Transcript

Glenn van der Burg (Host): Hoe geef je richting aan verandering? Hoe maak je impact met visie, leiderschap en innovatie? Je hoort het op het podcastkanaal New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow. Hier vind je al onze programma's voor businessshapers. Met gesprekken met leiders, ondernemers en vernieuwers die hun organisatie klaarmaken voor de volgende sprong. Check je favoriete podcastplatform en abonneer je op New Business Radio. Listen Today, Lead Tomorrow.

Hoe ontketen je de kracht van mensen in organisaties? Peoplepower brengt je de laatste wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden. Over leiderschap en leren. Betrokkenheid en bevlogenheid. Inzetbaarheid en inclusie. Omdat mensen het verschil maken in jouw organisatie. Peoplepower met Glenn van der Burg.

In People Power hebben we het regelmatig over duurzame inzetbaarheid. Hoe zorg je ervoor dat je medewerkers zo vitaal mogelijk blijven? En natuurlijk op alle plekken in hun lijf, maar ook in hun brein. Maar wat als ze getroffen worden door een ernstige ziekte? Dit overkwam Martine Bolhuis, Business Partner Duurzame Inzetbaarheid bij Centraal Beheer. In de zomer van 2021 kreeg ze de diagnose borstkanker. Inmiddels zijn we bijna twee jaar verder. Het gaat gelukkig goed met haar en ze is weer volop aan het werk. Hoe is dat terugkeren op het werk gegaan? Hoe doe je dat na zo'n intensieve therapie? En hoe speel je daar als werkgever op in? Wat werkte wel en wat werkte niet? Dat bespreek ik met drie gasten: Martine Bolhuis, Business Partner Duurzame Inzetbaarheid bij Centraal Beheer; Judith Maas, adviseur en trainer werk & kanker bij Care Company; en Erik Petersen, voormalig manager van Martine en nu Head of Innovation bij Achmea.

Fijn dat jullie er allemaal zijn. Judith, Erik, maar natuurlijk vooral Martine. Misschien ook maar de laatste keer dat ik dit zo expliciet doe. Hoe is het met je?

Martine Bolhuis (Business Partner Duurzame Inzetbaarheid, Centraal Beheer): Goed. De laatste keer dat wij elkaar zagen, zaten we aan de keukentafel bij mij thuis. Toen zei ik ook: dat is een goede vraag. Hoe gaat het met je? Want het gaat in zo’n proces ook per dag of per uur. Inmiddels kan ik weer breder kijken. Ik kijk nog steeds: hoe is het met mij vandaag? Dat is een van de lessen die ik geleerd heb. Maar ik kan ook weer vooruit plannen: per week, per maand, per half jaar. Ik ben alweer plannen aan het maken, wetende dat de balans tussen inspanning en ontspanning belangrijk blijft.

Heel goed nieuws: een paar weken geleden had ik mijn jaarlijkse controle. Er was niets te zien. Dat betekent dat er niets is en dat ik weer een jaar vrij mag rondhuppelen. Daarom vier ik vandaag ook een beetje feest.

Glenn van der Burg (Host): Heerlijk. We hebben een klein bubbeltje erbij, alcoholvrij natuurlijk, want ook dat is belangrijk. Het mooie is dat we met jou als case kunnen kijken wat er gebeurde en wat we kunnen leren. Erik, jij was leidinggevende van Martine. Hoe kijk je terug op die periode dat een van je teamleden ernstig ziek wordt?

Erik Petersen (Head of Innovation, Achmea; voormalig manager van Martine): Als ik de vorige podcast terugluister, hoor ik mezelf onzeker, gespannen en ongemakkelijk. Dat kwam ook doordat Martine soms per uur leefde hoe ze zich voelde. Ik was onzeker of ik haar in evenwicht zou brengen of juist iets negatiefs zou doen. Ik ging heel voorzichtig met haar om, terwijl we nog weinig samen hadden besproken over wat het precies vroeg en welke rol ik had. Dat was spannend.

Wat ik over mezelf heb geleerd: nog meer verbinding maken. Niet vanuit aannames werken, maar heel eerlijk en open zijn, en continu blijven reflecteren. Wat gisteren was, hoeft vandaag niet zo te zijn. Dus steeds checken: hoe sta je er vandaag bij, is de situatie veranderd? Veel empathie en verbinding.

Glenn van der Burg (Host): Judith, jij bent expert op dit onderwerp en ook ervaringsdeskundige. Waarom is het belangrijk dat we het hierover hebben?

Judith Maas (Adviseur en trainer werk & kanker, Care Company): Omdat het veel voorkomt, en de komende jaren meer. We gaan richting 156.000 diagnoses per jaar, waarvan ongeveer 50.000 in de beroepsbevolking. In organisaties is het niet de vraag óf je ermee te maken krijgt, maar wanneer. Mensen worden ziek terwijl ze werken, en ook mensen die niet meer beter worden blijven werken. Ook als het goed gaat, moeten we het erover hebben. Wat vaak misgaat uit goede bedoelingen: direct zeggen “ga maar naar huis, we lossen het op”. Dat is goed bedoelde verwaarlozing. Je doet aannames, terwijl het gaat om wat iemand zelf wil.

Glenn van der Burg (Host): Erik, hoe reageerde jij toen je het hoorde?

Erik Petersen (Head of Innovation, Achmea; voormalig manager van Martine): We hadden snel het gesprek dat Martine veel energie krijgt van haar werk en dat zo lang mogelijk wilde volhouden. Daar ben ik direct achter gaan staan.

Martine Bolhuis (Business Partner Duurzame Inzetbaarheid, Centraal Beheer): Eriks eerste reactie was stilte, hij schrok. Wat hij goed deed was vragen: wat heb jij nu nodig, wat wil jij nu? Ik wist dat ik wilde blijven werken. We keken praktisch: wat kan ik het beste snel overdragen, waar kunnen collega’s support bieden zodat de kwetsbaarheid eruit gaat? Ik had veel behoefte aan betrokkenheid en verbinding, relationeel en taakgericht. In eerste instantie bleef ik werken tussen ziekenhuisafspraken door. Later ben ik eruit geweest en daarna weer opgebouwd. Tijdens de chemo werd het anders en hield ik het niet vol, ook niet parttime. Toen moest ik stoppen. Het fijne was dat ik daarvoor goed kon overdragen en borgen, dat gaf eigen regie. Dat is cruciaal bij werken met of na ziekte.

Glenn van der Burg (Host): Dan ga je re-integreren. Hoe heb je dat aangepakt?

Martine Bolhuis (Business Partner Duurzame Inzetbaarheid, Centraal Beheer): Ik dook erin en liet me informeren door de bedrijfsarts en het ziekenhuis. Een consulent gaf tips die ik nu ook vaak doorgeef. Eén: iedere dag hetzelfde inrichten, regelmaat. Twee: langzaam opbouwen. Ik begon met een half uurtje per dag. Dan kun je alleen iets lezen of kort bellen. Doe dat drie weken. Reden: week 1 doen, week 2 ervaren, week 3 stabiliseren. Re-integreren is meer dan werken: ook sociaal netwerk, bewegen, gezin, ouders. Na drie weken naar een uur, daarna weer na drie weken een uur erbij. Het voelde traag, zeker omdat sommige bedrijfsartsen zeggen: als je je goed voelt, pak een uur erbij. Maar dan is het risico op terugval groter. Nu voelde ik stabiliteit: niet alleen dat uur werken, maar ook sporten, thuis iets doen, met de kinderen. Je legt een fundament en traint jezelf mentaal (geheugen na chemo) en fysiek. Ik bouwde ook inhoudelijk op: eerst half uur lezen, dan een Teams-gesprek 1-op-1, dan met twee, dan met een groep. Een belangrijk moment was in augustus, een medewerkersbijeenkomst. Ik vertelde mijn verhaal en benoemde dat het ook voor mij een oefening was: op een podium staan, verbinden wat ik geleerd had met wat ik collega’s wilde meegeven. Zo bleef ik oefenen, stabiliseren en dan weer stretchen.

Glenn van der Burg (Host): Judith, waarom is stap voor stap zo belangrijk?

Judith Maas (Adviseur en trainer werk & kanker, Care Company): Vanwege drie kernwoorden: structuur, balans en belastbaarheid. Als je weer opbouwt, werk je aan die drie. Als je elke week tijd erbij doet, bestendig je niets. Door 2 à 3 weken op hetzelfde niveau te blijven, bouw je structuur, balanceer je werk en privé (boodschappen, koken, sporten, huishouden, kinderen) en test je belastbaarheid. Doe je dat niet, dan gaat het werk misschien goed, maar schuift er elders iets en dan gaat het mis. Als het misgaat, kun je soms even terug of taken verlichten, afhankelijk van waar iemand staat.

Glenn van der Burg (Host): Erik, ondertussen gaat het werk door. Taken moeten terug naar Martine, opbouw moet je managen.

Erik Petersen (Head of Innovation, Achmea; voormalig manager van Martine): Omdat het in kleine stapjes gaat, is het makkelijker. Het is iteratief. Een stapje terug kan ook, zonder groot gat. Het re-integratieplan met drieweekse stappen is flexibel. Het is geen rechte lijn, soms terug, maar dat voelt comfortabel.

Breder gezien leerde ik: balans vinden tussen business as usual (Martine niet bijzonder maken; inclusief werkklimaat) en geen onrealistische verwachtingen wekken. Dat is lastig. Wat hielp was onze afspraak: dit werkt alleen met openheid en eerlijkheid. Dan kan ik haar helpen en zij mij. Collega’s zijn vaak voorzichtig en willen beschermen. Maar ik moest soms kunnen zeggen: hier liet je geheugen te wensen over. Daar konden we op reflecteren. Ik kon dat zeggen zonder druk, omdat we die afspraken maakten: je krijgt een eerlijke reactie, maar neem de tijd die je nodig hebt.

Glenn van der Burg (Host): Het beeld van kanker is groot en emotioneel. Mensen blijven dat stempel soms zien. Hoe maak je het weer normaal?

Judith Maas (Adviseur en trainer werk & kanker, Care Company): We zijn in een andere tijd. Werken tijdens of na kanker kan en gebeurt. De sleutel is communicatie. Praat met elkaar. En manage het team: verwachtingen over taken moeten afgestemd worden, want iemand is daar misschien nog niet aan toe. Blijf afstemmen.

Martine Bolhuis (Business Partner Duurzame Inzetbaarheid, Centraal Beheer): Het is een wederkerig goed gesprek. Collega’s moeten openstaan, maar ik heb ook een rol. Ik weet het beste hoe ik me voel en moet dat delen. Soms dacht ik enthousiast: dat wil ik doen. Maar wetende dat het me te veel energie kost, is het geen goed idee. Dan voer je dat gesprek. Ik heb niet veel boosheid gevoeld, wel verdriet en rouw. Ik heb bewust gewerkt aan mijn mentaal welzijn, met mensen om me heen, veel reflectie. Terugval vraagt mentale weerbaarheid. Ik zocht zelfvertrouwen in mijn talenten die er altijd zijn. Daar mag ik op vertrouwen. Die mentale zoektocht heb ik de hele reis gedaan. Dat helpt.

Ik probeer steeds te benoemen hoe ik in mijn vel zit en hoe ik mijn energie verdeel. Mensen weten zo dat ik niet de hele dag aansta en bewuste keuzes maak. Dat werkt. Het is simpel: het goede gesprek voeren. Wat kan ik brengen en wat hebben we met elkaar te doen?

Glenn van der Burg (Host): Hoe voorkom je dat zorgzaamheid het verkeerde effect heeft?

Judith Maas (Adviseur en trainer werk & kanker, Care Company): Werkgevers hebben een zorgzame én zakelijke rol. Die is soms spannend, maar hoort erbij. Begeleid goed, eventueel met een re-integratiecoach. Dat vergroot de loyaliteit, van de medewerker en het team. Je laat zien dat je het meent met duurzame inzetbaarheid. De rol van de leidinggevende is groot en ingewikkeld: naast de medewerker ook het team begeleiden.

Glenn van der Burg (Host): Martine, jij wilde nog iets aanstippen over regels rondom ziekte, zoals de Wet verbetering poortwachter.

Martine Bolhuis (Business Partner Duurzame Inzetbaarheid, Centraal Beheer): Klopt. Na bijna een jaar ziek zijn – ik was al aan het re-integreren – kwam het gesprek over de Wet verbetering poortwachter. Re-integratieadviseur, bedrijfsarts en Erik waren betrokken. De vraag was: is het realistisch dat er op korte termijn 100% beter gemeld kan worden? Erik gaf steeds aan: we gaan ervan uit dat ik volledig terugkeer in mijn eigen rol.

Wat het met mij deed: schok. Er wordt letterlijk gevraagd wat nu je inzetbaarheid is en wat de voorspelbaarheid is dat je taken weer aankan. En direct daarna komt vaak het buiten-spoor: naast interne re-integratie ook extern zoeken, met de aanname dat je misschien niet terugkeert in je functie. Ik was overtuigd dat ik terugkeer en alle seinen stonden op groen. Maar mentaal vroeg dit enorm veel. Ik had al mijn energie nodig voor werk, thuis en herstel. Nu moest mijn mindset ook naar buiten. Dat was echt een mindcrush.

Bij mij is het goed gegaan en snel vastgesteld dat interne re-integratie passend was. Maar dit speelt bij veel mensen. Soms reageren werkgevers met: dan starten we het buitentraject en nemen afscheid. Dan gaan talent, loyaliteit en verbinding verloren. Terwijl je nog geen stabiele status hebt bereikt en je inzetbaarheid nog niet kunt bepalen. Het botst met de realiteit van lange kankerbehandelingen. We organiseren zo verlies van arbeidspotentieel en veel verdriet. Dit raakt ook de loyaliteit in teams: hoe gaan we met elkaar om?

Glenn van der Burg (Host): Heldere oproep om hier kritisch naar te kijken. Laten we afsluiten met concrete tips voor wanneer een collega re-integreert. Erik?

Erik Petersen (Head of Innovation, Achmea; voormalig manager van Martine): - Openheid en eerlijkheid op één. Begin daar überhaupt aan, juist vóórdat het persoonlijk en complex wordt. - Respecteer privacy continu. Ook als iemand open is, kan dat per week verschillen. Blijf checken wat wel of niet gedeeld mag worden.

Judith Maas (Adviseur en trainer werk & kanker, Care Company): - Blijf in gesprek. Luister naar signalen. - Kijk samen met de bedrijfsarts welke interventies helpen (bijv. ergotherapie, re-integratiecoaching). Sommige organisaties hebben het in huis, anders inkopen.

Martine Bolhuis (Business Partner Duurzame Inzetbaarheid, Centraal Beheer): - Schakel een ergotherapeut in om ritme te vinden: wisselwerking van inspanning en ontspanning op de dag. - Organiseer oefening in de praktijk: creëer veilige ruimte om te experimenteren zonder directe druk. Begin met lezen, dan 1-op-1 gesprek, dan teamoverleg, dan presentatie. Zie het als oefenen, stabiliseren en dan weer stretchen.

Glenn van der Burg (Host): Dank voor jullie openheid en concrete adviezen. Erik Petersen, veel succes in je nieuwe rol bij Achmea. Judith Maas van Care Company en Martine Bolhuis van Centraal Beheer, bijzonder leuk je weer te zien, Martine. En dank voor het luisteren naar People Power. Veel meer via onze website. People Power. Over de kracht van mensen in organisaties.