### **Glenn van der Burg - Presentator**
Hoe ontketen je de kracht van mensen in organisaties? People Power brengt je de laatste wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden over leiderschap en leren, betrokkenheid en bevlogenheid, inzetbaarheid en inclusie. Omdat mensen het verschil maken in jouw organisatie. People Power met Glenn van der Burg.
Wist je dat bijna anderhalf miljoen Nederlandse huishoudens een huishoudelijke hulp hebben? Die hebben ze in dienst. Jawel, je hoort het goed: in dienst. Je hebt misschien wel een medewerker die je niet eens wist dat je hem had.
Hoe zit het eigenlijk met de regels en verantwoordelijkheden? Wist je bijvoorbeeld dat je als werkgever van een huishoudelijke hulp verplicht bent om door te betalen bij ziekte?
In deze aflevering van People Power duiken we in de wereld van het huishoudelijk werk. Hoe ziet de markt eruit? Wat zegt de wet precies over de rechten en plichten van huishoudens en hulpen? En waarom gaat het, ondanks redelijk duidelijke regels, in de praktijk vaak mis?
Ook hebben we het over de nieuwe campagne die bewustwording gaat creëren rondom dit onderwerp. En alle informatie daarover vind je op helpdehulp.nl.
Twee gasten in de studio die er alles vanaf weten: David de Kort is promovendus sociologie aan de Universiteit Utrecht en Thomas Martens is te gast, manager van het Future of Work-platform, beiden van de Universiteit Utrecht.
Fijn dat je luistert naar People Power, met Glenn van der Burg. David en Thomas, leuk dat jullie er zijn.
### **David de Kort - Gast 1**
Dankjewel.
### **Glenn van der Burg - Presentator**
Ja, je zal het altijd zien: het is maandagochtend, ik maak me klaar om in de auto te stappen naar Hilversum, en dan word je geconfronteerd met het onderwerp van de uitzending die je in de middag hebt. Want op maandag komt onze huishoudelijke hulp, Cynthia.
En ik zeg altijd tegen mensen, heel gekscherend: ik ben al werkgever. Maar ik kom er dan in de voorbereiding van dit programma achter dat ik écht werkgever ben, en ik schrok daar een beetje van.
### **Thomas Martens - Gast 2**
Gefeliciteerd Glenn, met deze nieuwe rol.
Er zijn anderhalf miljoen Nederlandse huishoudens die werkgever zijn. Dat was eigenlijk ook de aanleiding van het onderzoek. Het Instituut GAK heeft aangeklopt met een vraag: hoe is het gesteld met de arbeidsmarktpositie van deze grote groep mensen?
1,5 miljoen huishoudens in Nederland heeft een hulp. Daar zijn zij dan werkgever van. Daarbuiten zijn er nog een hele hoop meer personen die in dienstverlening aan huis werken. Dus het gaat om een hele grote groep mensen in Nederland, waarvan eigenlijk niet zo goed bekend is hoe het met de huishoudens is qua juridiciteit, maar ook: wat weten huishoudens daarvan? Wat weet de medewerker zelf dat hun positie is? Doet dat ertoe? Willen zij een andere positie? En wat zouden de huishoudens willen?
Dus die kluwen van vragen, daar was een hoop onbekend. Dus toen zijn wij op pad gegaan met collega's van het platform Future of Work om daar antwoorden op te gaan vinden. We zijn heel erg blij dat we daarbij David hebben gevonden, die dat eigenlijk in de praktijk allemaal voor ons gedaan heeft.
### **Glenn van der Burg - Presentator**
Anders hebben wij enig idee over hoeveel mensen we het eigenlijk hebben?
### **David de Kort - Gast 1**
Er zijn bijvoorbeeld oudere mensen die vanuit de Wmo of de Wlz huishoudelijke hulp krijgen. Twee derde van dat – dat is ongeveer een miljoen huishoudens in Nederland – het gros daarvan valt eigenlijk onder die regeling, waardoor ze ook werkgevers zijn.
Even over hoeveel huishoudelijke hulpen er aan ligt. Stel, je gaat uit van vijf adresjes per huishoudelijke hulp, dan zou je trouwens omdat uitkomen… Dat kan je een beetje uitrekenen. Dan denk je: oké, we maken er een inschatting van. Het zullen mensen zijn die waarschijnlijk parttime werken – zeg maar even alle voordelen die ik in mijn hoofd heb aangenomen. All right.
Maar 400, 450 duizend mensen in de huishoudelijke hulp, dat is echt heel veel. Hoe Thomas ook al zegt: dan is het ook een sector waarin je meteen ziet dat het niet alleen groot is, maar dat we ook heel veel moeite hebben om nu die mensen beter te beschermen. Dus dat maakt ook dat het voor ons weer een interessante sector is.
### **Glenn van der Burg - Presentator**
Moeten we toch dan ook de olifant in de kamer noemen. Er zijn natuurlijk veel mensen die gewoon zwart werken, of zwart betaald worden, of hoe je dat ook wil zien. En dat is natuurlijk van oudsher al zo; daar is niks nieuws aan.
Maar die wetgeving, Thomas, die heeft ook geprobeerd te regelen dat er toch iets… Dat mensen wel kunnen werken, maar dat we het niet al te ingewikkeld hebben gemaakt.
### **Thomas Martens - Gast 2**
En om gelijk een belangrijk misverstand weg te werken: iemand zwart betalen bestaat eigenlijk niet. Ik kan jou gewoon geld geven. Of dat wit of zwart is, is aan jou – of je dat aangeeft bij jouw inkomstenbelasting aan het eind van het jaar. Dat maakt het wit of zwart. Maar daar heb ik als werkgever natuurlijk niets mee te maken.
Bij wijze van spreken zou ik mijn inkomen van de Universiteit Utrecht ook niet kunnen aangeven. Nou, ik denk dat dat moeilijk uit te leggen is, je begrijpt wat ik bedoel. Dus het veelgehoorde argument: ja, maar ik betaal zwart, dus het is al best veel geld wat ik betaal per uur, dat is natuurlijk een drogreden.
Want je betaalt, en daarmee is die financiële relatie afgelopen, ja. Dus wat mensen met het geld doen, dat is vervolgens aan hen, ja. Daar zitten dan plichten voor de hulp, dus dat zijn er geen. De huishoudens hoeven eigenlijk niks te doen wat betreft de officiële kant van het verhaal.
Dus ik was ook bedacht omdat mensen wilden in de overheid dat meer mensen in Nederland een hulp zouden nemen, maar ze waren bang dat sommige mensen het niet deden omdat ze bang waren om iets fout te doen. Oké, maar dat is het beleid dat erachter zat, eigenlijk, als je zegt: vanuit politieke overweging was het idee…
### **Glenn van der Burg - Presentator**
Dan heb je je sleutel, dus je kunt het maar een beetje gezellig hebben…
### **Thomas Martens - Gast 2**
Dus het toepassen van al die theorieën die wij toepassen op de wat zakelijkere medewerker-werkgeververhouding is eigenlijk niet meer dan normaal. En verrassend genoeg was dat ook nieuw voor ons, zeg maar, als platform. Van: oh ja, wacht eens even, hier zit een hele grote groep medewerkers. Hoe is het daar eigenlijk mee?
### **Glenn van der Burg - Presentator**
Voordat we naar het onderzoek van David gaan, want die heeft natuurlijk gekeken: hoe gaat het nou eigenlijk met deze doelgroep en alles wat er omheen zit, is het toch wel even goed om scherp te krijgen: hoe werkt dat nou?
Ik denk dat er heel veel mensen luisteren – waaronder ik ook, toen ik me hierop ging voorbereiden – die dachten: holy fuck, ik ben gewoon werkgever. Dat is toch best wel bijzonder. Hoe zit het in elkaar?
Dus ik ben, als degene die de huishoudelijke hulp betaalt, de werkgever. Wat zijn dan mijn rechten en plichten?
### **Thomas Martens - Gast 2**
Nou, plichten, die zijn inderdaad vast. Die hebben niets te maken met het officieel opgeven van de relatie, daar ben je vrij van. Wat je wel moet doen, is eigenlijk het minimumloon betalen. De 8% vakantiegeld, die mag er ook inzitten. In ieder geval moet het minimumloon ook met vakantiegeld omhuld zitten.
Het gaat om vier weken doorbetalen bij vakantie – wat eigenlijk gewoon ook de wettelijke vakantiedagen zijn bij jou – en zes weken maximaal bij ziekte. Wat dus bij een normale werknemer ongeveer twee jaar is, over het algemeen. En dat is zes weken die door ons zijn voorgesteld.
### **Glenn van der Burg - Presentator**
Oké, dus stel je voor dat ik… We zijn natuurlijk vreselijk benieuwd hoe het daarvoor staat. En dat hoor je zo.
### **Glenn van der Burg - Presentator**
Experts en wetenschappers over de kracht van mensen in organisaties: People Power.
David de Kort en Thomas Martens in de studio, beiden van de Universiteit Utrecht. We praten over jouw rol als werkgever. Ja, jij die daar aan het luisteren is, en als je een huishoudelijke hulp hebt om jou te helpen in huis: van harte gefeliciteerd, je bent werkgever. Dat kan je nu meteen aan iedereen zeggen, dat het dus zo is.
David, jij hebt onderzoek gedaan naar: hoe is het nou eigenlijk met die enorme grote groep mensen, tussen de – nou, de schattingen – tussen de 200 en 400 duizend mensen. Goedemorgen. Dus dat is echt een van de grote steden in Nederland, als je het bij elkaar optelt.
Waar zullen we eens beginnen? Wat is een leuk punt om te beginnen? Want jij weet hoe jij je onderzoek hebt gedaan. Zullen we bij de financiële paragraaf beginnen? Die is lekker overzichtelijk.
### **David de Kort - Gast 1**
Leuk is dat we zien eigenlijk dat het best wel mis gaat. En we hadden het er straks nog even over, maar het uurloon lijkt op het eerste oog eigenlijk best oké, dus laten we daar beginnen. En dat zal iedereen ook wel benieuwd naar zijn.
Ja, want je bent verplicht om het minimumloon te betalen, en dat is – het uurloon, het was vandaag de dag dat we opnamen – 13 euro per uur. Dus dat is wat het is, ja. En dat leek dus best goed te gaan, want we zagen in de survey eigenlijk terug, en dat hoorden we ook van de hulp…
### **Glenn van der Burg - Presentator**
Ja, dan kan je daar maar “ja” op zeggen, en dan voldoe je aan de wensen van iemand. Terwijl andersom is het een mogelijkheid om tegen iemand te zeggen van: joh, weet je, we zijn weer een jaar verder, de prijzen zijn omhoog, dus ik wil je eigenlijk iets meer bieden per keer dat je hier bent.
### **Thomas Martens - Gast 2**
Ja, en ik denk in de algemene zin, voor ons ook: als je om een loonverhoging moet vragen als werknemer, en je werkgever geeft je dat, is de werkgever eigenlijk te laat. Dat is een rare verhouding van: “Ja, jij hebt gelijk, je zou eigenlijk meer moeten verdienen.” Dat is vreemd.
Ja, dat voelt niet als waardering. En dat is natuurlijk best als dat af en toe gebeurt en je dat moet organiseren als werknemer, is natuurlijk een verhouding. En gemiddeld genomen is dat een verhouding die misschien enigszins op gelijke voet staat.
Maar dat is natuurlijk voor een huishoudelijk werker, die met vijf, zes gezinnen deze verhouding moet hebben, bijna per definitie natuurlijk niet gelijkwaardig. Dus als die huishoudelijk werker dat moet gaan vragen, vijf, zes keer, en met een beetje geluk zijn één of twee huishoudens ermee eens, is dat natuurlijk een voortdurende struggle waar ze mee te maken hebben.
En ja, in termen van werkbeleving kan ik me niet voorstellen dat het leidt tot veel plezier.
### **Glenn van der Burg - Presentator**
Oké. En daarvan zeg jij dus ook dat die vijftien euro best wel aardig klinkt. Waarschijnlijk denken de meesten: ja… Maar: ik heb geen werk voor je, want we zijn thuis of we zijn op vakantie, het huis is al schoon, dus ik heb je niet nodig.
Nou, dat klinkt toch een beetje als een product dat je koopt, of een abonnement dat je opzegt. Terwijl, ja, jij zegt: je bent werkgever, want dat is onder de koepel. Dus “niet nodig hebben” kan, maar het hoeft niet te betekenen dat je ook niet moet doorbetalen.
### **David de Kort - Gast 1**
Ja, wel doorbetalen, dat is ook heel belangrijk, soms. Dus om het om te draaien in je hoofd en te zeggen: oké, stel je voor dat het andersom zou zijn, wat zou ik daarvan vinden?
Dus het is inderdaad zomaar: we gaan een paar weken op vakantie, nee, je hoeft niet te komen, en by the way, daardoor heb je dus ook geen inkomen. Ja, dat is nogal wat.
### **Thomas Martens - Gast 2**
En de dissonantiereductie klotst dan natuurlijk al snel tegen de plinten, en we hebben allerlei uitleg voor onszelf om dit oké te maken. Dus het is niet alsof we dat onszelf niet kunnen verkopen, hè.
“Ja, maar onze hulp, ja, die gaat ook wel eens een kwartier eerder naar huis.”
### **Glenn van der Burg - Presentator**
Ja, dat doen wij zelf nooit natuurlijk.
### **Thomas Martens - Gast 2**
Precies. Kijk, op kantoor…
### **Glenn van der Burg - Presentator**
We kijken ook nooit op onze telefoon en zo, dat doen we allemaal niet.
### **Thomas Martens - Gast 2**
Precies. Dus we proberen aan onszelf uit te leggen waarom gewoon 15 euro per uur in een envelop of met een tikkie, dat dat gewoon wel “best” is. En ik denk dat de meeste mensen zullen begrijpen dat daar iets mee aan de hand is, maar goed, dat willen we niet altijd in de ogen kijken.
### **Glenn van der Burg - Presentator**
Ja, ja, ja.
### **David de Kort - Gast 1**
Ik vind het ook wel belangrijk, wat Thomas zegt, om toe te voegen: heel vaak is het gewoon het besef niet hebben, en ook het besef ook niet… En meedoen aan het project, dus meehelpen opzetten, heeft in ieder geval geholpen dat het in één keer bij onszelf ook binnenkwam. Dat we ook dachten: oh, maar wacht even.
Ik zag mijzelf voor dit project als een, nou, ik zou haast zeggen voorbeeldig werkgever. Keurig netjes 15 euro per uur, waarvan ik dacht: nou, dat is hartstikke netjes. En ze krijgen van de kinderen af en toe een tekening, en met Sinterklaas een chocoladeletter met een gedicht, met de zomer een extraatje, en met de kerst een kerstpakket. Dus ik dacht: nou, hoe leuk kan je het hebben?
### **Glenn van der Burg - Presentator**
Ja, dat klinkt al over de top bijna, ongelofelijk.
### **Thomas Martens - Gast 2**
Tot het moment dat je nadenkt: ja, maar wacht even, wat nou als mijn baas aankomt met de tekening van haar kinderen, maar niet wil praten over een loonverhoging. Dan denk je: dat is natuurlijk heel erg raar.
En hetzelfde dan: als ik ziek ben, ik heb ook mijn rekeningen. En dat je dus denkt: ja, maar wacht even, zes weken per jaar doorbetalen, zodat mensen gewoon ziek kunnen zijn, gewoon op vakantie kunnen zijn… Zoveel verlangen we niet. Wat betekent dat uiteindelijk onder de streep? Valt eigenlijk heel erg mee.
En dat hoeft helemaal niks af te doen aan die leuke tekeningen en chocoladeletters. Dat hoort er natuurlijk ook bij, dat zou ik zeker doen. Maar dus vond ik het heel erg verhelderend, denk ik.
### **Glenn van der Burg - Presentator**
Dank je. Ja, kortom, er is nog even wat werk te verzetten. Dus wat moet er gebeuren?
### **Thomas Martens - Gast 2**
Ja, nee, zonder meer. Dus er is… Kijk, het mooie is dat er uit het project van alles is gekomen, natuurlijk, waarvoor actie in de taxi nodig is. En wat ontzettend leuk is van projecten zoals dat voor Instituut GAK, is dat daar ook ruimte voor is.
Ja, het is gepubliceerd, en dan zou je kunnen zeggen: nou, dan is het klaar. We schrijven een artikel, we kijken hoe vaak daarna gerefereerd wordt, en dan kloppen we onszelf op de schouder en gaan door met het volgende artikel.
De universiteit is – mede door druk van buitenaf natuurlijk – wel tot het idee gekomen: is het niet belangrijk wát voor impact we maken met onze kennis? Is het niet belangrijk om te weten wie hier wat aan heeft, maar ook wie de ruimte heeft of dat ook niet heeft? Of dat ook niet? Er zijn mensen die daar zelf niet zo makkelijk bij kunnen.
Dus we dachten: nou, we moeten meer doen.
### **Glenn van der Burg - Presentator**
\[twijfel over een sprekerwissel\]
We dachten zelf aan een publiekscampagne.
### **Thomas Martens - Gast 2**
Ja, precies. En dat we de locus of control bij de hulp zelf leggen en dat soort dingen, dat is heerlijk – maar dat is eigenlijk juist niet wat de bedoeling is, hè. Dus de gedachte is, of moet ik voor mezelf spreken: als er iets is dat ik geleerd heb van Davids werk, is het dat huishoudens het beste voor hebben met hun hulp. Die willen die relatie, die vinden het belangrijk dat het goed gaat met ze. Maar ze slaan de plank vooralsnog niet helemaal raak. Ook niet helemaal mis, maar er zijn nog wel wat slagen te slaan.
Dus: hoe kunnen we die huishoudens bereiken? En toen zijn we met elkaar in gesprek gegaan van: nou ja, wat voor campagne zou dat dan kunnen zijn? En hoe kunnen we die huishoudens gaan activeren, om ze tenminste te wijzen op wat hun plichten zijn?
Net zoals wat ik eerder in het vorige deel introduceerde: de spiegel die bij mij goed gewerkt heeft, die werkt bij anderen misschien ook. Dus laat het af en toe beginnen met communiceren wat er nodig is.
### **Glenn van der Burg - Presentator**
Ja. En het mooie is natuurlijk: dat zou inderdaad heel makkelijk, misschien wel een logische denkrichting zijn om te zeggen: “Hé, beste huishoudelijke hulp, wist je wel dat dit je rechten zijn? Ga dat vooral bespreken met de mensen, met jouw klanten – die geen klanten zijn, maar werkgevers, by the way, wist je dat?”
En dan krijg je dus niet alleen maar dat ze een ongemakkelijk gesprek moeten voeren met al hun adressen over: goh, zou ik er een paar euro bij mogen? Maar dan moeten we ook hier nog eens een keer het gesprek over voeren.
Vertel eens even over wat dat gaat worden. Want een website is leuk, maar als je niet zegt dat je er bent, dan heeft dat ook niet zoveel zin.
### **Thomas Martens - Gast 2**
Nee. Ik vind het zelf een van de leukste projecten die in de laatste tijd voorbij is gekomen. Ontzettend mooi om vanuit wetenschap – en dat is best wel harde wetenschap geweest, zeg maar, hoe we aan deze resultaten gekomen zijn – maar om daar iets creatiefs mee te doen en huishoudens op te zoeken.
Nou, dat is inderdaad helpdehulp.nl geworden. Dat is een hartstikke mooie website, die heeft een reclamebureau voor ons gemaakt, met daaromheen de campagne “Ho Ho Ho\!”. En we zeggen: nou, met de kerst die in aantocht is, valt dat natuurlijk mooi samen. Komt mooi uit.
Dus de gedachte is: wat voor ons normaal is – zo meteen twee weken op vakantie, misschien jij ook wel Glenn – even geen werk, en dat loonstrookje komt toch gewoon.
### **Glenn van der Burg - Presentator**
\[einde gesprek – overgang naar muziek\]
### **Onbekende spreker**
The step, breathe, think, start this. I am secret therapy in the more than never. Too early, gotta keep doing, is the start of… Gonna make it, someone give it to now, rather than ever. I don't like being alone, ladies, ladies.
No, the reason why I put, put on my shoulder is this, the reason why I… Can't without being alone, is… than I am. Gonna do it, it must be done, really hard to get it on mine just easily. Anyone, I can do something, needs to do something easily, making what you remember is more easy know, when, when we don't like being…
Just easily do it. It easy to know, make what you don't like being, just easily do it. When we don't like being, just easily do it. When you like, do it when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, because no… Just… It doesn't really work.
You like it when you like it, when you like it, like it when you like it, it when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, like it when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, when you like it, when you like it.