Glenn van der Burg - Presentator Hoe ontketen je de kracht van mensen in organisaties? People Power brengt je de laatste wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden over leiderschap en leren. Betrokkenheid en bevlogenheid. Inzetbaarheid en inclusie. Omdat mensen het verschil maken in jouw organisatie. People Power met Glenn van der Burg. Veel mensen willen de purpose in hun leven vinden, om zin en richting aan hun leven te geven en bij te dragen aan de natuur of de mensheid. Maar het ontdekken van jouw purpose is geen eenvoudige opgave. Sterker nog, volgens mij zijn de meesten van ons nog steeds op zoek. En daar komen ook nog eens een keer de verwachtingen van je familie, je vrienden en de maatschappij bij. En die kunnen je soms best wel uit je koers duwen of van je pad brengen. Waarom is die purpose nou zo belangrijk voor jou? En hoe ontdek je die? Moet je je terugtrekken op een berg, in meditatie? Of juist uitproberen met vallen en opstaan? En als je hem dan hebt, hoe blijf je dan trouw? We hebben twee leuke gasten met wie we dat gaan bespreken. Die zeiden net al heel streng tegen mij: jij gaat er ook mee praten, dus dat wordt nog eens wat. Bojana Duovski is te gast, Mover & Shaker bij Stichting Studiezalen – en we gaan straks wel vertellen wat dat is. En Renée de Boo, Partner People & Change bij KPMG. Dat zijn mijn leuke gasten. Fijn dat je luistert naar People Power. Zo, dames… zei hij streng. Wat krijg je daar streng bij? Maar eens even beginnen bij het begin. Glenn van der Burg - Presentator Renée, we hebben het over een persoonlijke purpose. Jij wilde het daar heel graag over hebben, dat kwam mooi uit, want dat wilde ik ook. Dus dat helpt. Waarom is die persoonlijke purpose voor jou zo van belang als werkende mens? Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Omdat het woord persoonlijke purpose ook wel iets hoogdravends heeft. Dus voor mij is persoonlijke purpose: je bewust zijn van hoe je zin geeft aan je eigen leven, en dus ook aan je werk, want werk is een belangrijk onderdeel van je leven. En ik denk dat het hebben van een persoonlijke purpose, of bewust bezig zijn met: wat geeft mij zin, of waar heb ik zin in, en hoe draag ik bij? Dat kan je enorm helpen in het maken van keuzes. Op koers blijven en gezond blijven, mentaal en fysiek. Glenn van der Burg - Presentator Hoe werkt het voor jou zelf? Geef eens een voorbeeld. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Bij alles wat ik doe heb ik eigenlijk als rode draad: wat vind ik belangrijk in hoe ik mensen in de context van een organisatie help het beste uit zichzelf te halen. Zichzelf te laten zien, hun talenten te ontwikkelen en daardoor organisaties beter te laten presteren, functioneren. Dat is een heel mooi ijkpunt. Want ik kan dus iedere keer vragen: wat ik nu doe, draagt dat nou echt bij? Glenn van der Burg - Presentator Ja. En als het antwoord “nee” is? Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Ja, dan heb ik een goed gesprek met mezelf. Dan doe ik het niet. Of ik bespreek het met de persoon of personen waar het over gaat, van: hé, ik voel dit nu, of… Glenn van der Burg - Presentator Ja. Bojana, hoe zit dat bij jou? Waarom is dat belangrijk voor jou? Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Dat is wel mooi wat je zei, Renée. Want “purpose” wordt zo’n ding hè? Je moet een purpose hebben. Maar daar gaat het eigenlijk niet om. Dus het gaat erom – wat jij zei, denk ik – dat je bezig bent met de zin van wat je aan het doen bent. Dat het ergens toe leidt. Ja, ik herken dat heel erg. En ik vind ook heel mooi dat de zaken die Renée benoemt, met name voor mij, zitten heel erg in: hoe sta ik elke dag in het leven? En wat drijft mij? En wat vind ik belangrijk daarin? En wat wil ik anderen geven? En wat ontvang ik graag? En ik geloof gewoon heel erg in die oprechte interesse in anderen, en de verbinding aangaan. En dat ook ergens samen uitzoeken. Ook gewoon durven open te laten, niet helemaal in een stramien van: dit is mijn purpose. Maar gewoon vanuit kernwaarden heel erg navigeren: van, hoe sta ik hier elke dag? En wat heb ik daarvoor nodig? Glenn van der Burg - Presentator En wat is het voor jou? Welke woorden zijn dat dan? Of hoe zou je dat uitleggen? Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Ja, bij mij zit het heel erg in dankbaarheid. Ik probeer echt elke dag bewust en dankbaar af te sluiten. Maar het zit ook in stukjes als: de energie van wat er speelt. Welke mensen kom je tegen? Wat geef je en wat krijg je ervoor terug? En echt ook weer die veerkracht die je moet hebben om elke dag weer te zeggen: oké, dit ging misschien minder goed, maar morgen is er weer een nieuwe dag. Glenn van der Burg - Presentator Ja, want shit gaat gewoon mis. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Sorry? Glenn van der Burg - Presentator Shit gaat mis, dat is gewoon zo, toch? Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Ja, dat hoort er ook bij. Glenn van der Burg - Presentator Je hoeft er ook weer niks aan te doen. Dingen gaan vanzelf mis. En vanzelf goed ook, dat is ook wel weer leuk. Je verwacht niet dat in alle situaties de energie blijft, maar dat wel het grootste gedeelte van zo’n dag heel veel brengt. Maar ik hoor bij jou eigenlijk meer een soort van ijkpunten van: het gaat om energie, het gaat om dankbaarheid. Maar ik hoor je niet – wens jij een soort inhoudelijk thema of een soort doel? Dat hoor ik je niet zeggen? Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Nee, het zit voor mij heel erg op waardigheid en wederkerigheid. Dus: laten we gewoon heel netjes met elkaar omgaan en daarin proberen. Glenn van der Burg - Presentator Ja, dan kan je bij de politie gaan werken. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Het kan ook! Het had zomaar gekund, Glenn. Helemaal niet zo’n gek idee! Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Dat vind ik wel een mooi voorbeeld dat purpose dus voor iedereen iets anders betekent en dat dat ook oké is. En dat als ik naar mezelf kijk, dan verandert volgens mij je purpose, of hoe je ermee bezig bent, ook gedurende je leven. Dus je hebt niet in mijn beleving één purpose en die heb je opeens gevonden, en dan is dat. De tijd verandert. Je leert. En daarop pas je denk ik ook weer je eigen zingeving aan. Glenn van der Burg - Presentator Hoe is dat voor jou dan? Je kijkt op een heel bedenkelijke manier. Glenn van der Burg - Presentator Zo kijk ik als ik denk, dat doet een beetje pijn ook, maar… Hoe is het voor mij… Ik heb best wel een tijd gehad dat die redelijk helder was. En dan zit die best wel in de buurt van wat jij vertelde, Renée. En daarom ben ik ook ooit met People Power begonnen. Omdat ik mij gewoon verbaasde, irriteerde, maar ook enthousiast werd over de ruimte die er eigenlijk is in het thema “werken”. Dus werk kan heel veel bieden aan mensen. En aan de andere kant maken we er ook een zooitje van. Dus laten we dat eens even gaan oplossen, dat was een beetje mijn gedachte. En in extrema zijn dat mensen die langs de kant van de arbeidsmarkt staan en die dus niet werken, en die dus ook geen baat hebben bij dat mooie ding wat werk heet. En aan de andere kant heb je mensen die wél werken en die met allerlei negatieve kanten juist van dat werk te maken hebben, terwijl het juist zo positief kan zijn. En dat doe ik nog steeds, maar ik merk wel dat bij mij was het ook wel weer dat ik dacht, toen ik begon aan presenteren, podcast maken, hield het mij ook wel weer tegen. Want ik werd ook gevraagd, bijvoorbeeld op het thema duurzaamheid, om daar allerlei dingen te gaan doen, podcasts te gaan maken. En dan dacht ik: ja, dat is niet mijn purpose, want ik wil dat die wereld van werk gaat veranderen. Dus lang heb ik dat tegengehouden. En toen dacht ik: ja, waarom vragen mensen dat mij dan? Dus ik ben ook niet zo… het zit al in je en het moet eruit komen. Nee, ik geloof heel erg dat de wereld je het ook een beetje aanreikt, maar dat je vooral goed moet luisteren en in verbinding moet zijn, wat dat dan ook is. En niet zo dogmatisch daaraan per se altijd vasthouden, dat proef ik ook een beetje. Want soms komen de dingen op je pad. We hadden net ook een soort synchroniciteit. Dat je denkt: hé, waarom krijg ik dat nou in mijn schoot geworpen? Nou ja, ik heb dat verhaal wel vaker verteld, maar heel veel van de dingen die ik nu doe of gedaan heb, die komen omdat iemand anders tegen mij zei: ga je dat nu doen? “Ga je dan nu een boek schrijven?” “O ja, ga je dan nu een radioprogramma maken?” “Ga je dan nu…” – dat je er dan een dag voor gaat zitten – het zijn dingen die ik nog nooit eerder had gedaan, nog nooit had bedacht. Ja, en het enige wat ik hoefde te doen was “ja” zeggen en maar gewoon gaan. En in dit geval hielp dus die purpose. Ik dacht van: nee, nee, niet duurzaamheid, want daar ben ik niet van. En ondertussen, terwijl ik erover praat – want zo vaak heb ik het er ook niet over – denk ik bij mezelf: ja, waarschijnlijk is het juist mijn taak om te verzorgen dat dingen die ingewikkeld zijn, dat ze ineens weer wel begrijpelijk en behapbaar zijn. Een soort doorgeefluik of een versterker, of hoe je het maar wil noemen, voor onderwerpen die ik belangrijk vind. En dat blijft wel overeind staan. Als het ergens over gaat waarvan ik denk: ja, ik vind het niet interessant, maar het leidt ook tot niks… Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Dan doe je het niet. Glenn van der Burg - Presentator Dan voelt dat helemaal niet goed. Glenn van der Burg - Presentator Nou, dan doe ik het soms wel. Dan denk ik achteraf: dit had ik niet moeten doen. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Is purpose dan ook niet zoiets – dat is het voor mij – van wat je zin geeft, maar wat eigenlijk ook een soort ijkpunt is voor: voel ik het betekenisvol, of heb ik er nu zin in? Dus, soort van… ja, mensen kunnen wel dingen aan je vragen, wat niet per se in jouw hoofd bij kan dragen aan jouw purpose. Maar als het voelt van: dit draagt toch iets bij of het voelt goed, dan heeft het ook te maken met de zin in het leven. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Ja, en ook wel vertrouwen hebben in wie je bent. Ik geloof ook wel dat de juiste dingen op je pad komen. En dat je, als je dan vanuit je purpose ook gewoon vertrouwt dat de juiste mensen – en misschien opdrachten of banen of weet ik veel – op jouw pad komen, dat dat ook allemaal daarmee te maken heeft. Glenn van der Burg - Presentator Ja, en het grappige is dat de meeste verhalen die daarover verteld worden, van die heroïsche verhalen, die gaan altijd over – en ook de beeldspraken die erbij horen – tegen de stroom in zwemmen, je eigen pad kiezen. Het is een soort van eigenwijsheid, in een soort strijd van de held, die tegen alles ingaat. Soms is dat denk ik ook zo. Ja, uiteindelijk zijn wij ook allemaal maar één individuutje in een hele grote wereld waar van alles nog wat gebeurt. Dus je kan maar beter meespartelen met de stroom in plaats van dat je de andere kant op gaat. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Sorry, spartelen… Glenn van der Burg - Presentator Ja, dat je die rimpels in dat water creëert. Dat je golfbewegingen creëert, dat denk ik is heel belangrijk. Als je met de stroom meegaat, ga je wel een paar steentjes meenemen en misschien af en toe de bedding van die stroom weten te veranderen. Maar ik denk dat meebewegen en in akkoord, in verbinding blijven, uiteindelijk meer op kan leveren dan individueel tégen, of meespartelen. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Ja. Glenn van der Burg - Presentator Ik kan me voorstellen dat luisteraars die hier nu naar luisteren dit allemaal leuk vinden en denken: dit zijn drie mensen die al een jaartje een soort ervaring hebben en die praten over welke richting ze nu zijn. Maar dat is natuurlijk ook: ooit hebben wij gedacht, misschien moet ik iets daarnaar klooiend maar eens over nadenken. Dus waar begint dat dan? Bojana, waar begon dat bij jou? Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Nou ja, heel lang geleden wel. Omdat ik gewoon altijd heel erg bezig was met: wat is nou mijn rol op deze aardbodem? En dat kwam gewoon wel uit mezelf. Dus ik heb echt jaren terug – ga je natuurlijk in de persoonlijke ontwikkeling – je gaat dat uitzoeken. De ene keer ga je op een yogamat, de andere keer ga je naar leiderschapsontwikkeling. En ik denk dat het beginnen start met nieuwsgierig zijn en willen ontwikkelen. En daarin ook die zoektocht aangaan en ook je verwonderen over wat er kan en wat je tegenkomt. Ik denk dat daar ergens een startpunt zit. Glenn van der Burg - Presentator Ja. Ja, het begint bij jezelf wel. Zolang dat je alleen maar bij je eigen gedachten bent of een stilte-retreat… In de drukte van alle dag, waar geloven jullie in? Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Nou, ik geloof in een gezondere mix, laat ik het daarop houden. En daar is denk ik niet één formule. Maar ik denk dat met name in verbinding staan een hele belangrijke is. Dus je isoleren en denken dat het komt, ik denk dat dat best een moeilijke weg is. Maar door te sparren, door te reflecteren, door feedback te vragen, door open te staan, dan denk ik dat je wat sneller tot iets komt – als je dat heel graag wilt. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Door uit te proberen, denk ik ook. Ik vind het ook mooi – je zei ook in je introductie: hoe ga je dan om met de verwachtingen van je omgeving, van je ouders bijvoorbeeld. Ik weet nog dat ik begon aan mijn studie. Toen was het van: je moet vooral een keer gaan studeren. En ik had altijd wel zo’n gevoel van: ik wil andere mensen helpen en ik was heel erg nieuwsgierig. En ik weet dat mijn vader zei: “Ga maar accountant worden, dat lijkt me dus altijd goed.” Nou, ik wilde eigenlijk liever psycholoog worden. Dus dan heb je zeg maar met feedback van je omgeving te maken. Hoe ga je dan om met: waarom zegt hij nu dit, en dat lijkt mij helemaal niet leuk en dit lijkt mij beter? Dan ga je erover nadenken en dan denk je: nou, ga ik een middenweg doen: bedrijfskunde. En zo langzaam kom je iedere keer een stapje dichterbij: waarom doe ik wat ik doe? Vind ik dat leuk? Heb ik er zin in? Draagt het iets bij? En soms ging ik op een matje zitten, ging ik coachingstrajecten doen, en soms gewoon maar wel wat uitproberen. Glenn van der Burg - Presentator Ja, die vind ik heel interessant. Dat is natuurlijk heel persoonlijk, want dat moet maar bij je passen. Maar wat ik wel nu ingewikkeld vind – zeker als ik kijk naar jonge mensen, en jullie werken allebei met jonge mensen, dus jullie kunnen dat veel beter zeggen dan ik. Mijn referentie is toch vooral mijn eigen kinderen. Dat perspectief, omdat alle informatie er is, kan zo gruwelijk groot zijn, overweldigend. Ik ben nu met mijn zoon bezig met zijn studiekeuze voor het hbo. Nou is dat nog relatief overzichtelijk. We hadden een lijst van iets van honderd verschillende studies, kan je nagaan hè. Veel overzicht. Nou, ik denk: als je dezelfde lijst maakt voor de universiteit, dan is die nog veel groter, want die verzinnen elke dag een nieuwe opleiding. Je zet er weer een paar vakken bij elkaar, dan is het weer een andere afkorting. Maar dat is hartstikke ingewikkeld. Hoe moet je daar nou keuzes uit gaan zien te maken? Daar kun je ook weleens veel stress van krijgen, want ja: “Je kunt worden wat je wilt, heel veel succes.” Terwijl, ja, als ik zie hoe ik erachter ben gekomen wat ik leuk vind en wat ik interessant vind en waar ik mijn tijd aan wil besteden: ik ben er gewoon tegen aangelopen. Al rommelend, doend, ja, en experimenterend, in plaats van al denkend. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Jazeker, ja. Over die honderd studies en bij wijze van spreken miljarden, dat vind ik wel interessant. Volgens mij zijn er ook veel onderzoeken naar gedaan: hoe meer opties je mensen geeft, hoe ongelukkiger ze uiteindelijk zijn met de optie die ze kiezen. Daarom lijkt het me ook echt helemaal geen makkelijke tijd om in deze tijd jong te zijn. Want je bent nog niet helemaal vol, zeg maar – jouw eigen identiteit is nog niet gevormd. Dan krijg je zoveel keuzes. Je krijgt de boodschap dat je helemaal perfect bent en alles kan worden. En dan merk je eigenlijk: ja, dat voelt eigenlijk helemaal niet zo, want ik weet niet wat ik moet kiezen. Ik weet eigenlijk niet of ik het kan. Dus het lijkt mij echt heel moeilijk. Glenn van der Burg - Presentator Ja, en als je dan gekozen hebt – want dat hoor ik ook heel vaak – dan ga je twijfelen. Dan wordt er getwijfeld: “Ja, ik vind mijn studie niet zo leuk.” En mijn standaardreactie is: ja, studeren is ook gewoon helemaal niet leuk. Studeren is heel leuk, maar je studie… Ja, je zit gewoon nog steeds voor een belangrijk gedeelte in een klaslokaal. En heel veel dingen vind je niet leuk, want het is geen leuke docent, ja. Je gaat niet naar het theater, weet je wel, waar je lachend naar buiten komt. Ja, maak er maar wat van. Plus: je moet ook gewoon even erdoorheen. Het is ook gewoon je papiertje halen. Dat klinkt een beetje ouderwets en plat, maar dat is er ook, weet je wel? Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Ja, en ik moet zeggen, die keuzestress… Ik bedoel, wij kennen alle guru’s die een beetje bekend zijn, die zeggen: je kan maar maximaal zoveel keuzes op een dag maken. En als je dan al kijkt: ga voor een schap staan bij een supermarkt, hoeveel soorten yoghurt heb je al – of melk, weet je wel. Je bent continu keuzes aan het maken. Dus je wordt ook overprikkeld in die keuzestress, waardoor je bijna voor de wezenlijke dingen geen energie meer overhoudt. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Je hebt geen ruimte. Glenn van der Burg - Presentator Nee. Maar Bojana, wat zie jij? Jij bent verbonden aan Studiezalen. Daar stop je ongelooflijk veel tijd in. Het is een prachtig initiatief in en om Amsterdam om jonge mensen een plek te bieden waar ze zichzelf kunnen ontwikkelen. 47 plekken – het zullen er inmiddels wel weer meer zijn, want het gaat heel hard. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Ja, 47. Glenn van der Burg - Presentator Waar ze dat kunnen doen in de stad. En dat zijn niet jongeren die uit Amsterdam-Zuid komen en al 34 keer studiebegeleiding hebben gehad, maar dat zijn de jongeren die het echt nodig hebben. Wat zie jij bij hun? Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Nou, en dat is dus het mooie. Even los van natuurlijk ook de keuzestress. Alleen: ze hebben minder kansen. Dus de kans die ze krijgen, grijpen ze aan. Waar het dan misschien hier en daar op stuk gaat, is eigenlijk de randvoorwaarde. Omdat daar een match misschien is op een stage of op een werkgebied, maar dat de mensen die hen moeten begeleiden niet heel goed begrijpen waar ze mee te maken hebben. Waardoor er een soort van – “onenigheid” is een groot woord – maar dat ze elkaar gewoon niet begrijpen. Dus hoe zorgen we ervoor – en dat is mijn grootste uitdaging – dat die jongeren goed kunnen landen. Omdat ze de talenten hebben, het perspectief hebben en heel goed begrijpen wat ze moeten doen, slim genoeg zijn. Maar hoe zorgen we ervoor dat die tussenruimte wordt betreden? Dat eigenlijk beide partijen daarin een stap doen, en niet allemaal verwachten dat de jongeren “naar boven getrokken” moeten worden. Want dat is dan het verkeerde speelveld dat we creëren. Glenn van der Burg - Presentator Kan je gewoon wat geven waar de mismatch dan bijvoorbeeld zit in de praktijk? Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Nou ja, kijk, wat ik heel veel zie, met name bij de grote corporates – en dat is natuurlijk helemaal niet verwijtend – er is ook gewoon weinig tijd hè. Maar als jij een heel team hebt en daar zit iemand bij die uit een wijk komt waar minder kansen zijn, gewoon om te beseffen dat zo iemand misschien voor familieleden zorgt. Dat hij heel veel draagt, dat hij verantwoordelijk is. Dat hij misschien niet dat buskaartje naar het werk kan betalen in die eerste maand, omdat hij zijn salaris nog niet heeft gehad. Nou ja, en tel het maar bij elkaar op. Misschien de keuzestress heeft omdat hij gewoon niet een overhemd heeft om aan te trekken, maar wel ziet dat alle collega’s die dragen. Nou ja, dat zijn heel veel perspectieven. Een te dure kantine, waar de broodjes vijf, zes, zeven euro zijn, die hij of zij eigenlijk niet kan betalen, maar je wilt wel met collega’s mee eten. Dat zijn allemaal van die onderwerpen die niet besproken worden, maar die heel erg spelen. En dan zeg je: “Ja, die jongen of dat meisje sluit zich buiten, die gaat niet in de groep.” Maar hebben we ooit gevraagd waarom dat eigenlijk zo is? Glenn van der Burg - Presentator Hebben we ooit de uitnodiging inderdaad gedaan? En jij zegt in een klein tussenzinnetje: er is natuurlijk heel weinig tijd. Maar volgens mij is het: heel weinig tijd voor elkaar. En ik heb bij heel veel organisaties – mag ik gelukkig wel die gesprekken voeren – dan hoor je dus ook dat mensen stiekem een rondje om het gebouw gaan maken om hun boterham weg te werken, omdat ze zich schamen dat ze niet in die kantine mee kunnen eten. En dan erbij gaan zitten nadat ze het broodje snel hebben opgegeten. Ik vind dat echt pijnlijk. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Wat jullie ook doen, is dat jullie met die jonge kinderen, jongeren en kinderen, daar ga je ook op zoek naar: waar zit het? Waar zit je verbinding? Ik weet niet of jullie Ikigai gebruiken, maar daar zal het ongeveer op neerkomen: wat is je talent, wat vind je leuk, waar wil je aan bijdragen, maar ook: waar is behoefte aan. Hoe komen jullie met die jonge mensen daartoe? Want als wij het al ingewikkeld genoeg vinden, laat staan als je nog niet zo’n heel erg perspectief hebt op de wereld en alles, en hoe en wie je bent. Glenn van der Burg - Presentator [twijfel over een sprekerwissel] Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Nou ja, kijk, heel eerlijk: ik denk, het is anders. Wat ik daarmee wil zeggen is: hun uitgangspunt is anders. Want zij leven in communities waar het heel erg samen is en voor elkaar. Dus hun startpunt is anders dan waar misschien in de gemiddelde gezinnen meer individualisme en dat soort zaken spelen, van: doe het maar goed voor jezelf en dan kom je er wel. En hier wordt toch meer gekeken van: hoe kan ik mijn broertjes en zusjes verder brengen, en weet ik veel, de buren. Dus dat is al een startpunt wat anders is. En als we het dan hebben over een Ikigai, of: wat drijft mij, dan krijg je dat veel sneller boven omdat zij daar al van geproefd hebben. En heel veel van hen doen ook vrijwilligerswerk, zonder dat zo te benoemen. Dat is voor hen normaal. Ik mag ze geen mantelzorgers noemen, want dat is gewoon heel normaal. Maar ondertussen wil je niet weten wat ze allemaal doen. Dus dat vind ik fantastisch. En daarom vind ik het heel belangrijk om jongeren ook samen te verbinden uit verschillende bubbels, omdat ze van elkaar kunnen leren. Van: hoe sta je nou eigenlijk in het leven en waarom vind je dit belangrijk? En ik word heel blij van de universitaire academici die bij mij komen, jonge mensen, die dan een soort van reverse coaching krijgen bij ons, terwijl ze denken: ik kom hier helpen. Ja, het is een cadeau, jongens. Ja, mooi. Dus gewoon elkaar verbinden, dat is denk ik mijn motto. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Ja, en je zei heel aan het begin: mijn motto is ook wel dankbaarheid. Dat was mooi wat je vertelde over die kinderen. Dat ze die zin geven wat je het gaat doen en dat meer doen voor elkaar. En daar ook dankbaar voor zijn, wat je toch allemaal kan. En uiteindelijk gaat purpose ook over: wat kan ik voor een ander betekenen? Gaat het niet zozeer over: wat vind ík dat ik kan doen, of wat echt bij mij past? Maar heel veel onderzoek laat natuurlijk ook zien: als je iets voor een ander doet, dan geeft je dat gewoon ook een heel erg goed gevoel. En daar gaat het ook over: de verbinding die je hebt met een ander. Glenn van der Burg - Presentator Daar kan ik ook even zo doorpraten, en dan wil ik het toch ook nog een beetje praktisch gaan maken. Laat ik het proberen voor onze luisteraars, die zitten te denken: ja, ik vind het interessant, maar wat moet ik er dan mee doen? Ik laat het een beetje lopen: hoe dan? Hoe dan? Met Bojana Duovski van Stichting Studiezalen – ga vooral die website bekijken en kijken of je kan helpen, want dat is prachtig – en Renée de Boo van KPMG – dan mag je ook diep in de website – die kunnen jou dan weer prachtig helpen, dus daar ga ik andersom. Maar dat geheel terzijde. We hebben het over purpose, waarvan we eigenlijk vanaf het begin af aan zeiden met elkaar: jeetje, wat een groot woord. En laat je er vooral niet door afschrikken. Als we het verkleinen, kunnen we zeggen: het is toch wel bijzonder handig om een beetje een beeld te hebben wat jij belangrijk vindt in je werk en in je leven. En waar je blij en gelukkig van wordt. En wat je interessant vindt en belangrijk vindt om anderen er blij en gelukkig mee te maken. We hebben je beloofd om een soort van handvat te geven hoe je daar beter achter kan komen, hoe je hem kan ontdekken of ontrafelen, en er een paar mooie woorden aan te geven. En vooraf willen we eigenlijk alle drie al zeggen: ja, dit is niet zo’n soort handleiding “je doet dit, dan komt het goed”. Er zijn wel veel boeken die dat claimen, dus koop die vooral allemaal. Maar denk vooral, blijf vooral nadenken wat je eruit wilt pikken. Dus wat ik graag met jullie wil doen, Renée, beginnend bij jou, is naar een soort moment gaan dat je méér hebt ontdekt over je purpose. Dus niet alles in één keer, want zo werkt het volgens mij niet. Maar dat je ineens dacht: oh, wauw, ja. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Ja, het was wel veel in één keer. Het is wel heel lang geleden. Dus ik was denk ik altijd wel bezig met: waarom doen mensen de dingen die ze doen? Waarom doe ik wat ik doe? Wat wil ik eigenlijk? En ik was bedrijfskunde gaan studeren – en eerst iets heel anders gaan doen – en op een gegeven moment dacht ik: volgens mij ben ik nu wel klaar om een nieuwe stap te zetten. Ik wil eigenlijk consultancy in, maar ik weet niet precies wat. En toen heb ik voor het eerst in mijn leven een coach in de arm genomen. En die had een heel mooi model van Dilts en Bateson – dat heb ik nooit vergeten. En die zei: “Renée, ga maar in de kamer staan.” En dan hebben we hier die vijf niveaus, en jij gaat met je ogen dicht staan. En je begint eens met mij te bedenken dat, als jij dan je purpose gevonden hebt – volgens mij noemden we het toen nog niet zo, maar persoonlijke missie of identiteit – hoe ziet je omgeving er dan uit? Ik zei: wat voor een rare vraag is dat, ik moet toch bedenken waar ik goed in ben? Hij zei: het is ineens heel belangrijk dat je ook letterlijk, zintuiglijk kan schetsen: hoe ziet je omgeving eruit, en waar zou je dan graag willen werken? En toen zei ik: als ik dat dan echt mag bedenken, dan zou ik wel heel graag – dat vond ik toen heel oppervlakkig van mezelf, maar dat kwam boven – bij een heel leuk bedrijf willen werken, ergens in het hart van de stad, in een mooi karakteristiek pand. Dan zag ik al die collega’s om me heen lopen, ik vond het zó raar. En dan ging ik stapje voor stapje verder: wat voor vaardigheden moet je dan inzetten? En uiteindelijk: wat is dan jouw identiteit? Wie ben je daar dan? En toen kwam ik echt op die zin van: ik wil andere mensen helpen het beste van zichzelf te ontdekken en daarmee bedrijven beter laten presteren. En het grappige was dat, toen ik de stap naar consultancy maakte, ik terechtkwam bij een toen nog heel onbekend bureau. En ik ging daar solliciteren. Dat was dus in een oude paardentram-remise, midden in het hart van de stad. Toen dacht ik: wat grappig ook. Het klopt: als je ergens heel bewust mee bezig bent en dus in de wereld zet “dit wil ik heel graag”, dat er dan ook gewoon dingen op je pad komen. En daarmee zeg ik ook niet dat het leven alleen maar maakbaar is, want daar geloof ik eigenlijk helemaal niet in. Maar wel dat je heel veel kan doen door bewust neer te zetten: dit is wat ik heel graag wil. En dan ontstaan er sowieso dingen die je niet had bedacht. Glenn van der Burg - Presentator Dilts en Bateson, die zetten we weer in. Ik ga daar niet allemaal bidden en hopen dat de wereld verandert. Zo werkt het niet. Het is een hulpmiddel, het is een hamer. Denk gewoon: het is een hamer, als ik een spijker heb dan moet ik vooral dit gebruiken. Bojana, aanvullen? Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Nou, eigenlijk nu ik erover nadenk terwijl Renée aan het praten was: ik kwam bij één moment, maar eigenlijk is het een moment wat telkens terugkomt. Op het moment dat ik uit die agenda stap, en eigenlijk ook niet agenda-gedreven ben. Dus dat ik dan iets heb staan en dan “moet ik”, maar eigenlijk… Als ik het leven leef, gewoon mag zijn. Ik heb mezelf ook heel erg gedwongen om zo vaak mogelijk als het kan van “doen” naar “zijn” te gaan. En op die momenten is er ruimte voor spontaniteit. En ik ervaar dat ik dan eigenlijk de grootste inzichten krijg, omdat er een soort van ruimte ontstaat en ik niet met iets bezig ben van “dit moet ik allemaal vandaag”. En of ik dan ergens op een pleintje zit en iemand komt op mij af – want ik ben heel gevoelig inderdaad voor die energie en die synchroniciteiten en dat soort zaken – dan denk ik: oké, hier had ik moeten zijn. Dus ik heb heel veel van dat soort momenten gehad, want dat is iets waar ik al mee bezig was. Maar daarmee: er zijn dus ook een heleboel momenten geweest dat ik zó bezig was met dingen doen en voor elkaar krijgen, dat ik het dus niet heb gehoord en gezien. Dus die momenten zijn aan mij voorbijgegaan. Glenn van der Burg - Presentator Absoluut. Ja, ondertussen was ik driftig een quote aan het opzoeken die ik ooit een keer in een museum tegenkwam. En dat was – toen moest ik namelijk aan denken toen jij net het had over, en dat jij dat ook bij jou had – dat je… De wereld draait toch wel. En iedereen gaat toch wel door. En er gebeurt toch wel heel veel. Alleen de vraag is even: waar sta je voor open? Wat zie je? Welke kansen zie je langskomen? En toen moest ik aan de quote denken: “Chance favors the prepared mind.” Dus als je – je noemt het “zijn” – als je een beeld hebt van wat je leuk vindt, waar je goed in wil zijn, wat je belangrijk vindt in het leven, waar je aan bij wil dragen, dan… Er komt van alles en nog wat langs. En dat vind ik vaak het probleem als we het over dit thema hebben, dat er heel vaak gezegd wordt: ja, je moet in jezelf, in de stilte, je moet gaan nadenken vooral. Ja, weet je, dat is me daar toch lastig. Glenn van der Burg - Presentator Ik moet eerlijk zeggen: ik doe dat bijna nooit. Ook wel weer een extreem. Nee, maar heel erg gaan zitten en dan bewust gaan nadenken: hoe dan, wat dan, wat is het dan? Ik vind dat heel ingewikkeld. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Ik snap wat je zegt. Ik heb een tijd gehad dat ik heel erg veel nadacht over dit soort dingen. En daar werd ik eigenlijk alleen maar ongelukkiger van. Glenn van der Burg - Presentator Dus jouw verhaal van: ik wil vooral zijn en minder doen – ik denk dat we hetzelfde zeggen. Het nadenken is ook doen. Ik wil vooral graag doen. En dan, door het doen, ervaren wat er allemaal gebeurt en hoe ik dat vind. En niet alleen maar nadenken en zijn met mezelf, van: hoe voelt het voor mij? Want daar werd ik echt heel – daar ging ik helemaal van het pad af, zeg maar. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Nou ja, dat vind ik een beetje: als je je er prettig bij voelt, moet je het vooral doen, nogmaals. Glenn van der Burg - Presentator Ja, dus voor iedereen is het verschillend. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Nee, dat klopt. Glenn van der Burg - Presentator Maar ik denk dat het een soort van verheven wordt tot: ja, je moet authentiek zijn, je moet tot jezelf komen. En dan denk ik altijd: ja, wat is dat dan? Ik heb geen idee. Ik verander continu, en ik word anders, en bij wie ik ben en wat er gebeurt, en ik ontdek steeds nieuwe dingen van mijzelf door dingen te doen. Dat ik denk: oh, dit kan ik ook. Of: dit vind ik ook leuk. Of: dit vind ik ook stom. Maar als je een beetje een beeld hebt van wat je leuk, belangrijk enzovoorts vindt, ja, ik zie het maar als een soort van grote stromende rivieren die op allerlei manieren langs je komen. En als er wat langskomt dat je denkt: hé, maar dit zou best wel eens kunnen passen, dan moet je vooral erin springen en je mee laten voeren. En dan zien waar het je brengt. En soms moet je er ook weer uitstappen. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Ja. Glenn van der Burg - Presentator Maar dat kost veel minder energie dan dat je maar op die oever gaat zitten en denkt: “Ik wil niet dat, ik wil dat…” Welke rivier wil ik hebben? Hoe wou ik die rivier eruit zien? Ja, weet ik veel. Ik moet opeens denken aan een van de allereerste boekjes die ik las – toen wist ik niet per se dat dat purpose was – maar dat was “De Tao van Poe”. Dat is een heel oud boekje, ik weet niet of jullie het kennen. Maar ik zie opeens zo’n beeld voor me dat Winnie de Poe ook zo’n blaadje van de brug afgooit en dat hij kijkt: alles stroomt gewoon, Janneman, weet je. En het gaat vanzelf. Het gaat vanzelf, niks voor te doen. Dus ik vond het zo lief. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Ja, misschien is het dat ook wel. Maar dan moet je maar vertalen. Voor mij is dat “zijn” ook: dan heb je de ruimte om te zien wat er allemaal wel niet gebeurt, letterlijk. En wie er allemaal bij je langskomen. En dat ik dan even niet een mama ben, of niet de dochter van, of niet de titel draag die ik draag, weet je wel. Dat je gewoon even bent wie je bent. En dat je dan heel bewust kijkt: wat gebeurt er eigenlijk om me heen? En daar heb ik de meeste sprankeling ervaren. En ik gun mezelf dat ook bewust. Dus volgende week ben ik weer aan de beurt. Ik heb weer een paar dagen voor mezelf geboekt. Glenn van der Burg - Presentator Ja, lekker. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Waardering. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Ja, omdat ik dat ook ben. Glenn van der Burg - Presentator En wat ga je dan doen? Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Nou ja, ik heb nu dan toevallig een kleine week geboekt naar Belgrado. Mijn roots liggen in voormalig Joegoslavië en Belgrado is een stad die mij altijd energie geeft. En ik ga daar gewoon heen. Ik heb een heel klein appartementje geboekt en ik kijk wel. Nul agenda. Glenn van der Burg - Presentator Ja, je gaat daar zijn. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Ik ga daar zijn. Ik hoef niks te regelen ook. Ik weet zeker dat ik alleen maar leuke dingen ga beleven. Dus ja. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Ja, ik zou dan iets meer plannen. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Ja, nou, dat ligt er dus aan hoe je in elkaar zit. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Ja, dus ik wil eens in de zoveel tijd een interview, zeg maar, met vakgenoten, vind ik heel leuk. En eens in de zoveel tijd vaak ook coachingstrajecten. En inmiddels mag ik die coachingstrajecten en trainingen ook zelf geven. Dus daar leer ik dan ook zelf weer heel veel van. Een beetje wat we net zeiden: je leert in de context van elkaar. Prachtige stad. Glenn van der Burg - Presentator Die heb ik ook hoor, in mijn palet zit dus ook – omdat ik daar gewoon soms behoefte aan heb. Ik heb dat één keer gedaan. Toen ging ik alleen naar Bali. Na een week dacht ik echt: je bent toch gek, waarom ging ik dat ook alweer doen? Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Ja. Glenn van der Burg - Presentator Ja, daar heb je ook weer geleerd. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Ja, dat kan je ook zeggen: dat werkt niet voor mij. Ooit. Glenn van der Burg - Presentator Nee. Het andere waar ik het ook met jullie over wil hebben – dus dit kan je in ieder geval een beetje helpen erachter… Misschien zou ik zelf ook maar vertellen, want het is natuurlijk wel een beetje raar als ik in de vragenstelrol blijf zitten. Even kijken… Wanneer had ik een sprongetje… Nou, ik denk wel, wat voor mij heel erg inhoudelijk hielp: ik ben ooit met een paar leuke compagnons een detacheringsbureau voor mensen met een handicap begonnen. En toen ben ik heel veel intakegesprekken gaan voeren, want daar kwamen ontzettend veel leuke kandidaten op ons af die wilden graag aan het werk. En die ging ik natuurlijk met mijn fantastische, niet al te lange managementervaring, die soort van altijd de vraag stelde van: “Goh, wat vind je belangrijk? En wat heb je over vijf jaar…?” Al dat soort flauwekul. Dus ik heb daar heel veel van geleerd. En die mensen zeiden gewoon vooral: “Wij willen gewoon werken.” Ja, maar wat en hoe dan? “Dat weten we niet, we willen gewoon werken.” Mijn besef toen was dat ik dacht: holy shit, ik heb… Werken was eigenlijk altijd iets heel vanzelfsprekends voor mij. En op het moment dat ik dacht: ik vind het niet zo leuk meer, dan ging ik roepen dat ik het niet zo leuk meer vind en kwam er wel weer wat anders. Dus dat was mijn perspectief. En dat was er altijd. En ineens had ik het perspectief erbij van mensen die misschien wel nog nooit gewerkt hadden, maar dat wél wilden en dat niet voor elkaar kregen. En daar zaten erbij, die hadden 250 sollicitatiebrieven geschreven, die werden nooit uitgenodigd. Heftig. En dat kwam wel enorm binnen, dat ik dacht: wat hebben we het ongelooflijk shit geregeld. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) En wat heb ik het ongelooflijk goed, toch? Glenn van der Burg - Presentator Ja, ook dat. Ja, en wat ben ik ongelooflijk verwend. En wat is die andere kant van de medaille geen lijke glimlachend. Dus dat heeft mij heel erg geholpen. En ik heb het nu weer als ik met Bojana praat over Studiezalen en je vertelt over meeste jongens en meiden die aan het begin van hun leven staan, die heel veel van de perks die mensen op de Zuidas of in Wageningen – bij mij op de middelbare school – wél hebben, die dat gewoon niet hebben. Dan blijft het gewoon pijn in mijn donder doen. En dat is toch ook een soort leidraad, dat je denkt: als je je er boos of verdrietig of ongemakkelijk bij voelt, dan zit daar ook wat. Dan moet je daar iets mee. Dat is dus kennelijk ook belangrijk. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Om even af en toe uit je eigen context te gaan en goed te ervaren dat dit voor jou normaal is, maar dat dat helemaal niet normaal is in een andere context. Ik heb heel even in Zuid-Afrika gewoond. Daar had ik precies hetzelfde. Ik dacht: daar ben ik echt verwend op mijn persoonlijke ontwikkelingen. Voor die mensen was werk gewoon leven. Als je daar zo naar kijkt, dan is je purpose iets heel anders. Want: hoe kan ik gewoon provider zijn voor mijn familie, zorgen dat we alles veilig houden? Glenn van der Burg - Presentator Ik spreek ook heel veel met mensen over duurzaamheid en over het klimaat. En dat is natuurlijk allemaal vreselijk wat er aan de hand is. En dat voel ik ook, maar het komt minder hard binnen. Terwijl het eigenlijk over leven en dood gaat. Maar dat is voor mij toch een soort leidraad: ja, dat vind ik ook belangrijk, maar daar zit het minder dan op dat talent dat verloren gaat. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Want het is misschien dichterbij ook. Want het is wel heel groot natuurlijk. Glenn van der Burg - Presentator Ja, maar aan de andere kant ook weer niet. Of je laatst hebt opgelet hoe hard het gaat regenen in Nederland. Nu kwamen de takken niet naar beneden omdat de bladeren zo zwaar werden van het water. En dan zijn er ook mensen die dat heel heftig voelen. Dat was één van de momenten. De laatste waar we het over moeten hebben: we zijn keihard in de tijd. Dus het dubbele dat erin zit is dat je enerzijds je perspectief open moet houden, moet zijn, moet voelen, moet zien wat er langs komt. Aan de andere kant heb je ook weer de verwachtingen van de mensen om je heen, de verwachtingen van de organisatie waarin je zit, mensen waarmee je samenwerkt, die je ook weer van je pad af kunnen halen, of de verkeerde kant op kunnen duwen. Of dat je je gaat voegen naar wat zij van je verwachten of wat ze belangrijk vinden, of wat zij denken dat je zou moeten doen. Dus hoe houd je die twee aan elkaar? Zal ik even beginnen? Ik zal proberen wat ervan te maken. Glenn van der Burg - Presentator Ik denk toch dat het begint met zelfkennis. En heel erg van: wie ben ik? Het lijkt allemaal heel simpel, maar: wat vind ik nou echt belangrijk? Als je dat weet, dan denk ik dat de duwtjes die je krijgt uit de omgeving minder hard aankomen. En op het moment dat jij twijfelt, dan komen alle duwtjes heel hard binnen en ben je dus makkelijker van je pad te brengen. Ik denk dat het daarin zit. Dat is natuurlijk allemaal makkelijker gezegd dan gedaan. Ik heb er ook meer dan twintig jaar over gedaan. Maar het gaat gewoon wel continu naar je buik: wat zegt mijn inner self? En hoe voel ik me hierbij? En dat is niet zo makkelijk. Glenn van der Burg - Presentator Hoe doe jij dat, Renée? Want jij werkt bij een enorme grote club, die allerlei… Want jij bent inmiddels ook een keer partner, en je hebt een team, en die hebben ook allemaal verwachtingen van jou. Hoe hou je dat in sync met wat jij belangrijk vindt? Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Ik denk dat dat ook heel veel onbewust gaat, omdat ik al jaren allemaal eigen routines daarin heb opgebouwd. Sowieso dagboekschrijven. Als het even moeilijk is, dagboek schrijven, heel fijn. Even reflecteren op: wat is er nu allemaal gebeurd? Bojana zei: dankbaarheid tonen. Dat helpt ook altijd. Even bewust zijn: wat gebeurt er nou allemaal, hoe verhoud ik mij ertoe? Maar ook toch bij tijd en wijle echt investeren in wat langer de tijd nemen om even jezelf terug te trekken en te kijken: wat is er eigenlijk allemaal gebeurd, hoe gaat dat? En thuis aan de keukentafel natuurlijk gewoon het gesprek voeren van: vind je nog dat ik op koers ben? De mensen die het dichtst bij je staan, kunnen volgens mij ook het beste feedback geven. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Hoe doe jij dat? Glenn van der Burg - Presentator Ik ben weer aan het denken. Volgens mij ben ik benieuwd of het ook geluid maakt als ik denk. Soms heb ik wel het idee dat het gaat kraken. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Maar je ogen draaien wel, dus het is wel zichtbaar dat je denkt. Goed Glenn, je begint al een radiomaker te worden, NLP-generatie. Wat gebeurt er? Glenn van der Burg - Presentator Maar die kritische omgeving is denk ik heel belangrijk. Ik weet niet of jij dat ook zo gebruikt? Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Ja, zeker. Ik heb een aantal mensen om me heen die dat vragen aan mij, die het ook zeggen tegen me, dat er volgens mij iets aan de hand is. Wat er bij mij ook gebeurt ondertussen – dat is gelijk onze ingewikkelde – ik heb het voordeel dat ik dingen doe die ik gewoon leuk vind. En dat is niet zes van de tien, maar dat is negen komma negen van de tien. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Ja. Dat is uniek hè. Glenn van der Burg - Presentator Ja, maar dat is ook hard werken. En dat is ook springen als het eng is. En dat is ook afscheid nemen van dingen die misschien best wel lucratief zijn en dan niet weten wat ervoor terugkomt. Maar het voordeel daarvan is wel dat als iets dan niet zo leuk is, dan valt het heel erg op. Dan is het gelijk heel groot. Dan voel je het gelijk. En daar ben ik wel, sinds ik met dit onderwerp bezig ben, ook met het onderwerp geluk, en daar heel veel over heb gelezen, bewuster mee bezig. En voel je ook eerder dat je denkt: dat zijn zeven-dagen op de dag. Ik kan me goed voorstellen: voor heel veel mensen is een zeventje prima. En als je heel veel zevende dagen hebt, dan vallen ze ook niet zo op. Maar bij mij vallen ze heel erg op. Zeker als er dan twee of drie zijn in een maand. En helemaal in een week. Dan denk ik: hé, daar is iets aan de hand, dit gaat niet goed. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) En gaat het dan over: vind ik het nog leuk, die zeven? Ik denk soms ook: een 7 is eigenlijk ook best wel oké. Dus ik denk meer vanuit mijn perspectief: nou, het leven is lang niet altijd leuk, is best wel hard werken. En dus voor iedere dag dat het hier heel goed is, en je hebt iets bereikt en iets moois gedaan, dat is eigenlijk fantastisch. En het hoeft echt niet iedere dag een 9 te zijn. Glenn van der Burg - Presentator Ja. I disagree. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Haha. Glenn van der Burg - Presentator Dus dat is ook volgens mij perspectief, en hoe je… Als ik te veel zeventjes heb, dan gaat het gemiddelde vet naar beneden en dan maak ik me echt zorgen. Ik geloof er ook in, omdat ik… Ik doe natuurlijk best wel dingen, of best wel… Als je zo’n programma maakt als dit, maar überhaupt, dan moet je gewoon helemaal aanslaan. Dan kan je niet een beetje. Je kan niet een beetje radio maken. Een zeven of een negen… Ja, maar als ik dus een dag een zeven ben, dan heb ik dus gewoon mijn werk niet goed gedaan. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Mag ik je dan één vraag stellen? Want ik vind dit heel boeiend. Je kunt ook – waar loop je leeg? – meer op de energie van: is de zeven juist het geven van die negen? Begrijp je wat ik je vraag? Wat kost je meer energie? Glenn van der Burg - Presentator Die zeven kost mij meer energie. Want dat betekent dat het dus… Nou ja, ondertussen ben ik erachter dat het dan – dan ben ik niet nieuwsgierig genoeg meer. Heb ik niet meer nieuwsgierig genoeg kunnen zijn, vind ik het niet interessant genoeg, levert het te weinig op voor de wereld. Dus is mijn deurtje, het tegen de wereld welke kant hij op moet, niet groot genoeg. Weet je, autopiloot. En dit is allemaal achteraf geredeneerd. Het begint bij het gevoel dat je naar huis rijdt, en het klinkt een beetje: ja, zeven is toch ook prima. Ja, nee dus. Voor jou niet. Voor mij niet. Al die cijfers, dat slaat nergens op, maar het gevoel erbij is dat het niet echt… ja, dat ik er niet helemaal in zit, met de dingen die erbij horen. En meestal is het zo dat ik dan de enige ben die dat probleem heeft. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Maar kan het dan ook zijn, Glenn, dat je denkt: voor mij was dit een 7, maar de impact die ik gehad heb, was een 9? Of: ik was er met een 9, want dat bedoelde ik eigenlijk: was je er met een 9, maar wat er uiteindelijk uit is gekomen, was gewoon een 5 of zo? Glenn van der Burg - Presentator Ja… Ja, het gevoel is niet zoals het zou moeten zijn. Dus ik voel me dan gewoon onrustig. Dat is eigenlijk het belangrijkste gevoel: dat ik denk, het klopt ergens niet. Wat is het? Dan word ik eerst nukkig, en dan heeft mijn omgeving daar last van. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) En waar voel je dat dan? Glenn van der Burg - Presentator In mijn buik. Ja, dat heb ik altijd eerst. En ik ben geen perfectionist. Het maakt mij niet uit dat dingen misgaan, dat het niet helemaal is wat we misschien met z’n allen bedacht hebben. Maar als het niet goed voelt, dan zit het meestal in één van die dingen. En meestal allemaal tegelijk een beetje. Ja, dan moet je er ook weer iets mee doen. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Mooi hè, dat ons lichaam dat gelijk aangeeft. Dat kun je vertellen. Of dat je een brok in je keel krijgt als je je niet uit durft te spreken wat je eigenlijk wilt. Al die gezegden, die gaan over je lijf. Dat zegt ook echt heel veel. Glenn van der Burg - Presentator Ja, en je gaat er ook weer makkelijk… stap je er ook weer overheen. En ik denk dat we daar nou meer mee in sync moeten komen. We moeten naar een afronding, want het uurtje is voorbij. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Jammer, het gaat snel. Glenn van der Burg - Presentator Nog een final thought? Maar even een Jerry Springertje doen. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Jerry Springertje? Zei je dat nou echt? Glenn van der Burg - Presentator Een gemiddelde jonge luisteraar heeft echt geen flauw idee waar we het over hebben. We zetten wel wat linkjes. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Nou ja, kijk, als we daar naartoe moeten, ik zou echt gewoon een top 3 willen noemen. Blijf nieuwsgierig, zorg goed voor jezelf en luister ook naar het lichaam, dat heel veel aangeeft. En omgeef je met mensen die je inspireren, maar ook kritisch zijn. Glenn van der Burg - Presentator Ah, dat is wel interessant. Ja, ook mensen die tegen je moeten zeggen: je bent niet zoals je normaal bent, zoals je zou moeten zijn, dit heb je gewoon verknald. Bojana Duovski - Gast 2 (Mover & Shaker, Stichting Studiezalen) Ja, want niet alles is perfect. En ik denk dat wij heel erg in een wereld leven waarin perfectie het enige meetlatje is, vooral bij de jongere generaties. Accepteer gewoon dat dat niet zo is. En dan is het allemaal veel makkelijker. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Heerlijk. Renée’s final thoughts? Mijn final thoughts: ik sluit me gewoon helemaal aan bij Bojana. En dan denk ik dat ik van de gelegenheid gebruik ga maken om een beetje marketing te doen. Glenn van der Burg - Presentator Oh ja, marketing, altijd leuk. Ik heb geen marketingjingle. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Ja, jammer. Want dat is vast ook een tip: neem af en toe de tijd om aan jezelf te werken. En in november geef ik, samen met mijn collega Rob Feilstra – met wie we de vorige keer de podcast maakten – een training: “Herontdek of ontdek je eigen kracht en je eigen purpose”. Kom daar allemaal naartoe. Glenn van der Burg - Presentator Dan moet je wel eventjes zeggen waar ze informatie kunnen vinden. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) In de shownotes. Glenn van der Burg - Presentator In de shownotes, wij zorgen voor een link. Renée de Boo - Gast 1 (Partner People & Change, KPMG) Of stuur mij een DM’tje, dat is ook goed, als je daar interesse in hebt. Dan helemaal mooi. Vijf dagen echt investeren in jezelf, je eigen levensverhaal, leren van anderen. Want dat is de feedback: organiseer dat, dat doen we daaraan ook echt. Mooi. Glenn van der Burg - Presentator Mooi. Ja, hij komt te zien, dat zou ik zeggen. Heb ik nog een final thought? Ja, zorg dat het leuk is. Dat klinkt allemaal zo zwaar. Het moet niet zo zwaar zijn, het mag gewoon leuk zijn. Je moet ook gewoon keihard kunnen lachen om jezelf. “O ja, weet je nog waar ik dat ging doen? Jeetje, wat een kansloos ding was dat. Heb ik veel van geleerd.” Ja, toch een beetje zelfspot. Wat mij in ieder geval heel erg geholpen heeft – en dat doe ik eigenlijk te weinig de laatste tijd, omdat ik natuurlijk heel veel hier sta te kletsen – maar is inderdaad een boekje en gewoon schrijven. Want denken is best ingewikkeld. Als je gaat schrijven, dan, schema’s, dan schrijf je ineens dingen op dat je denkt: ho, waar komt dit vandaan? Dat heeft mij in ieder geval heel erg geholpen. Nou, we zijn natuurlijk ook heel erg benieuwd naar wat je hiervan vindt, van dit heerlijke geklets over misschien wel dieper gaande dingen dan simpele how-to’s en “hoe zorg je dat je team gaat werken?”. Dus laat ons dat weten. Als je denkt: ja, meer hiervan. Of: ik weet het niet, nooit meer alsjeblieft, hou er mee op. Dat is ook mooi, want ja, daar leren wij van. En het is dus… Dank voor het luisteren en dank Renée en Bojana voor jullie prachtige verhalen en de eerlijkheid. En wil je meer luisteren, dan weet je dat te vinden. Meer luisteren? Ga naar peoplepower.radio en abonneer je op onze podcast.