netten, voorspellen wat eraan komt, plannen investeringen en combineren dat met onderhoud in een werkpakket of activiteitenplan. Vervolgens kijken we: kunnen we het maken? Schaarste is daarin nieuw en hard toegenomen: ruimte voor stations, tekort aan technici, materialen (zoals slimme meters door chiptekorten, mede door corona en de oorlog in Oekraïne). Dat zijn verstoringen in je voortbrengingsproces waar je rekening mee moet houden. Je hebt continu zicht nodig zodat je plannen ook uitvoerbaar en voorspelbaar zijn richting de klant.
Glenn van der Burg (Host): Schaarste dwingt tot kiezen. Hoe doe je dat?
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Keuzes maken met zoveel mogelijk data, en balanceren. Enerzijds nieuwe klanten aansluiten of bestaande verzwaren (zonnepanelen, warmtepompen, laadpalen), anderzijds het achterliggende net verzwaren. Je kunt een technicus maar één keer inzetten. Je wil dus in balans uitvoeren. En je wilt slimmer organiseren: niet meer u roept, wij draaien, maar werk wijkgericht bundelen in plaats van steeds opnieuw de straat open.
Glenn van der Burg (Host): Je noemde multidisciplinaire teams. Hoe werkt dat, zeker als mensen ergens bij willen horen?
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Gelukkig horen we allemaal bij Alliander. Intrinsieke motivatie is hoog: bijdragen aan iets belangrijks voor Nederland. Mensen zetten hun vakmanschap graag in waar nodig, mits expliciet afgesproken. In teams maak je heel helder wat de taak is, wie de trekker is (“wie heeft het streepje onder zijn naam?”) en welke expertise nodig is.
Glenn van der Burg (Host): Renée, waarom specifiek Alliander als voorbeeld voor organisatieontwerp in deze tijd?
Renée de Boo (Partner People & Change, KPMG): De energietransitie is een van de grootste opgaven. Ik bewonder hoe Marlies leiding geeft aan de interne transformatie. Het is een reis. Bij organisatieontwerp gaat het om meer dan het harkje: ook cultuur en stakeholders meenemen. Welke vorm past nu het best bij de doelen? Alliander maakt daarin bewuste keuzes, dat is leerzaam.
Glenn van der Burg (Host): Structuurveranderingen lijken continu. Hoe zie jij dat breder?
Renée de Boo (Partner People & Change, KPMG): Reorganiseren is een continu proces geworden. Veel organisaties hebben in de afgelopen twee jaar hun structuur herzien. Soms verander je het harkje, soms teamindelingen, gelegenheidsteams, splitsen bij groei. Het ontwerpen van de best passende vorm is een vaardigheid voor leidinggevenden.
Glenn van der Burg (Host): Het voelt fluïde. Wendbaar is mooi, maar mensen hebben ook houvast. Hoe combineer je dat?
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Je hebt wendbaarheid én endurance nodig: volhouden waar spanning ontstaat, anders bereik je je doelen niet. Organisatieverandering is niet altijd de oplossing; soms moet je het aangaan: de plaats der moeite betreden. Voor running the business draait het vaak om met dezelfde mensen samen beter worden, niet steeds weer veranderen.
Glenn van der Burg (Host): Hoe help je teams het gesprek aan te gaan waar het schuurt?
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Leiderschap speelt een rol: of dat nu product owner, scrum master of teamcoach heet. Die rol helpt het team zien waar het schuurt, stil te staan en belangen op tafel te krijgen. Transparantie over gezamenlijke en individuele belangen brengt je richting oplossingen.
Glenn van der Burg (Host): Dat is spannend. Hoe bouw je die conditie op om je uit te spreken?
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Door te doen en te ervaren dat het helpt. Ik heb het ook moeten leren. Je zit op je plek om jouw waarde toe te voegen; dan moet je je uitspreken. In teams moet duidelijk zijn waarom iedereen erbij zit. Als je niets toevoegt of denkt “ik zeg maar even niks”, dan is vertrekken soms beter. Goed leiderschap maakt ruimte, communiceert veel, bedankt expliciet als iemand iets lastigs zegt. Het wordt nooit 100% perfect; spannend blijft het voor iedereen, ook voor mij.
Glenn van der Burg (Host): Hoe vind je balans tussen aanpassen en volhouden? Wanneer stop je met iets?
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Spreek vooraf af hoe lang je iets probeert. Er is geen one size fits all. Lean, Kanban, Scrum, Agile: allemaal waardevol, maar niet zaligmakend. Vermijd het religieuze in werkmethodes. Luister naar elkaar; vaak zijn er meer overeenkomsten dan je denkt. Focus op de taak en bedoeling, niet alleen op de methode.
Renée de Boo (Partner People & Change, KPMG): Mensen zoeken houvast en kopiëren soms een model. Je moet voorbij de trend kijken: wat vraagt onze taak nu? Neem tijd voor de consequenties van keuzes. Er zijn altijd basisdilemma’s in ontwerp: autonomie vs. accountability, innovatie vs. routine, alignment. Pel die af en maak bewuste keuzes.
Glenn van der Burg (Host): We praten veel over werk, maar weinig over hoe we samenwerken. Tools worden vaak gekopieerd zonder het achterliggende principe.
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Mensen zijn gewoontedieren; methodiek geeft houvast. Maar blijf toetsen: werkt dit voor onze taak met dit team? Begrijp het principe, dan zie je welke andere manieren ook kunnen werken.
Glenn van der Burg (Host): Hoe zorg je dat de operatie doordraait terwijl je sleutelt aan de organisatie?
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Maak de tijd van schaarse technische vakmensen zo waardevol mogelijk: haal administratieve taken weg, faciliteer met tools en overdracht van informatie. Dat is ook verandering, maar hun kernwerk blijft hetzelfde en hopelijk beter gefaciliteerd.
Glenn van der Burg (Host): Alliander is ontstaan uit fusies en splitsingen. Leeft die historie nog?
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Zeker. Vroeger waren er gemeentelijke energiebedrijven, later Nuon en Essent, en in 2008 zijn de netbeheerders afgesplitst, waaronder Liander binnen Alliander. Veel vakmensen werken al lang met trots. Elke dag is anders: de grond openmaken brengt altijd verrassingen.
Glenn van der Burg (Host): Hoe voorkom je een kloof tussen “hoofdkantoor” en de mensen buiten?
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Volledig voorkomen lukt niet, maar goed communiceren helpt: wat verandert er, waarom, wat betekent het en wat levert het op? Als veranderingen niet relevant zijn voor iemands werk, val diegene er dan niet onnodig mee lastig. Tegelijk willen mensen begrijpen hoe verandering bijdraagt aan de bedoeling en trots zijn op het bedrijf. Informatie is belangrijk, ook omdat mensen er buiten op aangesproken worden.
Glenn van der Burg (Host): Jullie zijn vaker in het nieuws: zonneparken niet aansluiten, datacenters, laagspanning. Wat betekent laagspanning voor consumenten?
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Laagspanning is het laatste stukje naar huizen. Als daar file op het net is, merk je dat bijvoorbeeld aan knipperende lampen. Begrip helpt: mensen kunnen gedrag aanpassen, zoals op andere momenten laden of apparaten gebruiken.
Glenn van der Burg (Host): Welk taai verandervraagstuk houdt jou bezig?
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Hoe zorg je dat al die doelen, KPI’s en metingen onderaan de streep optellen tot de bedoeling? Doelen worden in subdoelen geknipt; onderaan telt het vaak niet vanzelf op en dan moet je kiezen. Mensen worden gelukkig van autonomie; je wilt keuzes laag in de organisatie mogelijk maken én toch het geheel dienen. Die puzzel bezighoudt me. En een tweede: hoe zorg je dat een grote groep intrinsiek gemotiveerde mensen soms ook gewoon kan volgen, zodat we dezelfde kant op bewegen.
Glenn van der Burg (Host): Besturingsmodel en purpose: hoe koppel je groot en klein?
Renée de Boo (Partner People & Change, KPMG): Blijf steeds de bedoeling (purpose) en de dagelijkse taak koppelen. Investeren als leiderschap in het verhaal: waarom is dit belangrijk, welke keuzes horen daarbij en wat betekent dat voor jouw werk? Zorg voor alignment en handelingsperspectief. Laat teams regelmatig bespreken: hoe droegen we deze week bij aan de bedoeling?
Glenn van der Burg (Host): Kiezen tussen bijvoorbeeld een woonhuis en een datacenter: vaak botsen doelen. Wetgeving (aansluitplicht, first come first serve) helpt niet altijd.
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Klopt. De samenleving en wetgever bewegen hierin. Waar doelen botsen, moet je belangen uitpakken, uitspreken en keuzes maken. Breng het omhoog als het op jouw niveau niet kan; escaleren is geen brevet van onvermogen, maar wijsheid. Data kan helpen: betere inzichten maken keuzes makkelijker.
Glenn van der Burg (Host): AI kan helpen?
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Zeker. AI kan keuzeperspectief bieden door data en scenario’s inzichtelijk te maken. Gebrek aan overzicht maakt onzeker; betere informatie helpt mensen gelukkiger en besluitvaardiger te worden.
Glenn van der Burg (Host): Die kikkers in de kruiwagen: autonomie én soms gewoon volgen.
Marlies Visser (Chief Operating Officer, Alliander): Intrinsieke motivatie maakt dat iedereen graag meebeslist. Soms moet je je afvragen: ben ik de juiste persoon om hier te kiezen? Zo niet, laat het aan de juiste rol. Dat voelt oncomfortabel, maar is gezond.
Renée de Boo (Partner People & Change, KPMG): Het gaat om ieders plek in het systeem. Weet waar je staat en waarvoor je staat. Koppel bedoeling en taak. Houd de operatie draaiend en doe binnen alles wat nodig is om buiten beter, slimmer, sneller te werken. Zoek de juiste dosis informatie en betrokkenheid.
Glenn van der Burg (Host): Marlies, dank dat we even binnen Alliander mochten kijken. Renée, dank je wel. En jij, dank voor het luisteren. Veel meer te beluisteren op peoplepower.radio en in je favoriete podcast-app. We staan open voor suggesties, graag opbouwend. Dank je wel.